Margrét Guðnadóttir: Minning

Margrét Guðnadóttir lauk stúdentsprófi árið 1949 ásamt fleiri stúlkum sem síðar urðu mikilvægur hluti af Íslandssögunni: Vigdísi Finnbogadóttur, Ragnhildi Helgadóttur, Svövu Jakobsdóttur og fleirum. Hún var því af fyrstu kynslóð kvenna sem ólust upp í lýðveldinu Íslandi og þurftu að ryðja brautir og taka að sér hlutverk sem konum hafði aldrei áður verið treyst fyrir. Sjálf var Margrét fyrsta konan sem varð prófessor við Háskóla Íslands og í nítján ár var hún raunar eini kvenprófessorinn við Háskóla Íslands. Það sópaði að henni í því starfi og hvarvetna sem hún kom.

Margrétar verður eflaust einkum minnst fyrir rannsóknir sínar á hæggengum veirusjúkdómum og það gagn sem hún gerði í því starfi sínu í baráttunni við visnuna. Sjálf kynnstist ég henni í félagsstarfi Vinstrihreyfingarinnar-Græns framboð upp úr 2000, hún gekk í flokkinn sjötug en þó alls ekki sest í helgan stein heldur tók hún virkan þátt í starfi hans. Ekki var hún oft í ræðustól en á henni var að vonum mikið mark tekið þegar hún tjáði sig. Þar að auki var Margrét tíður gestur á mótmælafundum og í kröfugöngum. Fáir munu hafa eytt fleiri klukkutímum í að mótmæla Kárahnjúkavirkjun á sínum tíma. Meðal þeirra málefna sem hún lét sig varða voru jöfnuður og félagslegt réttlæti, friðarmál og ekki síst umhverfismálin. Þá var hún öflugur talsmaður fæðu- og matvælaöryggis enda sérfræðingur á því sviði. Þessi virkni hennar í baráttunni á gamals aldri segir sína sögu um konu sem hafði svo óbilandi trú á mannkyninu og framtíð þess að hún lét sig ekki muna um að eyða ellinni í fundahöld og í að standa með eigin sannfæringu fram í dauðann.

Margrét ferðaðist gjarnan með strætisvagninum, jafnan skynsamlega klædd og virtist lítt gefin fyrir tildur og fínheit. Hún gat verið ströng á svip en þegar henni var skemmt iðaði hún af hlátri og þá leyndi sér ekki hve ung hún var í anda fram eftir öllum aldri. Hún skipaði heiðurssæti á listum Vinstri-grænna í nokkur skipti og til hennar var þá oft leitað um aðstoð við texta eða stefnumótun. Hún nálgaðist þau verkefni ávallt af virðingu en reyndist jafnan hafsjór fróðleiks.

Margrét tók vel á móti ungum konum í hreyfingunni eins og ég kynntist af eigin raun. Hún hvatti okkur til dáða og vildi að konur væru í fremstu röð í stjórnmálunum. Ég er þakklát fyrir kynnin við slíkan frumkvöðul sem hefur verið mér og öðrum konum af yngri kynslóð fyrirmynd eins og fleiri hennar skólasystur. Hennar verður sárt saknað af félögum sínum í Vinstrihreyfingunni-grænu framboði sem minnast hennar með þakklæti.

Katrín Jakobsdóttir

Minning: Sigríður Kristinsdóttir

Ég kynntist Sigríði Kristinsdóttur á einum af mínum fyrstu fundum í Vinstrihreyfingunni-grænu framboði árið 2002. Í fyrstu óttaðist ég þessa konu sem stóð sköruleg upp í pontu og lét félaga sína heyra það, ófeimin að ræða hvað mætti gera betur og hvaða mál við þyrftum að taka upp í hreyfingunni. Fljótlega rann þó upp fyrir mér að oftast var ég hjartanlega sammála Siggu enda talaði hún alltaf beint úr sínum pólitísku innyflum sem ávallt brunnu fyrir réttlæti. Hún var ófeimin við að benda á að prófgráður væru ekki endilega ávísun á pólitíska visku en um leið var ekki hægt að finna ötulli stuðningsmann góðrar menntunar fyrir alla enda fáir jafn vel lesnir í raun og Sigga.

Hún talaði fyrir fátækt fólk, börn og gamalmenni, þá sem höfðu orðið undir í lífinu, sjúklinga sem ekki áttu fyrir reikningum, börn sem ekki fengu þann stuðning sem þau þurftu. Hún var með stórt hjarta og þótt hún skammaði okkur stundum sem skipuðu forystu hreyfingarinnar þá þótti mér sjaldnast eins vænt um hrós frá neinum og Siggu því ég vissi að hún meinti hvert orð og sólundaði þeim aldrei í froðu og innantómt snakk.

Allir sem hafa starfað í pólitískri hreyfingu vita að í slíkri hreyfingu þarf að vinna ótal störf. Sigga gekk í öll þau störf, sat í málefnahópum, flokksráði, þreif klósett, hellti upp á kaffi, bakaði og gerði breytingatillögur án þess að blikna og minnti á að öll störf eru jafn mikilvæg. Það var ómetanlegt að kynnast henni sem ungur og óreyndur kosningastjóri í Reykjavík árið 2003. Hugmyndir mínar um magn veitinga ofan í kaffiþyrsta kjósendur, skipulag funda og mannfagnaða og nýtingu tímans í kosningabaráttu voru flestar fjarri veruleikanum og þá var gott að njóta reynslu Siggu ásamt fleirum, Sjöfn Ingólfsdóttur, Ástu Kristinsdóttur sem bakaði vöfflur í gríð og erg og þannig mætti lengi telja.

Í stjórnmálahreyfingum eru margar raddir og ólíkir félagar. Raddir foyrstumanna heyrast oftar en aðrar en það eru félagar eins og Sigga sem eru hjarta og sál Vinstri-grænna. Síðast sáumst við í 1. maí kaffi Vinstri-grænna í Reykjavík. Þar var Sigga mætt með Jóni, þar var Ásta sem sömuleiðis féll frá fyrir skömmu með Sigurði, manni sínum. Þar sungum við saman fyrir réttlátara samfélag.

Með Sigríði Kristinsdóttur er genginn góður félagi og mikil manneskja sem gerði líf allra sem fengu að kynnast henni ríkara. Hennar verður sárt saknað í Vinstri-grænum. Ég votta Jóni Torfasyni og börnum og barnabörnum samúð mína. Við munum minnast Siggu í hvert sinn sem við syngjum fyrir réttlátara samfélag.

Katrín Jakobsdóttir, 

Greinin birtist í Morgunblaðinu.