Sóley Tómasdóttir

Hátíðarfundur kvenna í borgarstjórn

Það er sannarlega hátíðlegt að taka þátt í þessum kvennafundi hér í ráðhúsinu og gaman að hér komi saman skeleggir fulltrúar allra flokka til að fagna sigrum formæðra okkar.

Það er undarlegt til þess að hugsa að fyrir 100 árum hafi karlar setið einir að ákvarðanatöku fyrir hönd lands og þjóðar og að það hafi í raun verið ákvörðun karla að veita konum kosningarétt.

Á þessum 100 árum hefur mikið vatn runnið til sjávar. Sem betur fer. Konur búa við allt annan veruleika, þær taka virkan þátt í stjórnmálum og atvinnulífi, þær hafa yfirráð yfir eigin líkama, mennta sig og gera það sem þeim sýnist. Breytingarnar hafa verið jákvæðar fyrir allt samfélagið, ekki síst karla sem hafa öðlast tækifæri og rétt til að taka þátt í umönnun barna sinna, sýna tilfinningar og gera það sem þeim sýnist.

Upp að vissu marki. Við búum ekki í fullkomnum heimi, ekki einu sinni fullkomnu landi, þó hér ríki mesta jafnrétti í heimi samkvæmt alþjóðlegum mælingum.

Allir þessir sigrar eru sterkum konum og samstöðu þeirra að þakka. Kvennaframboð hið fyrra, Kvenréttindafélagið, Kvenfélög, Rauðsokkur, Kvennaframoð hið síðara, Kvennalistinn, Femínistafélagið, kvennahreyfingar stjórnmálaflokka og femínistafélög grunn-, framhalds- og háskóla hafa sprottið upp, bylt og breytt. Hvert með sínum hætti.

Þessar hreyfingar hafa verið viðbragð við misrétti og meinsemdum í samfélaginu, þær haf beitt ólíkum aðferðum og tekist á við ólík verkefni en eiga það allar sameiginlegt að hafa fært okkur samtímakonunum þau réttindi sem við búum við í dag.

Femínismi er dáldið eins og náttúruafl og byltingar femínismans dáldið eins og eldgos. Kvennahreyfingin getur legið í dvala um tíma, stundum stutt og stundum lengi, en hún sprettur reglulega upp og hefur þá umtalsverð áhrif.

Í dag fögnum við og þökkum fyrir kosningaréttinn. Baráttan fyrir honum var löng og ströng. Svolítið eins og Kröflueldar. Áratuga gos með hléum sem á endanum leiddi til þess að konur öðluðust sömu lýðræðislegu réttindi og karlar.

Við gleðjumst auðvitað og fögnum öllum þeim réttindum sem hafa áunnist en gleymum ekki því sem enn er ógert. Það er okkar að halda áfram að útrýma kynbundnu ofbeldi, kynbundnum launamun og stuðla að raunverulega jöfnum tækifærum karla og kvenna. Við heiðrum formæður okkar og baráttukonur fyrri alda best með áframhaldandi baráttu, áframhaldandi samstöðu og áframhaldandi krafti.

Og þar er aldeilis af nógu að taka eins og atburðir undanfarinna daga gefa berlega til kynna.

Í raun má segja að við séum í miðri byltingu. Enn einni byltingunni. Eldgosi sem er nýhafið eftir umtalsverða ólgu sem hefur kraumað í samfélaginu í allnokkurn tíma.

Við höfum allar – eða öll, orðið vör við hefndarklám, hrelliklám eða rafrænt kynferðisofbeldi. Sú ógn hefur steðjað að íslenskum konum í síauknum mæli, klámvæðingin hefur sótt fram af áður óþekktu afli með tilkomu tækniframara og snjalltækja þannig að mörgum hafa fallist hendur.

Í anda þess náttúruafls sem kvennabaráttan er gat ólgan auðvitað ekki endað með öðrum hætti en einum. Byltingu. Brjóstabyltingin er hafin hún er ný en krafturinn er ótvíræður.

Hvernig brjóstabyltingin endar með að verða, hvort hér er um stutt sprengigos að ræða eða langvarandi ástand er ekki alveg komið í ljós en hvort heldur sem verður mun það hafa sín áhrif. Það er ég viss um.

Í dag er ég þakklát. Ég er þakklát formæðrum mínum og afkomendum á sama tíma. Ég er þakklát fyrir byltingar í fortíð og framtíð og sérstaklega þá sem nú er í gangi. Ég er þakklát öllum þeim konum sem hafa þorað, getað, viljað og bylt.

Það er sérstök staða að vera í, að fagna aldarafmæli í miðjum tilfinningarússíbana sem fylgir nýhafinni byltingu gegn klámvæðingu og hlutgervingu kvenna.

Sú bylting er okkar allra og hún er í þágu okkar allra. Hún er í þágu samfélagsins alls en ekki síst kvenna af öllum gerðum og á öllum aldri. Þetta er líka byltingin okkar sem ekki höfum berað á okkur brjóstin, líka okkar sem erum nógu gamlar til að búa ekki við stöðuga ógn rafræns ofbeldis.

Þessi bylting er í þágu samfélagsins, enda snýst femínismi alltaf um samfélagið í heild sinni.

Ég er ekki femínisti fyrir mig heldur af því ég vil breyta samfélaginu. Ég er á hærri launum en margir karlar í kringum mig, ég er í góðri stöðu og mér hefur ekki verið nauðgað. Það eru ekki til myndir af brjóstunum á mér á internetinu. Samt eru mín helstu baráttumál þau að útrýma kynbundnum launamun, auka tækifæri kvenna til áhrifa og útrýma kynbundnu ofbeldi – ekki síst því rafræna.

Og þetta segi ég ekki til að upphefja sjálfa mig. Og ég er ekki að halda því fram að ég sé svo æðislega góð. Ég er það ekki neitt. Kynjamisrétti er bara óbærilegt og það hefur auðvitað bein og óbein áhrif á mig eins og okkur öll. Ég vil ekki búa í samfélagi misréttis frekar en aðrir. Samfélag misréttis er vont samfélag.

Þess vegna skiptir femínisminn svo miklu máli. Hugmyndafræði sem lýtur að því að uppræta allar birtingamyndir kynjamisréttis til að við getum öll verið frjáls. Karlar og konur, ung og gömul. En til þess verðum við að standa saman og hjálpast að. Það krefst þess að við setjum okkur í spor hvers annars og reynum að skilja.

Það er ekkert sem feðraveldinu hugnast betur en erjur og innbyrðis deilur kvenna. Það var feðraveldið sem bjó til mýtuna um að konur séu konum verstar og það reynir að viðhalda henni með ráðum og dáð. Af því að feðraveldið veit sem er að samtakamáttur kvenna getur leitt til byltinga, að byltingar geta frelsað konur og að byltingar geta brotið feðraveldið á bak aftur.

Á meðan ungar konur afmá skilgreiningarvald klámvæðingarinnar á eigin líkömum með aðgerðum í opinberu rými og á samfélagsmiðlum taka miðaldra borgarfulltrúar næstu skref innan kerfisins til að stuðla að frekari framgangi kvenna og auknu jafnrétti.

Konur ákveða sjálfar hvar og hvenær þær klæða sig. Þær eru ekki til sýnis, þær eru ekki neysluvara og þær eru ekki söluvara. Ekki á samfélagsmiðlum og ekki á framboðslistum. Konur eru klárar, þær eru sterkar, þær taka sér pláss og hafa áhrif. Hér í borgarstjórn, í framhaldsskólunum, persónulega og pólitískt, heima og heiman. Konur stjórna, konur breyta og konur bylta. Innan kerfis sem utan.

Hér í dag erum við saman komnar til að samþykkja þrjár tillögur sem við höfum unnið saman á þverpólitískum vettvangi. Þessar þrjár tillögur eru í anda þess sem lagt var upp með í hátíðarhöldum borgarinnar, að fagna þeim réttindum sem áunnist hafa en hvetja til framfara á sama tíma.

Afrekasýning kvenna á Íslandi er til þess fallin að fagna öllu því sem áunnist hefur en er á sama tíma bæði hvetjandi og valdeflandi. Ofbeldisvarnarnefnd mun tala beint inn í baráttumál kvennanna sem fyrst tóku þátt í stjórnmálum, hún er til þess fallin að stuðla að öruggu og hraustu samfélagi og taka á þeim heilbrigðisvanda sem ofbeldi er. Málþing um þátttöku og áhrif kvenna í stjórnmálum ætti sömuleiðis að vera bæði til þess fallið að rifja upp og læra en ekki síst til að hvetja okkur til frekari verka.

Ég vil enda á að taka undir með öðrum borgarfulltrúum um gleðina og hátíðleikann hér í dag. Kvennasamstaðan hér skiptir sannarlega máli. Ég er ekki síst þakklát ykkur öllum sem hér sitjið, konum sem hafið unnið innan ykkar flokka eða hreyfinga og með ykkar hætti og ykkar áherslum að því að styðja og styrkja stöðu kvenna.

Ég hlakka til að samþykkja þessar tillögur með ykkur og ekki síður að sjá þær í framkvæmd af því að ég er sannfærð um að það verður samfélaginu til góðs. Áfram stelpur!

Ræðan var flutt á hátíðarfundi kvenna í borgarstjórn, 31. mars 2015.