Öryggismál sjómanna í forgang!

Þessi grein er skrifuð 11. nóvember sl.

Öryggismál sjómanna hafa mikið verið í umræðunni í ljósi hörmulegs sjóslyss sem varð í sumar þegar Jón Hákon BA 60 sökk út af Aðalvík og einn maður fórst en þrír komust lífs af þegar nálægur bátur kom þeim til bjargar á ögurstundu.

Myndir úr neðansjávarmyndavél sýna að sjálfvirkur sleppibúnaður virkaði ekki og björgunarbátar opnuðust ekki þegar á reyndi.

Það sama gerðist nú á dögunum þegar sanddæluskipið Perlan sökk í Reykjavíkurhöfn og sleppigálgi virkaði ekki sem skyldi og björgunarbátar sem eru einn mikilvægasti öryggisþáttur  sem sjómenn reiða sig á opnast ekki.

Rannsóknarstjóri sjóslysanefndar segir af þessu tilefni að það komi til greina að endurskoða verklags og öryggisreglur.Já þó fyrr hefði verið !

Allt frá því að Jón Hákon BA 60 sökk sl.sumar hafa komið fram fjölmargar áskoranir frá sjómannasamtökum,félagasamtökum ,sveitarfélögum og almenningi í landinu um að skipsflakið verði sótt á hafsbotn svo rannsaka megi til fullnustu orsakir þess að öryggiabúnaðu virkaði ekki þegar slysið varð. Allt verður að gera til þess að rannsaka hvað veldur því að endurtekið er sjálfvirkur öryggisbúnaður ekki að virka þegar á reynir.

Ég hef tekið þessi mál upp í þinginu ítrekað og reynt að hreyfa við rannsókn málsins eins og mögulegt er þó vísað hafi verið til þess að Ransóknarnefnd samgönguslysa sé sjálfstætt starfandi þá tel ég það vera skyldu okkar þingmanna að sinna eftirlitshlutverki bæði hvað varðar það að tryggja að eftirlit með öryggisbúnaði sé tryggt og að nægar fjárveitingar séu til rannsókna sjóslysa eins og það að ná skipsflakinu af Jóni Hákoni BA 60 upp af hafsbotni í þágu rannsóknarinnar.

Til þess að fara yfir þessi mál hef ég fengið til fundar við Atvinnuveganefnd á tveim fundum í liðnum október mánuði fjölda gesta sem málið varðar s.s. Ransóknarnefnd samgönguslysa, fulltrúa sjómannasamtaka, SFS, LS,eftirlitsaðila ,fulltrúa framleiðenda öryggisbúnaðar um borð í bátum og skipum ,fulltrúa úr Innanríkisráðuneytinu og forstjóra Samgöngustofu.

Þessir fundir hafa verið mjög upplýsandi og til góðs þar sem þessir aðilar hafa farið yfir verkferla ,hvar ábyrgð hvers og eins liggur og um mikilvægi þess að með ítarlegri rannsókn sjóslysa sé mögulega hægt að forða að slíkt endurtaki sig og draga megi þar með úr líkum á dauðsföllum og slysum til sjós í framtíðinni.

Það fer ekki á milli mála að við íslendingar höfum verið mjög framarlega hvað varðar öryggi sjófaranda og tilkoma  Slysavarnarskóla sjómanna hefur skipt sköpum í þeim efnum ásamt því að hér á landi hefur verið þróaður ýmis björgunarbúnaður sem hefur bjargað fjölda mannslífa bæði á bátum og skipum.

Því vekur það mikinn óhug að ekki sé hægt að leggja traust sitt á þann sjálfvirka öryggisbúnað sem um ræðir og á meðan upplifa sjómenn sig búa við falskt öryggi og aðstandendur þeirra eru áhyggjufullir.

Það er því brýnt að allir þeir sem koma að öryggis og slysavörnum sjómanna taki höndum saman um að komast til botns í því hversvegna sjálfvirkur björgunarbúnaður virkaði ekki.

Það hvílir einnig mikil ábyrgð á höndum Samgöngustofu,Rannsóknarnefndar samgönguslysa og þeirra einkaaðila sem sjá um efirlit með öryggisbúnaði.  Það á ekki að vera tilgangurinn með rannsókninni sérstaklega hverjum sé um að kenna heldur fyrst og fremst hvað fór úrskeiðis og hvernig má koma í veg fyrir að það endurtaki sig.

Rannsóknir á sjóslysum við Ísland eiga að vera í fremstu röð og unnar faglega og þar mega fjármunir ekki vera nein fyrirstaða  því mannslíf eru þar í húfi.

“ Tryggja verður öryggi sjófarenda og hraða rannsókn sjóslyssins á Jóni Hákoni BA 60 og til þess að svo megi verða verður að ná skipsflakinu upp af hafsbotni strax í ljósi rannsóknarhagsmuna „

Tek ég þar enn og aftur undir með kröfum sjómanna og annara þeirra sem láta sig öryggismál sjómanna varða.

Lilja Rafney Magnúsdóttir alþingismaður Vinstri grænna og varaformaður Atvinnuveganefndar.

Okkar framlag til fjölbreyttari heims

Ég var stödd á Hjaltlandseyjum kvöldið sem hryðjuverk dundu yfir París. Í köflóttu netsambandi en náði þó að fylgjast með þessum hroðalegu fréttum. Andstæðurnar voru sterkar, á Hjaltlandseyjum virðist tíminn hafa staðið í stað, húsin gömul, ullarpeysurnar eins og fyrir hundrað árum, fáninn minnir á hinn gamla íslenska hvítbláin og kjörorð íbúa er „Með lögum skal land byggja“ á íslensku sem minnir á forn tengsl norrænna manna og íbúa Bretlandseyja. Þróun síðustu áratuga, hnattvæðing, tæknivæðing og markaðsvæðing, virðist hafa gengið hægar fyrir sig þar en annars staðar en eigi að síður eru þær hluti af þessum litla heimi sem við byggjum.

Það erum við Íslendingar líka. Á degi íslenskrar tungu er mikilvægt að velta fyrir okkur íslensku þjóðerni og hvernig íslenska þjóðin getur tekið þátt í samfélagi þjóða. Þar skiptir tungumálið miklu. Hröð þróun á undanförnum áratugum gæti hins vegar ógnað því. Í ályktun íslenskrar málnefndar í dag kemur fram að íslenska málsamfélagið sé fámennasta fullburða málsamfélag í heiminum og hljóti ekki verðugan sess á netinu án stuðnings. Netið er einn sá staður þar sem flestir Íslendingar eyða núorðið miklum tíma og að sjálfsögðu hljóta áhrif erlendra mála, ekki síst ensku, að hafa þar sterk áhrif á málnotendur.

Að hlúa að tungumálinu þarf ekki að merkja neina andúð á að hleypa öðrum menningarstraumum inn í landið. Í ljósi þess að heimurinn hefur breyst, er orðinn minni og nátengdari en nokkru sinni fyrr, hljótum við að vera þátttakendur í þeirri þróun. Einmitt þess vegna er það mikilvægt fyrir heiminn að við leggjum rækt við íslenska tungu því að hún er hluti af hinu alþjóðlega fjölmenningarsamfélagi og gerir heiminn betri og fjölbreyttari. Það á að vera forgangsverkefni stjórnvalda að tryggja að hægt sé að sinna því verkefni þannig að við getum stolt lagt okkar fram í heimsmenninguna: íslenskar sögur, ljóð og lög, íslenska hugsun og íslenska menningu, sem öll hefur mótast af tungumálinu okkar.

Fjölbreytni, þekking og skilningur eru nauðsyn ef okkur á að takast að komast ósködduð í gegnum nýja tíma. Svarið við hnattvæðingunni er ekki aukin vígvæðing eða stríðsrekstur heldur aukinn skilningur, aukin þekking og ekki síst aukin virðing fyrir ólíkum tungumálum og menningarheimum. Í nútímanum felast ógnir en líka tækifæri til að stuðla að fjölbreytni og friði, með það að leiðarljósi að íslensk tunga er ekki aðeins mikilvæg fyrir okkur heldur líka allan heiminn.

Katrín Jakobsdóttir

Nýja stefnu, nýja von

Katrín Jakobsdóttir skrifar

Nú í desember verður haldin loftslagsráðstefna í París. Sumir hafa kallað þennan fund mikilvægasta fund mannkynssögunnar enda er viðfangsefnið risavaxið, að tryggja að hlýnun verði haldið innan marka og jörðin verði áfram byggileg fyrir komandi kynslóðir.

Undanfarin ár hafa margar skýrslur verið lagðar fram um áhrif loftslagsbreytinga af manna völdum. Fáir afneita lengur loftslagsbreytingum en það er líka ljóst samkvæmt nýjum rannsóknum að fólki reynist erfitt að hugsa fram í tímann og takast á við svo stórt verkefni. Það er ekki hægt að leggja ábyrgðina á þessu verkefni á herðar einstaklinga þó að hver og einn geti lagt sitt af mörkum. Þetta er verkefni af slíkri stærðargráðu að stjórnvöld þurfa að taka afgerandi forystu og ráðast í róttækar aðgerðir. Þær leiðir sem hingað til hafa verið reyndar, á borð við viðskiptakerfi með losunarheimildir, hafa því miður ekki skilað nægjanlegum árangri. En hvað er þá til ráða?

Nýlega ályktaði landsfundur Vinstri-grænna að Ísland ætti að setja stefnuna á að verða kolefnishlutlaust árið 2050. Það þýðir að Ísland ætti að draga verulega úr losun gróðurhúsalofttegunda og beita sér líka fyrir bindingu kolefnis. Til þessa eru ýmsar leiðir. Meðal annars þarf að skipta jarðefnaeldsneyti út fyrir endurnýjanlega orkugjafa í samgöngum og iðnaði, það þarf að setja öll frekari áform um mengandi orkufreka stóriðju af borðinu og hverfa frá áformum um olíuvinnslu. Það þarf ennfremur að binda kolefni, til dæmis með aukinni votlendisendurheimt. Skipuleggja þarf þéttbýli þannig að almenningssamgöngur, hjólreiðar og ganga verði raunhæfir valkostir. Skoða á nýja möguleika í almenningssamgöngum, til dæmis léttlestir. Beita þarf enn frekari skattalegum hvötum til að græn samgöngutæki verði hagkvæmasti kosturinn fyrir almenning.

Þá er mikilvægt að Ísland geri sitt til að efla rannsóknir og nýsköpun á sviði endurnýjanlegra orkugjafa og stuðli með beinum styrkjum og skattalegum hvötum að auknum framförum á því sviði. Ísland getur þar orðið frumkvöðull í alþjóðasamfélaginu. Síðast en ekki síst á Ísland að beita sér gegn olíu- og gasvinnslu á Norðurslóðum en æ fleiri stjórnmálamenn stíga nú fram og lýsa því yfir að þeir standi gegn slíkum áformum, bæði vegna loftslagsbreytinga en líka vegna hugsanlegra áhrifa á hið viðkvæma vistkerfi Norðurslóða.

François Hollanda, forseti Frakklands, sótti Ísland heim á dögunum og ávarpaði ráðstefnuna Arctic Circle. Þar sagði hann að það breytti engu þó að einhverjir gætu grætt á loftslagsbreytingum, grætt á því að nýta auðlindir Norðurskautsins, grætt á nýjum siglingaleiðum. Við ættum ekki að græða á því sem ylli eymd annarra, sem skaðaði náttúruna. Um það snerist raunveruleg mannúð og þetta verkefni snerist um mennskuna og að tryggja mannúðlegan heim fyrir fólk um allan heim.

Ísland getur orðið fyrirmyndarland í þessum málum. Ekki með því að tala um að hér sé nú ansi gott ástand heldur með því að gera miklu betur. Þar geta stjórnvöld tekið forystuna, tekið nýja stefnu í atvinnuuppbyggingu, farið í aðgerðir til að flýta orkuskiptum í samgöngum, gefið yfirlýsingu um að Ísland muni beita sér fyrir því að vistkerfi Norðurslóða verði ekki ógnað með ágengri auðlindanýtingu. Því þó að Ísland sé ekki stórt land þá getur það haft áhrif. Og ef ekki er þörf á því núna þá veit ég ekki hvenær er þörf á slíku frumkvæði. Það er algjört lykilatriði að fundurinn í París skili okkur nýrri stefnu og nýrri von. Við getum lagt okkar af mörkum til þess.

Samþjöppun í mjólkurframleiðslu

Mikil þróun og framfarir hafa verið í kúabúskap og mjólkurframleiðslu undanfarin ár. Búin hafa stækkað og tækniframfarir orðið miklar og mörg bú hafa tekið róbóta í sína þjónustu og er það ánægjulegt og mikilvægt að greinin geti þróast og vaxið svo hún geti orðið sem best samkeppnisfær við aukinn innflutning og aukið vöruúrval og þjónað neytendum sem best. Sá hluti búvörusamningsins sem snýr að mjólkurframleiðslunni rennur út í lok næsta árs og undirbúningur að gerð nýs samnings er hafinn. Í því ljósi vakna ýmsar spurningar um hvernig stuðningi við greinina verði háttað í nýjum búvörusamningi þar sem miklar breytingar hafa verið í greininni undanfarin ár.

Dæmi eru um mikla samþjöppun í mjólkurframleiðslu og í raun eru orðin til verksmiðjubú, t.d. í Flatey á Mýrum þar sem einkahlutafélagið Selbakki í eigu útgerðarfélagsins Skinneyjar–Þinganess á Höfn er að reisa stærsta fjós landsins með rými fyrir 300 kýr. Ætlunin er að tvöfalda mjólkurframleiðsluna úr 1 millj. lítra í 2 millj. lítra á ári. Ég spyr: Er eðlilegt að stórir útgerðarrisar og fjárfestar komi með mikið fjármagn inn í mjólkurframleiðsluna og fái síðan beingreiðslur til jafns við aðra? Er réttlætanlegt að ríkisstuðningur renni til eins stærsta útgerðarfélags landsins? Varla getur það fallið undir eitt af markmiðum búvörusamningsins.

Í sjávarútvegi mega fyrirtæki ekki vera nema með 12% af heildarúthlutuðum afla. Er ekki eðlilegt að sömu sjónarmið gildi um mjólkurframleiðslu og að girðingar verði settar til að koma í veg fyrir mikla samþjöppun í greininni? Stuðningur ríkisins við mjólkurframleiðslu í ljósi aukinnar samþjöppunar í greininni og aðkomu stórra fjárfesta á móti hefðbundnum fjölskyldubúsrekstri hlýtur að kalla á endurskoðun á beingreiðslum og að þær gangi til jafns til verksmiðjubúa og annarra framleiðenda. Í dag eru svokallaðar gripagreiðslur misháar í búvörusamningi og sýna fram á að það er hægt að skerða og mismuna í ríkisstyrk. Mikilvægt er að greinin hafi færi á að vaxa og dafna og geti nýtt sér sem best tækninýjungar og að bændur geti bætt vinnuaðstöðu sína og aðbúnað gripanna. Margir bændur hafa lagt í gífurlegar fjárfestingar undanfarin ár og í byggingu nútímafjósa þar sem fjárfest hefur verið í dýrum búnaði sem getur lagst á allt að 120 millj. kr. í verðmæti. Til þess að standa undir slíkri fjárfestingu verður framleiðslan að vera, er mér sagt, um 800 þús. lítrar miðaði við til dæmis tvo róbóta.

Það sem er mikið áhyggjuefni í dag eru kynslóðaskiptin í greininni og hve erfitt reynist fyrir unga bændur að fóta sig í greininni þar sem gífurlega dýrt er að fjárfesta í greiðslumarki og byggja sig upp og bankarnir bjóða okurvexti og halda mönnum í raun í skuldafjötrum um ókomin ár. Það sýnir enn og aftur að þörf er á því að ríkisbanki eins og Landsbankinn sé gerður að samfélagsbanka sem sinni samfélagslegu og félagslegu hlutverki um land allt. Ég tel að það þurfi að horfa til þess með hvaða hætti stuðningur við greinina nýtist best til kynslóðaskipta í greininni og til að búskapur haldist áfram á góðum bújörðum.
Það er líka mikilvægt að horfa sé til þess að halda landinu í byggð og hvað geti gerst ef svo mikil og óheft samþjöppun verður í mjólkuriðnaði að búum fækkar kannski úr ca. 700 í 200. Það yrði gífurleg búsetubreyting hér um allt land og það hefði gífurlega miklar samfélagslegar afleiðingar.

Við höfum horft upp á hvernig kvótakerfið í sjávarútvegi hefur farið með byggðirnar. Ætlum við að horfa upp á að það sama gerist í sveitum landsins án þess að bregðast við meðan tími er til? Ég tel að mikil ábyrgð hvíli á herðum hæstv. landbúnaðarráðherra og Alþingi í þessum efnum og það verði að skoða þetta í því ljósi hver heildaráhrifin verða í framtíðinni á mjólkurbúskap og fjölskyldubúrekstrar í landinu. Byggðastofnun ætti í samstarfi við Landbúnaðarháskólann á Hvanneyri að gera úttekt og greiningu á áhrifum og afleiðingum samþjöppunnar í mjólkurframleiðslu í landinu hvað varðar byggðaþróun og möguleika til kynslóðaskipta í greininni.

Lilja Rafney Magnúsdóttir alþingismaður Vinstri grænna í Norðvestur kjördæmi.

Bæta þarf lífskjör barnafjölskyldna

Ungt fólk á Íslandi samtímans veit vel af því að það getur valið sér búsetu. Norðurlöndin eru eitt atvinnusvæði og daglega er unnið að því að ryðja hindrunum úr vegi Norðurlandabúa sem vilja búa hvar sem er á svæðinu. Innan EES-svæðisins stendur yfir sama þróun.

Það er því ekki óalgengt að hitta ungt fólk sem hefur íhugað búsetu í útlöndum og tölur um búferlaflutninga nú um stundir virðast renna stoðum undir það að þar sé þróunin orðið neikvæð á nýjan leik, fleiri Íslendingar flytja burt en hingað til lands.

Það er stór ákvörðun að flytja og margt sem hefur áhrif á hana. Í tilfelli unga fólksins eru það til dæmis húsnæðismálin en einnig lífskjörin almennt, grunnþjónustan og aðbúnaður barnafjölskyldna.

Það ætti að vera sameiginlegt hagsmunamál allra stjórnmálahreyfinga að tryggja að Ísland sé eftirsóknarverður staður til að búa á. Vinstrihreyfingin – grænt framboð hefur lagt fram þingsályktunartillögu sem innlegg í þá umræðu ásamt því að vera metnaðarfullt skólapólitískt mál. Tillagan snýst um að fæðingarorlof verði í áföngum lengt upp í 18 mánuði til jafns við það sem er í boði annars staðar á Norðurlöndum. Þá verði tryggt að leikskólavist standi börnum til boða strax við 12 mánaða aldur svo að margir foreldrar lendi ekki í vanda við að brúa bilið milli fæðingarorlofs og leikskóla. Það er þó mikilvægt að hafa kerfið sveigjanlegt þannig að foreldrar hafi val um hvenær leikskóladvöl hefjist.

Í þriðja lagi leggjum við til að leikskólar verði lögbundið verkefni sveitarfélaga og unnið verði að því að gera leikskólana gjaldfrjálsa. Leikskólastigið hefur í meira en tvo áratugi talist vera fyrsta skólastigið og í lögum um leik- grunn- og framhaldsskóla frá árinu 2008 og í nýrri Aðalnámskrá frá árinu 2011 er horft á öll þessi skólastig sem eina heild. Það er öfugsnúið að leikskólanám sé ekki gjaldfrjálst og þetta skref því mikilvægt, bæði sem menntapólitísk ákvörðun sem fullnustaði þá hugmyndafræði að leikskóli, grunnskóli og framhaldsskóli séu órofa heild en um leið mikil kjarabót fyrir foreldra en meðalupphæð leikskólagjalda fyrir eitt barn á mánuði er yfir þrjátíu þúsund krónum.

Núverandi ríkisstjórn hefur í staðinn hug á þensluhvetjandi skattalækkunum á þeim forsendum að þar sé um kjarabætur að ræða. Það væri skynsamlegri ákvörðun, bæði efnahagslega en líka samfélagslega, að styrkja fremur innviði samfélagsins þannig að Ísland standist nágrannaþjóðum sínum snúning þegar fólk velur sér búsetu. Þannig þarf ungt fólk að geta stofnað fjölskyldu án þess að kikna undan þeim fjárhagslegu skuldbindingum sem það hefur í för með sér. Tillaga Vinstri-grænna um lengra fæðingarorlof, gjaldfrjálsan leikskóla og örugga leikskólavist að loknu fæðingarorlofi er því mikilvægt hagsmunamál fyrir barnafjölskyldur og samfélagið allt.

Katrín Jakobsdóttir

Banki allra landsmanna?

Landsbankinn hefur viljað kalla sig banka allra landsmanna en því er nú ekki fyrir að fara í ljósi framgöngu hans.
Harkalegar aðgerðir bankans á Vestfjörðum bera þess ekki vitni að þar fari þjóðarbanki í eigu ríkisins sem vilji þjónusta alla landsmenn.

Vestfirðir hafa sérstaklega goldið fyrir harkalegar aðgerð bankans gagnvart viðskiptavinum sínum en þar hefur bankinn lokað útibúum einu af öðru og nú síðast skellt í lás á Þingeyri,Suðureyri og í Bolungarvík þar sem 11 störf eru undir.
Við þessar ákvarðanir bankans í skjóli hagræðingar hafa því tapast fjöldi starfa og einnig hefur þessi ákvörðun haft áhrif á þjónustu Íslandspósts þar sem hann hefur verið með starfsemi sína í samrekstri með útibúunum.
Landsbankinn hefur ekki sýnt neinn vilja til þess að endurskoða starfsemina og styrkja hana með t.d. verkefnum í fjarvinnslu frá miðlægri starfsemi bankans.
Heldur er viðskiptavinum ,fyrirtækjum og almenningi boðið að sækja þjónustu áfram um langan veg eins og ekkert sé sjálfsagðara.

Í Aðgerðarlista Landsbankans frá 2011 er talað um Siðasáttmál og bætta þjónustu og þar er líka talað um „ Samfélagslega ábyrgð“
Og segir : Við ætlum að kynna nýja og heilsteypta stefnu um samfélagslega ábyrgð fyrir 1. maí það ár.
Er þetta samfélagslega ábyrgðin gagnvart landsbyggðinni í verki að öll starfsemi sem skilar ekki hámarksarði sé skorin af í skjóli sömu græðgi og olli bankahruninu 2008.
Hvar eru nú framsóknarmennirnir sem samþykktu á Flokksþingi sínu að við ættum að gera Landsbankann að samfélagsbanka í eigu ríkisins
Ætla þeir stinga hausnum undir væng og láta Sjálfstæðisflokkinn stjórna ferðinni og selja Landsbankann í hlutum eins og kemur fram í fjárlagafrumvarpinu.

Vestfirðingar kalla nú eftir afstöðu og aðgerða þingmanna sinna til þessara harkalegu og hrokafullu aðgerða Landsbankans gagnvart viðskiptavinum sínum og stefna í að færa viðskipti sín annað ef bankinn stendur við þessa ákvörðun sína.
Landsbankinn hefur verið í viðræðum í við bæjarráð Bolungarvíkurkaupstaðar og skoðað hugmynd um þjónustumiðstöð þar sem bankinn biði lágmarksþjónustu við viðskiptavinu. Á þá ekki það sama við um þjónustu á Suðureyri og á Þingeyri og á Flateyri og á þeim stöðum sem bankinn hefur lokað að fara í samstarf við sveitarfélögin um bankaþjónustu.
Vestfirðingar eru búnir að fá sig fullsadda á skerðingu á þjónustu opinberra sem og einkaaðila og við verðum að berjast gegn aðför að búsetuskilyrðum okkar.

Lilja Rafney Magnúsdóttir alþingismaður Vinstri grænna.

Velferðin er ekki til sölu!

Af skrifum Áslaugar Maríu Friðriksdóttur, borgarfulltrúa og fulltrúa sjálfstæðisflokks í Velferðaráði í Morgunblaðið á dögunum, ásamt viðtali við hana í Fréttablaðinu í dag má glöggt sjá að stefna sjálfstæðismanna snýst um það að einkavæða velferðarkerfið og bjóða betri þjónustu til þeirra sem hafa efni á að borga.

Langflestir íslendingar (yfir 90%) eru þeirrar skoðunar að greiða skuli fyrir heilbrigðis- og velferðarþjónustu úr sameiginlegum sjóðum. Í einhverjum tilfellum má velferðarþjónusta vera á hendi styrktar- og eða góðgerðarfélaga sem rekin eru án hagnaðarsjónarmiða. Þeir sem fá opinbert fé til að veita slíka þjónustu eiga eðlilega að gera grein fyrir hverri krónu og tryggja verður að opinbert fé fari ekki í arðgreiðslur til eigenda fyrirtækja.

Það á að vera metnaður okkar allra að tryggja það að ríki og sveitarfélög veiti öllum öfluga heilbrigðis- og velferðarþjónustu, óháð efnahag. Framtíðarsýn sem byggist á því að sumir geti borgað aukalega fyrir betri þjónustu er sýn sem ég deili ekki. Það er skrýtið að líta á það sem forgangsverkefni að veita fé í arðgreiðslna til gróðardrifinna fyrirtækja á markaði, í stað þess að forgangsraða sama fé í þjónustuna sjálfa. Það nýtist nefnilega öllum, líka þeim fátæku. Um þessi áform hef ég aðeins eitt að segja. Velferðin er ekki til sölu.

Elín Oddný Sigurðardóttir er fulltrúi Vinstri grænna í velferðarráði Reykjavíkurborgar

Friðun miðhálendis: Forgangsmál

Vorið 1928 samþykkti Alþingi lög um friðun Þingvalla, sem lýstu Þingvelli við Öxará friðlýstan helgistað allra Íslendinga frá og með upphafi þjóðhátíðarársins 1930. Voru með þessu mörkuð þau mikilvægu tímamót í sambúð lands og þjóðar að verndargildi landsvæðis í almannaeigu hlaut viðurkenningu löggjafans og gerðar voru ráðstafanir í samræmi við það sem miðuðu að því að varðveita þar menningarminjar og náttúrufar.

Eitt forgangsmál Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs á þessu þingi er stofnun þjóðgarðs á miðhálendinu. Friðun miðhálendisins hefur verið til umræðu allt frá tíunda áratug síðustu aldar þegar Hjörleifur Guttormsson náttúrufræðingur og þingmaður lagði fram tillögu um að stofnaðir yrðu fjórir þjóðgarðar á miðhálendinu umhverfis helstu jökla þess: Vatnajökul, Hofsjökul, Langjökul og Mýrdalsjökul.

Sú tillaga þróaðist yfir í að verða sérstök tillaga um Vatnajökulsþjóðgarð sem var samþykkt og lyktaði með stofnun þess þjóðgarðs. Flestir munu þakklátir fyrir það skref enda er hið ósnortna hálendi auðlind í sjálfu sér sem okkur ber skylda til að vernda fyrir frekari ágangi og varðveita í þágu fjölbreytni náttúrunnar. Auk heldur skilar það miklum efnahagslegum ávinningi sem áfangastaður ferðamanna í leit að einstakri reynslu. Hinn efnahagslegi ávinningur er umtalsverður þó að mestu skipti að ósnortin náttúra hefur gildi óháð mannlegum mælikvörðum.

Fimmtán hugmyndir

Í hugmyndabanka orkufyrirtækjanna má nú finna að minnsta kosti fimmtán hugmyndir að virkjunum og uppistöðulónum á hálendinu. Þá eru uppi ýmsar hugmyndir um raflínulagnir og uppbyggða vegi á hálendinu. Þessar hugmyndir sýna hve takmörkuð sýn á auðlindir er ráðandi á þeim bæjum. Ef byggja á upp fjölbreytt atvinnulíf til framtíðar þarf að fjölga stoðum efnahagslífsins og fjárfesta margfalt meira í rannsóknum, nýsköpun og skapandi greinum. Eins má skjóta styrkari stoðum undir stærstu útflutningsgrein okkar um þessar mundir, ferðaþjónustuna, meðal annars með náttúruvernd.

Fjölbreytt atvinnustefna skilar stöðugra efnahagslífi án þess að ganga á náttúruna eins og stóriðjustefnan sem því miður er orðin þráhyggja hjá sumum í ríkisstjórnarflokkunum og hjá orkufyrirtækjunum. En nú er kominn tími til að leggja hana á hilluna og taka stefnuna í staðinn á fjölbreytt atvinnulíf þar sem traustur efnahagur auðgast af náttúruvernd.

Mikilvægi miðhálendisins
Tillaga þingflokks Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs um nýjan þjóðgarð á miðhálendinu er í takt við nýja atvinnustefnu þar sem skilningur ríkir á mikilvægi miðhálendisins. Vonandi ber þinginu gæfa til að samþykkja hana með tilliti til langtímahagsmuna Íslendinga. Rétt eins og við sem nú byggjum land erum þakklát þeim sem horfðu fram á veg og samþykktu að stofna þjóðgarð á Þingvöllum árið 1928 tel ég víst að eftir 90 ár verði almenningur þakklátur þeim þingheimi sem samþykkir að stofna þjóðgarð á miðhálendinu.

Katrín Jakobsdóttir

Landsbyggðargleraugun og þjóðarkakan

Fjárlögin liggja nú fyrir, fyrsta umræða hefur farið fram og frumvarpið komið til fjárlaganefndar. Nú þegar afrakstur erfiðra aðgerða sem gerðar voru vegna efnahagshrunsins er að skila ríkissjóði góðum tekjuafgangi mætti ætla að fjárlögin bæru þess vitni og veruleg innspýting væri í málaflokka sem höfðu tekið á sig skerðingar og nú væri komið að því að setja verulega fjármuni í innviðauppbyggingu samfélagsins.

Nei, því er nú ekki fyrir að fara heldur eru málaflokkar eins og samgöngumál svelt, fjarskiptaáætlun og fyrirætlanir um ljósleiðaratengingu til dreifðra byggða vanfjármögnuð, framhaldsskólarnir skornir niður í nemendaígildum, skorið er niður til byggða og sóknaráætlana og stuðningur til brothættra byggða felldur niður.

Þessar áherslur bera þess ekki merki að hagsmunir landsbyggðarinnar séu ofarlega á blaði hjá þessari ríkisstjórn.

En áfram skal haldið og dregið er úr jöfnun námskostnaðar. Enn vantar mikið uppá að jöfnun orkukostnaðar sé komin í höfn og enn er sami vandræðagangurinn með fjármögnun Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða og í hann settir alltof litlir fjármunir miðað við þá gífurlegu aukningu ferðamanna sem streyma til landsins.

Húsnæðismálin eru enn óleyst og ríkisstjórnin kemur sér ekki saman um hvernig eigi að mæta þeim mikla húsnæðisvanda sem blasir við og þá sérstaklega gagnvart ungu fólki og þeim efnaminni. Það vill gleymast að margir staðir á landsbyggðinni glíma við húsnæðisskort og víða er það vandamál að fólk sem vill setjast þar að fær ekkert húsnæði og enginn treystir sér í að byggja því eignin er verðfelld um leið og fasteignamatið liggur fyrir. Í þessum málaflokki liggja engar heildarlausnir fyrir og alltof litlum fjármunum er varið í væntanlegar úrbætur. Vaxtabætur eru skornar niður um 1.5 milljarð og barnabætur fylgja ekki verðlagi og fæðingarorlofssjóður er sveltur.

Ríkisstjórnin gefur á garðinn áfram til þeirra efnameiri og lækkar á þá skatta eins og enginn sé morgundagurinn. Hverjir eiga að standa undir velferðarkerfinu og skuldbindingum inn í framtíðina ef okkar kynslóð ætlar ekki að leggja sitt af mörkum miðað við efni og aðstæður? Verið er að leggja af þrepaskipta skattakerfið sem er miklu sanngjarnara gagnvart þeim tekjuminni ,eflaust hefði mátt endurskoða prósentutöluna og bilið á milli þrepa en fækkun þrepa þýðir bara eitt, þ.e. lægri skatta á þá efnameiri.

Ríkisstjórnin hefur frá því að hún tók við aflétt sköttum allt að 45 milljörðum í formi skatta, auðlegðarskatts, orkuskatts, veiðigjalda, vörugjalda og tolla sem hún hampar nú svo mjög. En gleymum ekki því að hún hækkaði matarskattinn svo um munaði og aukinn kostnaður er í ýmiss konar beinum kostnaði fyrir almenning í heilbrigðis og menntakerfinu.

Það er gamalkunnur leikur hægri manna að tala fyrir lágum sköttum en íþyngja svo almenningi með beinum þjónustugjöldum sem koma verst niður á þeim tekjuminni. Tryggingagjaldið er lækkað sáralítið en það hefði ýtt undir fjölgun starfa og ætti að lækka í takt við minna atvinnuleysi. Hægri menn tala fjálglega um að fólkið eigi að ráðstafa sínum tekjum sjálft og skattar séu af hinu vonda. En fólkið í landinu gerir kröfur til jöfnuðar, til öflugs heilbrigðiskerfis og menntakerfis, góðra samgangna og fjarskipta. Einnig að laun elli- og örorkulífeyrisþega fylgi launaþróun svo hægt sé að lifa sómasamlegu lífi og að þeim sé tryggt öruggt ævikvöld. Ef þetta á að ganga eftir þá verða allir að leggja sitt af mörkum til sameiginlegra sjóða og krefjast þess af ríkinu að það skili skattfénu í þau verkefni sem brenna á þjóðinni sem eru orðin æði mörg og bíða úrlausnar. Við hefðum getað gert ýmislegt við þá 45 milljarða sem ríkisstjórnin hefur kosið að afsala sér í tekjum frá þeim best settu og nýtt t.d. í uppbyggingu Landspítalans og annarra þjóðþrifamála sem ég hef nefnt hér að ofan

En veldur hver á heldur og ég gef þessari ríkisstjórn ekki háa einkunn fyrir stjórn landsins en það kemur kannski ekki á óvart af hægri stjórn að vera sem mylur undir þá sem nóg eiga fyrir!

Lilja Rafney Magnúsdóttir alþingismaður VG í Norðvesturkjördæmi