Að fara eða fara ekki í leikhús

 

Það jafn­ast fátt við til­finn­ing­una að koma inn í leik­hús og heyra skvaldrið í áhorf­end­um. Svo myrkvar skyndi­lega í saln­um, áhorf­end­urnir í salnum taka and­köf, símunum er troðið ofan í vasa eða töskur og töfr­arnir brjót­ast fram á svið­ið.

Við förum í leik­hús til að láta hreyfa við ein­hverju í okk­ur. Stundum er upp­lifunin hressandi og skemmti­leg og við hlæjum okkur mátt­laus, stundum sitjum við eftir með sorg í hjarta yfir hvað ver­öldin getur verið grimm og stundum býr kvöldið í leik­hús­inu til ótelj­andi spurn­ingar sem við veltum fyrir okkur lengi á eft­ir. Svo er það allra besta – að upp­lifa leik­hús með litlu barni. Þá fyrst skiljum við töfrana.

Að fara í leik­hús er senni­lega ekki kvíða­vald­andi til­hugsun hjá flest­um. En það eru stórir hópar fólks á Íslandi sem geta ekki notið töfr­anna. Og þá er ég ekki að tala um fólk sem býr við fjár­hags­lega bága stöðu, það er efni í annan pistil. Hvað ef barnið þitt er á ein­hverfu­rófi og þú ótt­ast að það geti ekki setið rólegt alla sýn­ing­una? Hvað ef þú þjá­ist af tourette og ótt­ast við­brögð leik­húss­ins og ann­arra gesta við kækj­unum þín­um? Hvað ef skyndi­legur byssu­hvellur eða strobe ljós geta gert það að verkum að þú færð floga­kast? Hvað ef þú ert heyrn­ar­laus? Eða með skerta sjón? Hvað þá?

Flest hugsum við ekki út í það að leik­hús getur verið þving­andi upp­lifun og erfið fyrir marga. Og þessa hug­renn­inga má auð­veld­lega færa yfir á ann­ars konar menn­ing­ar­upp­lif­anir en leik­hús.

Ég hélt að einu aðgangs­skerð­ing­arnar gætu verið lélegt hjóla­stóla­að­gengi og dýr aðgöngu­miði.  En á leik­list­ar­skóla­ár­unum mínum í Englandi starf­aði ég sem sæta­vísa og komst að öðru. Þar bauð leik­húsið sem ég vann hjá upp á að sýn­ingar þess væru reglu­lega textaðar og tákn­mál­stúlk­aðar fyrir heyrn­ar­lausa, að sjón­skertum var boðið að koma fyrr í leik­húsið og fá að fara upp á svið og snerta leik­muni, bún­inga, sviðs­mynd­ina og allt sem gat hjálpað þeim við að njóta sýn­ing­ar­innar og var einnig boðið upp á heyrn­ar­tól þar sem auk tal­aðs texta af svið­inu voru lesnar lýs­ingar á ýmsu sem fram fór á svið­inu.

Reglu­lega voru haldnar svo­kall­aðar ,,af­slapp­aðar sýn­ing­ar“ (e. relaxed per­for­mance) þar sem ekki var algert myrkur í saln­um, öll hljóð­mynd var lækkuð og það var bara hjart­an­lega vel­komið að standa upp, hlaupa svo­lítið eftir göng­un­um, láta frá sér hljóð og klappa nákvæm­lega þegar hverjum og einum áhorf­anda hent­aði.

Þetta er ein af þeim ástæðum sem eru fyrir því að ég er nú í fram­boði og langar til að kom­ast í borg­ar­stjórn. Reykja­vík er stór­kost­leg menn­ing­ar­borg og hún á að vera fyrir alla. Ég vil taka þátt í því starfi að aðstoða menn­ing­ar­stofn­anir borg­ar­innar við að bjóða upp á aðgengi­legar upp­lif­anir fyrir fólk á öllum aldri. Þegar ein­hver getur ekki af ein­hverri ástæðu notið töfr­anna sem menn­ingin okkar hefur upp á að bjóða er nefni­lega vanda­málið ekki mann­eskj­unnar að leysa, heldur okkar sem að menn­ing­unni stönd­um.

Höf­undur er leik­kona og fram­bjóð­andi í fjórða sæti Vinstri­hreyf­ing­ar­innar – græns fram­boðs í Reykja­vík.