Posts

Aðgerðir gegn mansali

Í síðustu viku sögðum við frá fyrirlestri um mansal, sem Line Barfod, lögmaður og fyrrverandi þingmaður Enhedslisten í Danmörku hélt í Norræna húsinu á föstudaginn á vegum VG, Norræna hússins og Norræna félagsins á Íslandi.

Fyrir borgarstjórnarfundi í dag, liggur tillaga borgarstjórnarmeirihlutans,  VG, Samfylkingar, Bjartrar Framtíðar og Pírata um mansal:

Borgarstjórn samþykkir að fela ofbeldisvarnarnefnd að hefja samtal við innanríkisráðuneytið um aðgerðir til að sporna gegn mansali og tryggja fórnarlömbum líkamlega, félagslega og sálræna aðstoð við hæfi.

Greinargerð
Mansal er einn stærsti angi skipulagðrar glæpastarfsemi í heiminum og fyrirfinnst hér á Íslandi sem annars staðar. Mikilvægt er að ríki og sveitarfélög byggi upp öflugar forvarnir og tryggi skjól og tryggi eins góða vernd og þjónustu fyrir fórnarlömb og hægt er. Aðgerðaáætlun ríkisins um mansal leggur meðal annars áherslu á að auka forvarnir meðal almennings og fagaðila. Á vettvangi ofbeldisvarnarnefndar hefur komið fram að þróa þurfi þjónustu við fórnarlömb mansals með hagsmuni þeirra og öryggi í huga. Samstarf og samtal er fyrsta skrefið í þeim efnum og brýnt að borgarstjórn standi saman í þeirri vinnu sem framundan er.

Vágestur á Íslandi

Mansal og nútímaþrælahald munu vera einn helsti vaxtarbroddur skipulagðrar glæpastarfsemi í heiminum. Þekktasta birtingarmyndin er þegar konur eru sviptar frelsi og neyddar til að stunda vændi. Meðal annarra birtingarmynda nútímaþrælahalds er þegar börn eru seld til að nota líffæri þeirra, börn og fullorðnir eru seld til að betla og stela eða þegar fólk er selt í nauðungarvinnu, t.d. í matvælaiðnaði, landbúnaði, ferðaþjónustu eða byggingarvinnu.

Evrópusambandið hefur áætlað að um hálf milljón manna séu þrælar í löndum sambandsins en engar áreiðanlegar upplýsingar liggja fyrir um útbreiðslu nútíma þrælahalds. Straumur flóttafólks til Evrópu gerir ástandið vafalaust ekki betra en fjölmörg dæmi eru um að fullorðnir og börn á flótta hverfi hreinlega, ef til vill af þessum orsökum.

Mansal er orðin veruleg tekjulind skipulagðra glæpasamtaka utan við öll lög og kerfi. Þannig grefur þessi starfsemi bæði undan mannréttindum og þeirri samfélagsgerð sem vestræn ríki vilja standa vörð um.

Þess vegna er svo mikilvægt að stjórnvöld, atvinnuveitendur og verkalýðshreyfingin standi saman að skipulögðum aðgerðum gegn þessari starfsemi. Verkalýðshreyfingin hefur m.a. sett fram kröfu um svokallaða keðjuábyrgð, þ.e. að yfirverktaki beri ábyrgð á undirverktökum sínum, þannig að sá sem sé efst í keðjunni beri ábyrgð á þeim sem starfa neðar á gólfinu. Við vinstri-græn styðjum þá kröfu heilshugar.

Bandaríska utanríkisráðuneytið hefur árlega gefið út skýrslu um mansal í heiminum. Aðgerðir á síðasta kjörtímabili gegn mansali gerðu það að verkum að Ísland færðist upp um flokk á lista ráðuneytisins árið 2012 en var í öðrum flokki árin 2009-2011. Þar með er ekki sagt að ekki þurfi að aðhafast frekar.

Tryggja þarf fjármuni þannig að lögreglan geti sinnt sínu hlutverki. Tryggja þarf vernd fórnarlamba mansals og þannig stuðla að því að ákært verði í mansalsmálum en oft óttast fórnarlömbin afleiðingar þess. Og síðast en ekki síst þarf að upplýsa almenning þannig að hann geti tekið virkan þátt í að berjast gegn mansali og nútímaþrælahaldi sem á ekki að líðast í okkar góða samfélagi.