Lilja Rafney Magnúsdóttir

Flutningur fólks eða starfa

Eins ógeðfelldir og mér fundust fyrirhugaðir hreppaflutningar sjávarútvegsfyrirtækisins Vísis á fólki á milli landshluta þá hugnast mér ekki frekar sú aðferðarfræði stjórnvalda að flytja stofnanir eins og Fiskistofu fyrirvaralaust með manni og mús á milli landshluta. Hvortveggja eru þetta ruddaleg vinnubrögð sem ekki eiga að viðgangast og lýsa vanvirðingu gagnvart starfsfólki og fjölskyldum þeirra.

Aðkoma Alþingis var engin að málinu og engar fjárheimildir lágu fyrir vegna kostnaðar af fyrirhuguðum flutningi þetta er óvönduð stjórnsýsla og setur svartan blett á það aðkallandi verkefni að fjölga opinberum störfum utan höfuðborgarsvæðisins í réttlátara hlutfalli en nú er.

Ég tel það vera mjög brýnt verkefni að fjölga opinberum störfum á landsbyggðinni ekki bara á þéttbýlustu stöðunum heldur ekki síður í fámennari byggðum þar sem því verður við komið að vinna verkefni sem staðsetning þeirra skiptir ekki öllu máli heldur gott starfsfólk og öruggar háhraðatengingar. Reynslan af staðsetningu opinberra starfa út um land hefur fyrir löngu sýnt fram á það að standast kröfur sem gerðar eru til faglegra vinnubragða og gott vinnuumhverfi og traust vinnuafl er þar líka til staðar.

Umfang hins opinbera hefur vaxið mjög á undanförnum 20 til 30 árum og fjölgun opinberra starfa hefur fyrst og fremst orðið á höfuðborgarsvæðinu þó tekist hafa að staðsetja nokkrar opinberar stofnanir úti á landi á liðnum árum þá er það eilíf barátta að halda þeim störfum áfram í heimabyggð. Það þekkja allir landsbyggðarþingmenn í gegnum tíðina þá baráttu sem er við hver fjárlög að verja starfsemi á landsbyggðinni þar sem um er að ræða fámenn stöðugildi sem mega ekki við neinum niðurskurði.

Það hefur verið sýnt fram á það í rannsóknum að mikið misræmi er í opinberum útgjöldum og skattheimtu eftir landsvæðum það hefur eflaust ekki verið markmið í sjálfum sér en landsbyggðin hefur beðið skaða af því en höfuðborgarsvæðið hefur notið þess.
Færð hafa verið rök fyrir því að viðskipti landsbyggðarinnar á höfuðborgarsvæðinu eru hlutfallslega meiri heldur en viðskipti höfuðborgarsvæðisins á landsbyggðinni. Í þessu samhengi er eðlilegt að líta til frekari flutnings opinberra starfa út á land til að jafna það efnahagslega misræmi sem er staðreynd og hið opinbera ber líka ábyrgð á með stjórnvaldsákvörðunum sínum í gegnum tíðina.

Stjórnvöld verða að vinna eftir skýrt markaðri stefnu í flutningi opinberra starfa út á land og að þar samræmi ráðuneyti og opinberar stofnanir vinnu sýna og gangi í takt. Kynna verður með eðlilegum fyrirvara flutning á starfsemi ríkisins á milli landssvæða og gæta vel að mannlega þættinum og réttindum þeirra starfsmanna sem hlut eiga að máli og líta sérstaklega til nýrra verkefna og starfa sem verða til hjá hinu opinbera. Að sjálfsögðu á að tryggja aðkomu Alþingis að þeirri stefnumótunarvinnu og að fjárlögin endurspegli þann vilja.

Allur undirbúningur þarf að vera vandaður og landið kortlagt hvar störfum,verkefnum og starfsemi er best fyrirkomið og þá tel ég að ekki síst eigi að horfa til þeirra svæða sem átt hafa undir högg að sækja undanfarin ár og þurfa virkilega á fjölbreyttni að halda og þar eru góðar háhraðatengingar lykilatriði.
Það má nefna verkefni sem flust hafa til landsbyggðarinnar í gegnum árin og vel hefur tekist til með eins og Byggðastofnun á Sauðárkróki,Skógræktina á Héraði, Landmælingar Íslands á Akranesi,Greiðslustofu Atvinnuleysistryggingarsjóðs á Skagaströnd og Skrifstofu Fæðingarorlofssjóðs á Hvammstanga. En ég get líka nefnt dæmi um verkefni hjá Innheimtustofnun sveitarfélaga sem sett var niður á Flateyri en gekk ekki upp vegna lélegra háhraðatenginga og var færð yfir á Ísafjörð og það er ekki neitt einsdæmi að skortur á öflugum gagnaflutningi á landsbyggðinni hamli atvinnuuppbyggingu.

Því miður hafa opinberar stofnanir eins og Fiskistofa t.d. verið að hringla með störf í útibúum sínum úti á landi í skjóli breytinga sem orðið hefur til þess að faglært fólk hefur hrakist í burtu. Starfstöð Fiskistofu á Ísafirði hefur verið lokuð frá áramótum en veiðieftirliti stofnunarinnar hafði verið hætt og starfstöð fiskeldis komið í staðin en henni var lokað um áramótin og engin starfsemi er það í gangi nú og óvissa um framhaldið. Þetta er dæmi um hve auðvelt er fyrir pólitíkusa og stjórnvöld að skella í lás þegar um litlar starfstöðvar er að ræða og dæmi um óvönduð vinnubrögð.

Það á ekki að kynda undir elda milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðisins með óvönduðum vinnubrögðum við flutning starfa og starfsemi út á land heldur vanda vel til verka og sýna það líka í fjárlögum að menn vilji efla opinbera starfsemi út um land en síðustu fjárlög báru þess ekki merki þar sem gífurlegur niðurskurður var í mörgum verkefnum á landsbyggðinni eins og Sóknaráætlun landshlutanna er gleggsta dæmið um.

Landsbyggðin þarf á fjölbreyttari atvinnutækifærum að halda og það eru sameiginlegir hagsmunir allra landsmanna að vel takist til með flutning opinberra starfa og uppbyggingu atvinnustarfsemi á landsbyggðinni því hún er jú einn stærsti viðskiptavinur höfuðborgarsvæðisins.

Lilja Rafney Magnúsdóttir alþingismaður