Öruggari og öflugri strandveiðar í sumar

Þverpóli­tísk sam­staða hefur náðst á Alþingi um breyt­ingar á fyr­ir­komu­lagi strand­veiða þar sem öryggi sjó­manna var haft að leið­ar­ljósi. Í sumar verða strand­veiðar efldar með auknum afla­heim­ildum og bátar á hverju svæði fá 12 fasta daga til veiða í hverjum mán­uði.

Sveigj­an­legra kerfi, aukið öryggi og betri afli

Með breyt­ing­unum er sveigj­an­leiki kerf­is­ins auk­inn og sjó­menn geta valið þá daga í hverri viku sem bestir eru til róðra. Þannig eykst mögu­leik­inn á að ná góðu hrá­efni og sem mestum afla í hverri veiði­ferð. Áfram verður svæða­skipt­ing og sjó­menn skrá sig inn á þau svæði sem þeir hafa heim­il­is­festu á og róa þar út tíma­bilið og sami hámarks­afli er í hverjum róðri og áður var. Sú breyt­ing er þó gerð að ufsi er utan hámarks­afla og eru því veiði­heim­ildir vegna strand­veiða í sumar verð­mæt­ari sem því nem­ur. Einnig er ákvæði um heim­il­is­festu sem lág­markar flutn­ing báta á milli svæða en styður við að þeir bátar sem hafa verið að koma til margra brot­hættra sjáv­ar­byggða á sumrin geti áfram stundað veiðar það­an.

Afla­heim­ildir til strand­veiða verðar auknar um 25% frá því sem var lagt upp með í fyrra­sumar og einn sam­eig­in­legur pottur er fyrir öll svæð­in. Allir útreikn­ingar sýna að þessi aukn­ing á að duga til að mæta 12 dögum á bát á hverju svæði allt strand­veiði­tíma­bil­ið. Ráð­herra hefur bæði heim­ild til að stöðva veiðar en hefur líka reglu­gerð­ar­heim­ild til að bæta ónýttum heim­ildum innan 5,3 % kerf­is­ins í pott­inn ef til þess kæmi í lok tíma­bils.

Breyt­ingin sem hér er lögð til hefur það mark­mið að auka öryggi sjó­manna, tryggja jafn­ræði á milli svæða með auknum afla­heim­ildum og efla strand­veiði­kerfið í heild til fram­tíð­ar.

Strand­veiðar eru mik­il­vægar

Afli frá strand­veiði­bátum hefur verið afar mik­il­vægur fyrir fisk­mark­aði og verið hryggjar­stykkið í vinnslu margra fisk­vinnslu­fyr­ir­tækja yfir sum­ar­tím­ann enda yfir­leitt gæða­hrá­efni.

Mögu­leik­inn á að velja veiði­daga getur leitt til betra hrá­efnis sem dreif­ist til vinnslu jafnar yfir mán­uð­inn og ýtir undir eðli­lega verð­myndun á afla og styrkir þannig sjáv­ar­byggðir og mögu­lega nýliðun í grein­inni. Það hefur verið áhyggju­efni hve margir hafa hætt að stunda strand­veiðar und­an­farin ár og milli áranna 2016 og 2017 fækk­aði um 70 báta.

Strand­veiðum var komið á árið 2009 undir for­ystu Vinstri grænna og hafa svo sann­ar­lega sannað til­veru­rétt sinn á þessum tíma þótt sumir hefðu allt á hornum sér gegn þeim í upp­hafi. Strand­veiðar hafa falið í sér mögu­leika á því að geta stundað veiðar í atvinnu­skyni án þess að greiða kvóta­höfum gjald fyrir veiði­heim­ild­ir. Strand­veið­arnar hafa þannig verið skref í átt til rétt­lát­ara fisk­veiði­stjórn­ar­kerfis þó meira þurfi til að lag­færa hið mein­gall­aða kvóta­kerfi með óheftu fram­sali sem farið hefur illa með margar sjáv­ar­byggð­ir.

Stefnu­mörkun til fram­tíðar

Þessi til­raun með breytt fyr­ir­komu­lag og auknar afla­heim­ildir i sumar verður grunnur að vinnu við skipu­lag á fram­tíð­ar­fyr­ir­komu­lagi strand­veið­anna. Skýrsla verður tekin saman um útkom­una eftir sum­arið þar sem lagt verður m.a. mat á áhrif fastra daga á hvert svæði fyrir sig, hvort líta þurfi til mis­mun­andi fisk­gengdar eftir land­svæðum hvað varðar byrjun og lok tíma­bila og hvað magn þurfi til að tryggja 12 fasta daga.

Eftir sem áður ráða veð­ur, afla­brögð og fiskni sjó­manns­ins hvernig hverjum og einum gengur þessa 48 daga sem bjóð­ast til strand­veiða á kom­andi sumri. Það verður aldrei hægt að tryggja öllum fullan skammt í 48 daga frekar en í núver­andi kerfi en sveigj­an­leik­inn verður til staðar til að mæta t.d. bil­un­um, veik­indum og vondum veðrum og meira jafn­ræði verður á milli minni og stærri báta í kerf­inu.

Við tökum svo stöð­una í haust með öllum hags­muna­að­ilum og vinnum með útkom­una í þágu strand­veiði­sjó­manna og sjáv­ar­byggð­anna.

Ég, ásamt Ásmundi Frið­riks­syni og þáver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra, Þor­gerði Katrínu Gunn­ars­dótt­ur, reyndum að vinna sam­bæri­legt mál í fyrra sem náð­ist ekki sam­staða um. Ég, ásamt félögum mínum í Vinstri græn­um, lögðum fram sam­bæri­legt mál í fyrra á Alþingi sem ekki náði fram að ganga og er það því mikið ánægju­efni að svo breið póli­tísk sam­staða náð­ist um málið núna að frum­kvæði atvinnu­vega­nefndar að tek­ist hefur að ljúka því far­sæl­lega. Vil ég þakka öllum sem að mál­inu hafa komið með jákvæða og lausn­ar­mið­aða nálg­un. Þessi til­raun sýnir að hægt er að þróa strand­veiðar áfram í ljósi reynsl­unnar með því að draga úr slysa­hættu við ólympískar veiðar og koma á meiri fyr­ir­sjá­an­leika í veiðum með föstum dög­um.

Ég vona að vel tak­ist til í sumar og að þetta verði gæfu­spor sem hér er stigið og óska þess að allir strand­veiði­sjó­menn afli vel í sumar og komi heilir til hafn­ar.

Gleði­legt strand­veiði­sum­ar!

Lilja Rafney Magnúsdóttir,

Höf­undur er for­maður atvinnu­vega­nefndar Alþing­is og greinin birtist fyrst á Skessuhorni.