Annus cooperationis

Haf­andi fylgst með stjórn­málum nán­ast frá því að ég man eftir mér, veit ég að vænt­ingar stjórn­mála­manna til fram­tíð­ar­innar end­ur­spegla ekki endi­lega raun­veru­lega þró­un. Sér­stak­lega ekki þegar að ára­móta­greinum kem­ur. Þar kemur margt til; utan­að­kom­andi aðstæð­ur, það sem aðrir gera hefur oft áhrif á hvort vænt­ing­arnar ræt­ast og, frómt frá sagt, þá hefur mér þótt sem stjórn­mála­menn séu ekki endi­lega alltaf raun­sæir eða full­komna heið­ar­legir í vænt­ingum sín­um. Það læð­ist nefni­lega að manni sá grunur að stundum bland­ist póli­tískir hags­munir inn í það sem póli­tíkusar segja; þ.e. þeir séu að huga að fleiri þáttum en bein­línis þeim sem þeir tjá sig um.

Að því sögðu ætla ég að leyfa mér að tala eins ærlega og ég get um þær vænt­ingar sem ég hef til árs­ins 2018, því þær eru tölu­verð­ar. Ég ætla ekki endi­lega að segja að þær séu svo miklar að ég telji árið munu skipa sér sess í sög­unni líkt og árið 1492 í sögu Spán­ar, sem á síð­ari tímum var kallað annus mira­bil­is, eða undra­vert ár. Nú eða árið 1666 í sögu Bret­lands, sem er það ár sem fyrst fékk þetta göf­uga heiti. En ég vona engu að síður að árið 2018 verði í sögu Íslands ár sam­vinn­unnar – annus cooper­ation­is, svo sagn­fræði­t­eng­ing­unni sé við hald­ið.

Ljóst er að miklar vænt­ingar eru gerðar til rík­is­stjórnar Katrínar Jak­obs­dótt­ur, sem birt­ist m.a. í skoð­ana­könn­unum um fylgi við hana. Ég ætla ekki að lesa of mikið í þær kann­an­ir, eða eyða of mörgum orðum í að dásama rík­is­stjórn­ina, enda mun ég trauðla telja nokkrum hug­hvarf sem á móti henni er. Ég tek það eitt út úr könn­un­inni að miklar vænt­ingar séu til rík­is­stjórn­ar­inn­ar. Það setur mikla ábyrgð á herðar okkar sem að henni stönd­um, sem er gott.

Eitt af því sem rík­is­stjórnin hefur ein­sett sér er að stuðla að auk­inni sam­vinnu. Stjórn­ar­sátt­mál­inn boðar breytt vinnu­brögð, opn­ari stjórn­sýslu, gagn­sæi og virð­ingu gagn­vart verk­efn­um. Aukið sam­ráð við vinnu­mark­að­inn um sterkara sam­fé­lag á sem flestum svið­um, sem er vísun í upp­bygg­ingu félags­legs stöð­ug­leika auk hins efna­hags­lega, og að sam­ráð verði treyst og stuðn­ingur við sveit­ar­fé­lögin hvað varðar upp­bygg­ingu inn­viða, byggða­þróun og fjár­mála­leg sam­skipti.

Fyrstu skref­in, af mörg­um, hafa þegar verið stig­in. Sest var niður með aðilum vinnu­mark­að­ar­ins í stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræð­unum sjálf­um, nokkuð sem ekki hafði verið gert áður, og ljóst er að mikil áhersla verður á þá sam­vinnu fyrir kom­andi kjara­samn­inga. Ráð­ist verður í til­færslu á tekju­stofnum frá ríki til sveit­ar­fé­laga, með því að gistin­átta­gjald renni óskipt til sveit­ar­fé­lag­anna.

Þá boðar rík­is­stjórnin efl­ingu Alþingis og nán­ari sam­starf milli flokka á Alþingi.

Sam­ráð og sam­vinna verður aldrei nema í… tja, sam­ráði og sam­vinnu. Allir aðilar þurfa að vera til­búnir til sam­vinn­unnar til að hún verði að veru­leika.

Ég tel að nú sé ein­stakt tæki­færi til að breyta stjórn­mála­menn­ingu á Íslandi. Allt of lengi hefur hún ein­kennst af skot­grafa­hern­aði þar sem flokkar skipa sér í fylk­ingar eftir því hvoru megin hryggjar þeir lenda; í stjórn eða stjórn­ar­and­stöðu. Þrátt fyrir að hafa ekki langa þing­reynslu að baki, er ég viss um að sjálfur hafi ég tekið þátt í þessu. Að gagn­rýna að ósekju, vegna þess að mál komu frá rík­is­stjórn­inni, í það minnsta að gagn­rýna af offorsi. Það er auð­velt að detta í það hlut­verk, þegar manni hleypur kappi í kinn, en þó ber að minn­ast þess að stór mál síð­ustu rík­is­stjórnar nutu stuðn­ings a.m.k. hluta stjórn­ar­and­stöð­unn­ar. Eitt þeirra, jafn­launa­vott­un, hefði t.d. ekki orðið að lögum nema fyrir stuðn­ing úr stjórn­ar­and­stöð­unni.

Rík­is­stjórnin hefur þegar sýnt það í verki að hún meinar það sem hún segir með orðum um efl­ingu Alþing­is. Staða þing­flokka verður bætt, sér­fræði­vinna efld og, að höfðu sam­ráði við stjórn­ar­and­stöðu, unnið að enn frek­ari efl­ingu. Og stjórn­ar­and­staðan leiðir þrjár af fasta­nefndum þings­ins. Það hefur ekki gerst í um tvo ára­tugi og að auki gegna stjórn­ar­and­stæð­ingar for­mennsku í ýmsum alþjóð­efndn­um. Ólíkt því sem áður hefur gerst höfðu stjórn­ar­flokk­arnir enga skoðun á því hvaða þing­menn gegndu for­mennsk­un­um.

Auk­in­heldur mun rík­is­stjórn­in, á fyrri hluta kjör­tíma­bils­ins, setja á fót þverpóli­tíska hópa um mik­il­væg mál, m.a. um stofnun mið­há­lend­is­þjóð­garðs, nýsköp­un­ar­stefnu, þróun mæli­kvarða um hag­sæld og lífs­gæði, orku­stefnu, stjórn­ar­skrá, fram­kvæmd og end­ur­skoðun útlend­inga­laga og fram­tíð­ar­nefnd um áskor­anir og tæki­færi vegna tækni­breyt­inga.

Það er vel hægt að tala niður þessar fyr­ir­ætl­anir rík­is­stjórn­ar­innar og vel má vera að ég hefði gert það, væri ég í stjórn­ar­and­stöðu og ekki í sam­vinnugírn­um. Það er hægt að horfa fram­hjá því að staða stjórn­ar­and­stöð­unnar hefur ekki verið sterk­ari en nú hvað for­mennsku í nefndum varðar og segja að stjórn­ar­and­staðan hafi nú ekki fengið allar þær for­mennskur sem hún bað um og ekki meiri­hluta í einni, eins og óskað var. Og það er hægt að segja að skipan þverpóli­tískra hópa sé til marks um að stjórn­ar­flokk­arnir þrír nái ekki saman í mik­il­vægum mál­um. Allt fer þetta eftir því hvernig maður er stefnd­ur, hvort þetta er jákvætt eða nei­kvætt.

Ég lít á það sem styrk að ætla sér að setja jafn mörg og jafn stór mál í þverpóli­tískt sam­starf. Eitt af því sem hefur skort í íslenskum stjórn­mál­um, er nefni­lega sam­starf þvert á flokka um stefnu til lengri tíma. Í krafti meiri­hlut­ans hafa rík­is­stjórnir komið sinni stefnu á, stefnu sem lifir svo sjaldn­ast af stjórn­ar­skipti. Um þetta eru lík­lega allir flokkar sem setið hafa í rík­is­stjórn síð­ustu ára­tugi sek­ir.

Nú er lag að breyta þessu. Það skiptir í raun engu hvort skipan svo margra þverpóli­tískra hópa sé til marks um styrk eða veik­leika rík­is­stjórn­ar­inn­ar. Það sem skiptir máli er að allir flokkar taki höndum saman og vinni af heið­ar­leika að stefnu­mót­un­inni, landi og þjóð til heilla. Því allt eru þetta mál sem skipta miklu máli fyrir íslenskt sam­fé­lag.

Ábyrgð okkar stjórn­ar­liða er mik­il, en ég vona að öll þau sem að sam­starf­inu koma finni til ein­hverrar ábyrgð­ar. Tæki­færið er núna til að gera bet­ur, vinna saman að því að bæta sam­fé­lagið okk­ar. Til þess erum við jú í stjórn­mál­um.Megi 2018 verða ár sam­vinn­unn­ar.

Höf­undur er vara­for­maður þing­flokks Vinstri grænna.