Stærsta pólitíska verkefnið.

Leik­skólar Reykja­víkur eru einn mik­il­væg­asti burða­rás vel­ferð­ar­þjón­ustu borg­ar­inn­ar. Leik­skól­arnir eru fyrsta mennta­stigið en þar læra börn líka að leika sér við önnur börn og ótal marg ann­að. Í leik­skólum eru lagðar fyrstu og einna mik­il­væg­ustu stoð­irnar undir þroska­feril þeirra. Þeir eru ekki síður mik­il­vægur hluti félags­legra inn­viða íslensks sam­fé­lags eins og heil­brigð­is­kerfið okkar og háskól­arn­ir.

Það hefur lík­lega ekki farið fram hjá neinum að leik­skólar borg­ar­innar standa frammi fyrir alvar­legum vanda. Þeir hafa, eins og svo margar aðrar stofn­anir sam­fé­lags­ins, þurft að þola mik­inn nið­ur­skurð eftir hrun.

Í tíð núver­andi meiri­hluta sem við í Vinstri grænum mynd­uðum með Sam­fylk­ingu, Bjartri fram­tíð og Pírötum árið 2014 höfum við á seinni hluta kjör­tíma­bils­ins horfið af braut nið­ur­skurð­ar. Við höfum aukið fram­lög til leik­skóla­starfs um 2 millj­arða króna og sam­hliða því lækkað leik­skóla­gjöld um sem sam­svarar nærri 85.000,- krónum á ári á fjöl­skyldu með eitt barn í átta tíma vist­un. Það munar um minna í heim­il­is­bók­haldi barna­fjöl­skyldna.

Þótt við Vinstri græn séum stolt af lægri álögum á barna­fjöl­skyldur og því að byrjað sé að vinda ofan af nið­ur­skurði í starf­semi leik­skól­anna þá er deg­inum ljós­ara að frek­ari aðgerða er þörf í leik­skól­unum til að mæta þeim brýna vanda sem þeir standa frammi fyr­ir. Ástandið í manna­ráðn­ingum er slæmt, svo það sé sagt hreint út, og hlut­fall fag­lærðs starfs­fólks, leik­skóla­kenn­ara, lækk­ar. Hinu dag­lega starfi er á flestum stöðum haldið uppi af vinnu­sömu og harð­dug­legu fólki sem er ein­beitt í því að láta allt ganga upp eins og best verður á kos­ið. Bæði fag­lærðu og ófag­lærðu. Treg­lega gengur hins vegar að fá nýtt fólk til starfa sem vill gera leik­skól­ann að starfs­vett­vangi sínum til fram­tíð­ar.

Bregð­ast verður við bráða­vanda leik­skól­anna

Nýlega var birt aðgerða­á­ætlun í leik­skóla­málum í Reykja­vík sem var unnin í þverpóli­tísku starfi með fag­fólk inn­an­borðs. Í henni eru umfangs­miklar aðgerðir til að rétta kúr­s­inn – og þó fyrr hefði ver­ið.

Ég ætla ekki að tíunda þær allar enda mýmargar og yfir­grips­miklar en þó langar mig að dvelja við eina aðgerð, sem ekki er fjallað nægi­lega mikið um í áætl­un­inni, og ræða það sem skiptir höf­uð­máli fyrir fram­gang allra starfa í menntaum­hverfi ungra barna. Það eru laun­in.

Leið­rétta verður laun leik­skóla­starfs­fólks

Það liggur í augum uppi að laun leik­skóla­kenn­ara, deild­ar­stjóra í leik­skólum og leik­skóla­stjóra þurfa að vera hærri ef auka á nýliðun í stétt­inni. Um þetta er ekki deilt og í síð­ustu kjara­samn­ingum fengu leik­skóla­kenn­arar all­nokkrar kjara­bætur þó enn megi gera bet­ur.

Á hinn bóg­inn starfa líka margir svo­kall­aðir ófag­lærðir starfs­menn í leik­skólum (og grunn­skól­um) og flestallir á Efl­ing­ar­töxt­um. Þessi hópur myndar um tvo þriðju hluta alls starfs­fólks á leik­skólum borg­ar­innnar og því morg­un­ljóst að hér er verið að tala um stóran og gíf­ur­lega mik­il­vægan þátt í starfi þess­ara grunn­stofn­ana sam­fé­lags­ins. Það hversu lítið þeirra hlutur og þeirra raddir hafa heyrst í umræð­unni um stöðu leik­skól­anna er baga­legt.

Rétt­læt­iskrafa stórra kvenna­stétta

Það eru konur sem halda uppi menntun barna í leik- og grunn­skól­um. Það eru líka stórar kvenna­stéttir sem sjá um umönnun eldra fólks eða starfa við að hlúa að fólki í heil­brigð­is­kerf­inu eins og t.d. hjúkr­un­ar­fræð­ingar og ljós­mæð­ur. Við­gangur hvers sam­fé­lags byggir á þessu tvennu – menntun og vel­ferð.

Þessar stóru kvenna­stéttir bera uppi félags­lega inn­viði sam­fé­lags­ins. Það mætti segja að þær séu félags­legir inn­viðir sam­fé­lags­ins. Það eru því hags­munir sam­fé­lags­ins alls að gætt sé að hags­munum þess­ara stóru kvenna­stétta. Það eru líka hags­munir sam­fé­lags­ins að reka hvorki né sam­þykkja lág­launa­stefnu.

Raun­veru­leiki leik­skóla­starfs­manna

Á skóla- og frí­stunda­sviði borg­ar­innar eru konur innan Efl­ingar í tæp­lega 729 stöðu­gild­um. Störf þeirra eru marg­vís­leg. Þær starfa t.d. í skóla­mötu­neytum og við ganga­vörslu í grunn­skól­um, en fjöl­menn­asti hóp­ur­inn eru leið­bein­endur eða leik­skóla­liðar í leik­skól­um.

Í mars voru meðal dag­vinnu­laun þess­ara kvenna 320.861,- krónur og með­al­heild­ar­laun 364.445,- krón­ur. Mán­að­ar­laun ófag­lærðs starfs­manns  á grunn­þrepi, eins og hann er skil­greindur í samn­ing­um, eru 291.596,- krónur án neyslu­hlés en það eru tíu tímar sem Reykja­vík­ur­borg borgar auka­lega fyrir að mat­ast með börn­un­um. Til sam­an­burðar er leik­skóla­liði með 316.048,- krónur en það er starfs­maður sem hefur sótt sér nám í leik­skóla­liða­brú eða nám af leik­skóla­liða­braut.

Það sér það hver maður að þessi laun eru langt því frá að vera boð­leg. Hvað þá að þau end­ur­spegli þá gríð­ar­legu ábyrgð sem starfs­menn leik­skól­anna bera og það mikla lík­am­lega og and­lega álag sem fylgir starf­inu.

Sveit­ar­fé­lögin eru lág­launa­vinnu­staðir

Almennt séð greiða sveit­ar­fé­lögin í land­inu lægstu laun­in. Bæði ríkið og hinn almenni vinnu­mark­aður greiðir hærri laun. Þegar við skoðum launa­þróun síð­ustu ára sjáum við svo að starfs­menn á leik­skólum hafa varla haldið í við almenna launa­þró­un.

Lág­launa­stefna á hvergi að við­gang­ast og þá síst hjá Reykja­vík­ur­borg. Hana eigum við ekki að umbera og eigum að taka for­ystu um að útrýma henni. Þetta á sér­stak­lega við um kjör fjöl­mennra kvenna­stétta.

Efl­ing og end­ur­reisn leik­skól­anna er stærsta pólítíska verk­efni næsta kjör­tíma­bils

Í end­ur­reisn leik­skóla­stigs­ins skulum við byggja það upp sem fyrsta mennta­stig­ið. Til þess að það sé mögu­legt verður bæði að halda í allt það harð­dug­lega fólk sem nú starfar á leik­skól­unum og laða að nýja starfs­menn. Þetta verður ekki gert nema við leið­réttum starfs- og launa­kjör ófag­lærðs starfs­fólks og leik­skóla­kenn­ara. Það er ekki bara rétt­læt­is­mál heldur er það hags­muna­mál sam­fé­lags­ins alls sem ber ábyrgð á þroska, vel­ferð og upp­vexti barna. Þetta kemst ekki til fram­kvæmda nema í borg­ar­stjórn velj­ist fólk sem ætlar að ráð­ast í þær leið­rétt­ingar sem þarf til að búa til rétt­láta borg –mann­vænt sam­fé­lag. Það ætlum við Vinstri græn svo sann­ar­lega að gera.

Líf Magneudóttir, er oddviti VG í Reykjavík

Greinin birtist fyrst í Kjarnanum.