Vinstrihreyfingin – grænt framboð var formlega stofnuð 6. febrúar 1999 í þeim tilgangi að sameina vinstrisinna og náttúruverndarsinna í einn flokk fyrir kosningarnar sem fram fóru 8. maí 1999.

Stofnunin átti sér nokkurra mánaða aðdraganda. Um alllangt skeið höfðu staðið yfir tilraunir til að sameina í einn flokk félaga í Alþýðubandalagi, Alþýðuflokki, Kvennalista og Þjóðvaka, en um það voru afar deildar meiningar. Fólk aðhylltist ýmist sérframboð með yfirlýsingum um samstarf að loknum kosningum, sameiginlegt framboð um tilteknar málefnaáherslur eða samruna þessara stjórnmálaafla í eina hreyfingu. Þegar ljóst var orðið að niðurstaðan yrði eins konar sambland af tvennu því síðarnefnda þótti mörgum, einkum innan Alþýðubandalags og Kvennalista, sem grundvöllur samstarfs væri brostinn, auk þess sem margir voru frá upphafi andvígir hvers konar samruna eða voru vantrúaðir á árangurinn. Þeir hinir sömu höfðu hins vegar sem betur fer ekki allir týnt trú á gildi stjórnmálabaráttu og héldu áfram að ræða málin og var félagið Stefna – félag vinstrimanna stofnað sem fyrsti vettvangur þeirrar umræðu. Niðurstaðan eftir nokkra mánuði varð stofnun nýs stjórnmálaflokks með sterkar áherslur á félagslegt réttlæti, sjálfstæða utanríkisstefnu, kvenfrelsi og náttúruvernd.

Upphaflega blés ekki byrlega fyrir Vinstrihreyfinguna – grænt framboð í því mikla ölduróti stjórnmálanna sem ríkti í aðdraganda kosninganna 1999. Smám saman sótti hún í sig veðrið og niðurstaða kosninganna 8. maí var talin stórsigur fyrir þessa ungu hreyfingu, sem fékk 9,1 % heildaratkvæða og 6 fulltrúa kjörna á Alþingi, 2 í Norðurlandi eystra, 2 í Reykjavík, 1 á Austurlandi og 1 í Norðurlandi vestra. Hreyfingunni óx stöðugt ásmegin á sínu fyrsta kjörtímabili og hver skoðanakönnunin af annarri staðfesti vaxandi stuðning kjósenda. Úrslit kosninganna 10. maí 2003 urðu þó á þann veg að VG hlaut 8.8% atkvæðanna og 5 þingmenn, 2 í Reykjavík, 1 í Norðvesturkjördæmi og 2 í Norðausturkjördæmi. Vinstrihreyfingin – grænt framboð var enn á ný sigurvegari kosninganna 2007 og náði þá 14,3% atkvæða og nærri tvöfaldaði þingflokkinn, sem þá var skipaður 9 þingmönnum.

Eftir búsáhaldabyltinguna í janúar 2009 tók við minnihlutastjórn VG og Samfylkingar með stuðningi Framsóknarflokksins. Vinstri græn settist þannig í ríkisstjórn 1. febrúar 2009, eða fimm dögum fyrir tíu ára afmæli hreyfingarinnar. Jafnframt var boðað til nýrra kosninga í lok apríl en þar vannst stórsigur, tæp 22% atkvæða féll í hlut VG og stækkaði þingflokkurinn upp í 14 fulltrúa. Á kjörtímabilinu sem þá fór í hönd dalaði fylgi flokksins mjög í skoðanakönnunum enda ljóst að sú ríkisstjórn yrði aldrei vinsæl sem tækist á hendur það hreinsunar- og björgunarstarf sem þá varð að vinna. Þó fór það svo að mánuðinn fyrir kosningarnar 2013 fór fylgið aftur að stíga og niðurstaða kosninganna var 10,7% atkvæða og 7 þingmenn.

Félagar í VG eru nú rúmlega fimmþúsund talsins. Formaður flokksins er Katrín Jakobsdóttir, varaformaður er Björn Valur Gíslason, gjaldkeri Una Hildardóttir og ritari Elín Sigurðardóttir. Þingmenn VG eru Steinunn Þóra Árnadóttir, Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, Katrín Jakobsdóttir, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Steingrímur J. Sigfússon, Svandís Svavarsdóttir og Ögmundur Jónasson.

Framkvæmdastjóri hreyfingarinnar er Björg Eva Erlendsdóttir. Að loknum síðustu sveitastjórnarkosningum á flokkurinn okkar einnig fjölmarga fulltrúa í sveitastjórnum landsins.

Þingflokkurinn hefur aðsetur í Austurstræti s. 563 0771. Skrifstofa flokksins er á Kvennaheimilinu við Túngötu 14,  og síminn þar er 552 8872. Netfangið er vg@vg.is. Á þessari vefsíðu er einnig að finna ýmislegt um störf og stefnu VG, m.a. stefnuyfirlýsingu um megináherslur sem samþykkt var á stofnfundi flokksins í Borgartúni 6, Reykjavík, 6. febrúar 1999, og uppfærð á landsfundi 2005.

Grunneiningar í skipulagi flokksins eru svæðisfélög sem taka til eins eða fleiri sveitarfélaga eftir ákvörðun félagsmanna. Svæðisfélög innheimta félagsgjöld, velja fulltrúa á aðalfundi kjördæmisráða og kjósa fulltrúa á landsfundi. Kjördæmisráðin sjá um framboð til Alþingiskosninga en svæðisfélög sjá um framboð til sveitastjórna.

Landsfundur er æðsta vald flokksins en hann er haldinn á tveggja ára fresti. Á landsfundi er kosið í stjórn flokksins og í flokksráð. Í stjórn flokksins sitja 11 aðalmenn auk fjögurra varamanna og fer þessi hópur með daglega stjórn flokksins í samræmi við lög og samþykktir. Stjórnin hittist mánaðarlega en auk stjórnarmanna hefur formaður ungliða seturétt á fundunum. Flokksráð er æðsta vald milli landsfunda en það mynda aðal- og varamenn í flokksstjórn, þingmenn og varaþingmenn og sveitastjórnarfulltrúar flokksins, formenn kjördæmisráða, formenn svæðisfélaga, formaður ungliðahreyfingar flokksins og 30 fulltrúar sem kosnir eru sérstaklega af landsfundi. Varaformaður flokksstjórnar er jafnframt formaður flokksráðs.