Eldhusdagur_Svandis

Vantraust – Svandís Svavarsdóttir

Virðulegi forseti

Staðan á Íslandi er grafalvarleg. Okkar litla samfélag hefur orðið fyrir gríðarlegum álitshnekki. Álitshnekki sem heimsbyggðin öll fylgist með. Þjóðin er slegin. Tilfinningin er að hér sé við völd fólk sem upplifði ekki hrunið 2008-9 heldur örlítil óþægindi sem leiddu til þess að þau þurftu að skjóta nokkrum milljörðum í skjól í útlöndum. Algerlega úr tengslum við veruleika almennings, ungs fólks í húsnæðisleit, námsmanna, sjúklinga og öryrkja. Veruleiki ríka fólksins.

Forysta ríkisstjórnarflokkanna hefur staðið fyrir lágmarksbreytingum  á ríkisstjórninni án þess að nokkur nefni það sem á undan er gengið. Sigurður Ingi Jóhannsson í morgun nefndi ekki aflandsfélög og skattaskjól. Það gerði Bjarni Benediktsson heldur ekki fyrr en tilneyddur. Afneitunin er algjör.

Þessi forysta  heldur að það geti verið boðlegt að lítilsvirða Ísland, þjóðina og samfélagið allt. Ríkisstjórn Sigurðar Inga Jóhannssonar byrjar sína vegferð með vantraust þjóðarinnar í vegarnesti eins og kemur fram í nýrri skoðanakönnun Maskínu í morgun þar sem fram kemur að 65% bera lítið eða mjög lítið traust til ríkisstjórnarinnar.

Ræða nýs forsætisráðherra var furðuleg í morgun og endurspeglaði veruleikafirringu þar sem hann vísaði til gamals texta samstarfsyfirlýsingar fyrri ríkisstjórnar. Eins og ekkert hefði gerst. Eins og ekkert hefði í skorist.

Og hvað hefur gerst? Sigmundur Davíð Gunnlaugsson heldur áfram að takast á við Sjálfstæðismenn og segir að mál Bjarna sé sambærilegt við hans eigið meðan Bjarni segir að hann sjálfu hafi þó ekki verið með kröfu á þrotabú gömlu bankanna. Þetta gerðist í gær. Eftir að niðurstaðan lá fyrir og enn einn góði fundurinn hafð verið haldinn.

Í Fréttatímanum í morgun kemur fram að af 332 ráðherrar í ríkjum Vestur-Evrópu. Þar af eiga fjórir félög í skattaskjólum sem koma við sögu í Panama-skjölnum svokölluðu. Af þessum fjórum eru þrír þessara ráðherrar í ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Þessir þrír eru báðir formennirnir stjórnarflokkana og annar varaformaðurinn. Skattaskjólsríkisstjórnin verður að fara frá.

Bjarni Benediktsson sagði við fjölmiðla hér áðan að engin niðurstaða væri hafin yfir gagnrýni og vísaði þá til þess að einstakir þingmenn ríkisstjórnarflokkanna vildu kosningar strax. Það er nefnilega lóðið. Engin niðurstaða er hafin yfir gagnrýni og þess vegna er vantrauststillagan hér komin fram auk tillögu um þingrof og kosningar. Niðurstaða stjórnarflokkana er nefnilega ekki rétt. Það er fyrirsláttur að hér sé um að ræða einhver tiltekin verkefni sem enginn geti leitt til lykta nema flokkar sem eru í upplausn og ríkisstjórn sem er algjörlega rúin trausti. Öll þau rök eru fyrirsláttur eins og margoft hefur komið fram og ekkert verkefni svo brýnt að ekki sé hægt að leiða það til lykta með nýju umboði þjóðarinnar.

Á ögurstundu sem þessari þarf að kalla þjóðina saman og efna til almennra alþingiskosninga. Ákallið er skýrt og nauðsynin er brýn. Skattaskjólsríkisstjórninni er ekki treystandi fyrir einu einasta verkefni. Það er ólýðræðislegt að hún haldi áfram, það er óboðlegt og það er óásættanlegt fyrir samfélag sem þarf að endurreisa tiltrú og trúverðugleika.

Skattaskjól eru ein af flóknustu viðfangsefnum samtímans og gríðarlega mikilvægt að stemma stigu við þeirri starfsemi sem þar þrífst. Innan skattaskjóla er að finna peninga sem hafa komið til vegna vopnasölu, eiturlyfjasölu, mansals og vændis. Þar er að finna peninga sem er verið að skjóta undan skatti og freista þess að komast hjá því að greiða til samfélagsins, til innviða og velferðarkerfis. Þeir sem hafa peninga sína í skattaskjólum og fullyrða að þeir hafi greitt skatta og skyldur af því fjármagni eru með vissum hætti að hjálpa til við ólögmæta starfsemi af ýmsu tagi auk þess sem engin leið er að sannreyna að upplýsingar um skattgreiðslur séu byggðar á fullnægjandi upplýsingum. Það er óásættanlegt með öllu að forystumenn samfélags sem vill telja sig til upplýstra, lýðræðisríkja taki þátt í því að réttlæta starfsemi af því tagi með því að ráðstafa sínu persónulega fé með þessum hætti.

Stóri Panamalekinn snýst um skattaskjól. Snýst um að ráðstöfun af þessu tagi er óásættanleg með öllu. Nú berast böndin að David Cameron forsætisráðherra Bretlands en þar er upphæðin sem um ræðir 5,5 milljónir íslenskra króna. Aðkoma að skattaskjólum og aflandsfélögum snýst nefnilega um prinsip, um meginreglu en ekki upphæðir. Það dugir ekki fyrir íslenskt samfélag að einn ráðherra stígi til hliðar. Það er óásættanlegt annað en að þeir ráðherrar sem koma fram í Panamaskjölunum stígi til hliðar og ríkisstjórnin fari frá.

Lög hafa hingað til ekki dugað til að koma í veg fyrir notkun svona umdæma. Sú notkun grefur undan samfélögum og holar að innan velferðarkerfi löglega. Í þessu taka formenn stjórnarflokkanna þátt og skammast sín ekkert fyrir það. Það er ekki dyggð að fara að lögum – það er lágmarkskrafa sem gerð er til allra. Þjóðin gerir hins vegar auknar kröfur til þeirra sem marka stefnuna um aukið siðferði, um að þeir séu trúverðugir í það verk að bæta það sem er brotið en séu ekki þvert á móti beinlínis með í sukkveislunni. Þessu virðast allir átta sig á nema stjórnarherrarnir sem skammast sín ekkert, sjá ekkert rangt og eru algjörlega aftengdir veruleikanum.

Svoleiðis menn eiga ekki að koma nálægt pólitík. Svoleiðis flokkar eiga ekki að vera við stjórnvölinn.

Hér þarf að koma lögum yfir þá sem hafa haft rangt við og haft fé af samborgurum sínum og samfélaginu öllu. Heiðarleiki er krafan.

Virðulegi forseti. Hér eru á fleti fyrir helmingaskiptaflokkarnir. Flokkarnir sem ráku þá pólitík í aðdraganda efnahagshrunsins að draga úr regluverki , svelta eftirlitsstofnanir og selja samfélagseigur. Ábyrgð þeirra var algjör og kemur fram með skilmerkilegum hætti í Rannsóknarskýrslu alþingis. Sú staða sem nú er uppi er algjörlega á ábyrgð sömu flokka. Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks. Þessum flokkum verður að gefa langt frí. Um það eiga næstu kosningarnar að snúast. Og þær verða að vera strax.