Einkavæðingar platan spiluð á ný
VG telur að ríkið þurfi að stýra að einum kerfislega mikilvægum banka. Það sé ákveðin öryggisventill til að koma í veg fyrir að sagan endurtaki sig. Þá er alveg ljóst að hreyfingin mun aldrei samþykkja einkavæðingu mikilvægra innviða, líkt og Keflavíkurflugvallar eða Landsvirkjunar. Bæði þessi félög eru einfaldlega of mikilvæg fyrir hagsmuni landsins. Eyja í Atlantshafi verður að geta stjórnað stærstu gáttinni til umheimsins og það verður best gert með því að ríkið eigi flugvöllinn. Landsvirkjun er verðmætasta eign landsmanna og hefur skilað tugmilljarða hagnaði ár eftir ár. Þessi hagnaður mun bara aukast á komandi árum. Frekar ætti að vinna að því að nýta hagnaðinn af þessu fyrirtæki sem af fyrirhyggju hefur verið byggt upp um áratugi í þágu almennings.

Markaðsvæðing brýtur niður samfélög
Ekki nóg með að hægriflokkarnir hafi í hyggju að selja eignir ríkisins heldur eru svör þeirra um hvað stendur til í öðrum mikilvægum kerfum ógnvænleg. Fulltrúi Viðreisnar sagði á dögunum að flokkurinn horfði til Svíþjóðar í heilbrigðismálum. Það sem gerðist í þar í landi var að hægriflokkar hleyptu markaðsvæðingunni lausri í heilbrigðiskerfinu og síðar í menntakerfinu. Hvortveggja voru dýrkeypt mistök. Það sem gerðist var að þjónustan batnaði við þau sem áttu mikla peninga og þurftu litla heilbrigðisþjónustu.

Einkareknar heilsugæslustöðvar risu í hverfum þar sem ríkt fólk bjó. En fyrir þau sem bjuggu í hverfum með lægri tekjur og höfðu flóknari þarfir fyrir þjónustu batnaði ekkert. Í tilfelli menntakerfisins var niðurstaðan ennþá alvarlegri. Börn af efnameiri heimilum, með litlar þarfir fyrir stuðning ganga í einkaskóla en í almenna skólakerfinu eru börnin sem þurfa mikinn stuðning en fá lítinn.

Þetta er það sem markaðsvæðing þýðir í reynd. Henni höfnum við í VG og munum berjast gegn henni fáum við til þess stuðning í kosningum 30. nóvember,

Svandís Svavarsdóttir, formaður VG og oddviti í Reykjavíkurkjördæmi suður

The post Hætta til hægri appeared first on Vinstri græn.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér tilkynningu forsætisráðherra um þingrof og kosningar á krefjandi tímum í efnahagsmálum og upp er komin staða sem varðar okkur öll. Atburðarásin var svona.

Sunnudagurinn 13. október 2024
Þá upplýsti forsætisráðherra mig óformlega um þá fyrirætlan sína að leggja fyrir forseta tillögu um að rjúfa Alþingi og boða til kosninga, sbr. 24. gr. stjórnarskrárinnar. Í beinu framhaldi hélt forsætisráðherra blaðamannafund þar sem hann gerði grein fyrir þessum áformum.

Mánudagurinn 14. október 2024
Næsta dag hélt forsætisráðherra til fundar við forseta Íslands, þar sem hann bar upp tillögu sína um þingrof. Fundurinn fór fram án þess að tillagan hefði áður verið rædd á fundi ríkisstjórnar.

Þriðjudagurinn 15. október 2024
Forsætisráðherra hélt aftur á fund forseta og lagði þar fram beiðni um lausn frá embætti fyrir hönd sína og ráðuneytis síns, sbr. 15. gr. stjórnarskrárinnar. Sú beiðni hafði heldur ekki verið rædd í ríkisstjórn. Sama dag gaf forseti frá sér yfirlýsingu um að fallist væri á tillögur um þingrof og lausnarbeiðni forsætisráðherra.

Forsætisráðherra gerði framangreindar ráðstafanir allar án þess að þær hafi fyrst verið ræddar í ríkisstjórn. Það uppnám og vandræðagangur sem á eftir fylgdi er afleiðing þess að forsætisráðherra hafði ekki undirbúið neitt og tók í raun ákvörðun sem formaður Sjálfstæðisflokksins en ekki sem forsætisráðherra. Formsatriðum verður svo í raun ekki fullnægt fyrr en á ríkisráðsfundi síðar í dag þar sem hin lögformlegu ríkisstjórnarskipti fara fram. Við tekur stjórn sem þingflokkur VG hefur ákveðið að eiga ekki aðild að enda myndi þá innan hennar ríkja fullkomið vantraust þar sem Bjarni Benediktsson hefur reynst óhæfur til að leiða ríkisstjórn. Og það er ekki gott fyrir fólkið í landinu. Þar með er það skýrt. Tímabili formlegs samstarfs VG við Sjálfstæðisflokkinn er lokið.

Það er sögulegt og áhugavert hvað það er sem rekur forsætisráðherra til þess að rjúfa 7 ára samstarf einhliða og í fjölmiðlum. Líkast til eru það flokkshagsmunir og hagsmunir hans sjálfs sem foringja í kreppu sem vega þar þyngst. Það er hans mat. Fram kom að herská stefna gagnvart hælisleitendum og meintur orkuskortur var það sem Bjarni Benediktsson kaus að láta brjóta á. En viðfangsefnin eru önnur; efnahagsmál og húsnæðismál vega þar þyngst og baráttan við verðbólguna og vextina.

Lífskjör venjulegs fólks áttu að mati okkar Vinstri grænna að vera viðfangsefni ríkisstjórnarinnar á hennar síðustu mánuðum (meira) en Sjálfstæðisflokkurinn var ekki tilbúinn í þá vegferð. Þessi sjónarmið voru skýr á ársfundi ASÍ sem og þingi BSRB á dögunum. Áherslan á félagslegar lausnir og um það eiga kosningarnar að snúast.

Alþingi þarf að leysa úr fjölmörgum viðfangsefnum – afgreiðsla fjárlaga er ekki einfalt mál. Þingflokkur VG mun nálgast það verkefni af ábyrgð í þeim þingnefndum sem við á.

Nú sem aldrei fyrr mun forystufólk flokkanna þurfa að vera bæði lagið og lipurt við úrlausn mála og ljóst að breiða samstöðu þarf í þágu samfélagsins alls. Þingið getur sameinast um það.

Verkefnið er skýrt. Kosningar eftir 45 daga eru staðreynd. Á þeim tíma þarf að leggja fram áherslur, manna lista og ganga á fund kjósenda um allt land.

Málefnaáherslur VG eru skýrar eftir nýafstaðinn landsfund. Efnahags- og húsnæðismál á félagslegum grunni. Það er það sem við heyrum í samtölum við fólk. Það er brauðstritið og að venjulegt fólk þurfi ekki að keppa við moldríka fjárfesta um húsnæði. Almannaþjónustuna og auðlindir verður að verja frá yfirgangi fjármagnsaflanna og kredduhugmyndum markaðarins. Hugmynda sem eru líka hluti af kynjakerfinu. Sótt er að réttindum kvenna um allan heim og þann árangur þarf að standa vörð um. Líka hér á landi. Við ætlum ekki til baka. Loftslagsváin, möguleikar komandi kynslóðir og vandi vistkerfanna er líka verkefni líðandi stundar við þurfum enn á ný að reisa varnir fyrir náttúruna.

Við lifum áhugaverða tíma í stjórnmálum. Vinstrihreyfingin – grænt framboð hefur verið hluti stjórnmálasögunnar nú í 25 ár þar sem við höfum átt sæti í ríkisstjórnum í 11 ár alls og sett okkar mark á samtímann með mikilvægum ákvörðunum af félagslegum toga. Nú er komið að næsta kafla og við búum okkur undir að hitta kjósendur sannfærð um erindi okkar. Baráttan er rétt að byrja og við erum tilbúin.

Svandís Svavarsdóttir, formaður VG, á Alþingi fimmtudaginn 17. október 2024

The post Baráttan er hafin og við bökkum hvergi appeared first on Vinstri græn.

Algae is a resource with extraordinary potential. It can provide food, improve nutrition, serve as a renewable energy source, and help combat climate change by reducing carbon emissions. It connects directly to several of the United Nations’ Sustainable Development Goals, such as Zero Hunger, Good Health and Well-being, Climate Action, and Life Below Water. While Iceland has a rich history of wild algae harvesting, the cultivation of algae is still a new and developing field. The role of government here is crucial—we must establish regulations that support this growth responsibly, ensuring the benefits are shared fairly and the environmental impacts are minimized.

I know there are voices in the algae sector, especially those working with macroalgae, calling for more robust government support. I hear you. But I believe that, especially when the environment is at stake, we must take deliberate steps. We are committed to ensuring that regulation is not just about control, but about supporting innovation, protecting our natural resources, and ensuring that all stakeholders—businesses, local communities and future generations—benefit from this growth.

Today, I am pleased to announce that the Ministry is working on a comprehensive policy framework for algae cultivation, shellfish farming, and the sustainable use of macroalgae.

This policy will be presented to Alþingi as a proposal for a parliamentary resolution, aimed at establishing clear and supportive regulations for the algae industry. But this policy cannot be built by the government alone—it must be shaped by the expertise, experience, and aspirations of all stakeholders involved. That is why we are committed to working closely with all of you in this endeavor. By taking these steps, we are not just building an algae industry; we are reinforcing our commitment to a sustainable, just, and inclusive future.

We are laying the groundwork for an economy that respects both people and planet—a green economy that reflects the values of solidarity, fairness, and stewardship.

The future of algae cultivation and production in Iceland is full of promise. The knowledge, expertise, and passion in this room today show that we have what it takes to drive this industry forward. Meetings like this are crucial for sharing ideas, finding common ground, and building solutions together. Let us move forward with confidence and determination, knowing that the path we choose today will shape the sustainable future we wish to see. 

The post The Extraordinary Potentials of Algae (in English / á ensku) appeared first on Vinstri græn.

„Ég held að það sé einna mikilvægast að vera ekki of alvarleg í lífinu. Ég segi stundum við Unu, og hún reyndar við mig líka, að þegar maður stendur frammi fyrir erfiðleikum þarf bara að muna tvennt: Að anda og grínast.“

Þetta sagði Svandís Svavarsdóttir innviðaráðherra í verðlaunaþættinum Með okkar augum, á RÚV fyrir helgi.

Viðtal Steinunnar Ásu Þorvaldsdóttur við Svandísi og dóttur hennar, Unu Torfadóttur tónlistarkonu, hefur vakið verðskuldaða athygli. Steinunn settist niður með mæðgunum í miðborg Reykjavíkur og ræddi við þær um tengslin, frægðina, krabbameinin, stjórnmálin, húmorinn og ástina. 

Andri Freyr Hilmarsson, annar þáttastjórnandi Með okkar augum, lýsir Svandísi sem stjórnmálamanni af lífi og sál sem forðist ekki hólmgöngurnar, enda þjóðkunn valkyrja. Í því samhengi spyr Steinunn hvort það hafi verið erfitt fyrir Unu að heyra eða lesa misskemmtileg ummæli um mömmu sína.

„Fólk verður alltaf ósammála og þannig er það, en það breytir því ekki að ég er með þessari í liði, alltaf.“

„Það var erfiðara þegar ég var yngri því þá skildi ég ekki hvernig fólki datt í hug að segja leiðinlega hluti um mömmu,“ svarar Una. „En það er einfaldara í dag því ég held svo mikið með henni og er svo stolt af henni í öllu sem hún gerir.“

Viðtal Steinunnar Ásu og grein Júlíu Aradóttur á RÚV má nálgast hér.

The post Muna: Anda og grínast appeared first on Vinstri græn.

Fyrir Íslendinga er mjög mikilvægt að hlúa að og vernda okkar viðkvæmustu vistkerfi og endurheimta röskuð. Votlendi er eitt þeirra.

Stórátak í endurheimt votlendis skiptir ekki aðeins máli upp á vatnsbúskap heldur er einnig mikilvægt til að binda kolefni í jarðveg, jarðvegs sem annars stærsta kol­efnis­forða­búr heims á eftir sjónum. Endurheimt grunnvatnsstöðu í mýrum og flóðum er áhrifa­rík og varanleg aðgerð í kolefnisbindingu og minnkun á losun koltvísýrings. Einnig þykir endurheimt votlendis dýrmæt fyrir líffjölbreytileika.

Þó að íslenskar rannsóknir á þessu sviði séu á byrjunarstigi og binding líklega breytileg eftir svæðum er óheppilegt að yfirfæra niðurstöður frá öðrum löndum yfir á íslenskar aðstæður. Mikilvægt er að styðja við rannsóknir hérlendisog byggja raunhæf markmið um samdrátt í losun sem rekja má til landnotkunar (LULUCF). Stefna Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs er að gera heildstæða land­nýtingar­stefnu og setja raunhæf markmið samfara bestu þekkingu hverju sinni.

Í dag fá landeigendur hagræna hvata til endurheimtar, þeir virðast þó ekki vera nægir til að farið sé af stað. Hvatana þarf að styrkja enn frekar til dæmis þannig að endur­heimtin haldi áfram að gefa af sér efnahagslega. Votta þarf votlendið, verð­mæta­mat og vottanir við þessar aðstæður geta verið viðkvæmar en eru um leið væn­legast­ar til að skila árangri. Hér er átt við verðmætamat á endurheimtu landi, hversu mikið það bindur og hve mikið styður það við líffjölbreytileika.

Endurheimta þarf það votlendi sem ekki er í nýtingu. Mikilvægt er að tryggja land til endur­heimtar, bæði þjóðlendur og jarðir í eigu hins opinbera þar sem hefðbundinn búskapur hefur lagst af. Endurheimt þarf að vera undir gæðaeftirliti og hagrænum hvötum stýrt og þeir veittir í gegnum samninga við ríkið. Endurheimtu votlendi fylgja tækifæri fyrir nýja landnotkun, stundum til beitar eða fuglaskoðunar.

Vekja þarf sérstaklega athygli landeiganda á jákvæðum ávinning endurheimtar.

Sú þekking sem er til staðar er mikilvægur grunnur til að byggja á, þó að endur­heimt sé kostnaðarsamt átak er alltaf kostnaðarsamara að gera ekki neitt. Endurheimt vistkerfa er mikilvægur þáttur til að draga úr hamfarahlýnun sem og bindingu í jarðvegi, bæði með landgræðslu og endurheimt votlendis. Fjöl­breytt vistkerfi eru jafnframt nauðsynleg búsvæði fyrir fjölbreyttan lífveruhóp eru því í samhljómi með vernd líffjölbreytileika.

Það væri til fyrirmyndar ef fólk og fyrirtæki geti keypt vottaðar kolefniseiningar til endurheimtar votlendis og jafnharðan fylgst með framlagi sínu. Tökum höndum saman, byggjum upp hvatakerfi þannig að áratugarins verði sannar­lega minnst sem áratugarins þar sem blaðinu í baráttunni við loftslagsvána var snúið við!

Hólmfríður Sigþórsdóttir, flokkráðsfulltrúi Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs

Álfhildur Leifsdóttir, formaður Sveitarstjórnarráðs VG & stjórnarkona Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs

The post Lausnin út í mýri? appeared first on Vinstri græn.

Það hefur lengi verið stefnumál Vinstri grænna að bjóða upp á næringarríkar, hollar og endurgjaldslausar máltíðir barna á skólatíma enda er það jafn mikilvægt og endurgjaldslaus grunnmenntun sem greidd er úr sameiginlegum sjóðum. Menntun og máltíðir barna á skólatíma eiga ekki að ráðast af tekjum foreldra, enda á menntakerfið að vera samfélagslegt jöfnunartæki. Foreldrar barna bera einna mestu byrðarnar þegar kemur að útgjöldum og eiga einstæðir foreldrar sem og foreldrar með lágar tekjur erfitt með að ná endum saman. Í þeirri verðbólgutíð sem við stöndum öll frammi fyrir munar um hverja krónu og eiga stjórnvöld að leita allra leiða til að íþyngja ekki fólki um of með álögum. Gjaldfrjálsar skólamáltíðir eru einn liður í því og það er löngu orðið tímabært að við færum okkur nær Svíum og Finnum sem bjóða öllum börnum ókeypis og nærandi skólamáltíðir.

The post Ályktun Sveitarstjórnarrráðs VG um kjarasamninga og gjaldfrjálsar skólamáltíðir appeared first on Vinstri græn.

Samkvæmt skýrslu stýrihóps mennta- og barnamálaráðuneytis felst ávinningur sameiningar aðallega í sparnaði á launakostnaði, en það gefur til kynna að störfum fækki um þrjátíu til fjörutíu í sameiningunni. Í sömu skýrslu er annars vegar talað um aukna farsæld nemenda í sameinuðum skóla en hins vegar er stefnt að fækkun námsráðgjafa og sálfræðinga sem er mikil þversögn. Skortur hefur verið á samráði við starfsfólk og nemendur skólanna og er andstaða margra þeirra við áformin auðheyrð. 

Mikilvægt er að nemendur á landsbyggðinni hafi val um framhaldsskóla, bóknámsskóla eða verknámsskóla, bekkjarkerfi eða áfangakerfi og eiga nemendur því áfram að hafa val um þá ólíku en framúrskarandi skóla sem Menntaskólinn á Akureyri og Verkmenntaskólinn á Akureyri eru.

Einsleitt skólaumhverfi á landsbyggðinni og fækkun starfa í sparnaðarskyni er undarleg byggðastefna hjá Framsóknarflokknum. 

Mannauður skólanna eykur farsæld barnanna okkar til framtíðar og því ætti fremur að styðja við þessar stofnanir hvora um sig til að efla starfsemi þeirra.

Sveitarstjórnarráð Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs skorar á ráðherra að falla frá áformum um sameiningu, því menntun er fjárfesting sem má kosta. 

The post Ályktun sveitarstjórnarráðs Vinstri grænna vegna fyrirhugaðrar sameiningar MA og VMA appeared first on Vinstri græn.

Þetta er meðal þess sem fram kemur í nýlegri skýrslu Transgender Europe (TGEU) sem eru regnhlífarsamtök um 200 félaga sem berjast fyrir réttindum trans fólks í 48 ríkjum í Evrópu og Mið-Asíu.

Í skýrslunni kemur fram að kynsegin fólk sé sá hópur innan trans samfélagsins sem hafi vaxið mest en víðast hvar hafi þessi hópur ekki möguleika á opinberri skráningu í samræmi við kynvitund sína.

TGEU gefur einnig árlega út kort þar sem réttindi trans fólks í Evrópu og Mið-Asíu eru borin saman milli landa. Ísland stendur almennt vel í samanburði á lagalegum réttindum trans fólks. Þannig er Ísland eitt af fáum löndum þar sem ekki eru sett aldursskilyrði fyrir breyttri kynskráningu og ásamt Möltu eina landið sem tryggir í lögum foreldrarétt kynsegin einstaklinga.

The post Ísland í fararbroddi varðandi rétt einstaklinga til að breyta opinberri kynskráningu appeared first on Vinstri græn.

Leiðandi sveitarfélög

Vinstri græn í Kópavogi vilja að sveitarfélögin verði leiðandi í atvinnuþátttöku fólks með skerta vinnugetu. Það er ennþá þannig að stór hluti öryrkja fær ekki tækifæri til að fara á vinnumarkaðinn. Hér á landi eru flest störf 100% stöður en margir einstaklingar geta ekki unnið fulla vinnu. Þessir einstaklingar vilja ekkert síður leggja sitt af mörkum.

Sveitarfélögin geta boðið upp á hlutastörf og sveigjanleg störf, jafnt á við 100% störf. Það sem til þarf er breyting á þeirri hugsun Íslendinga að vinna sé eingöngu vinna ef um 100% vinnu er að ræða. Stór hluti öryrkja vill og getur unnið en þeim er ekki mætt þar sem þau eru. Þar missir atvinnulífið og samfélagið allt, af miklum mannauði og góðum vinnufélögum.

Sveitarfélög ættu að geta boðið upp á margskonar hlutastörf sem henta þessum fjölbreytta hópi fólks, til að mynda í skólum, leikskólum, hjúkrunarheimilum, eða á öðrum starfsstöðvum. Gangi sveitarfélög á undan með góðu fordæmi verður vonandi stutt í að almenni vinnumarkaðurinn sjái hag sinn í að vera með fleiri og fjölbreyttari störf fyrir þennan fjölbreytta hóp einstaklinga.

Kjarabætur stéttarfélaganna

Það er líka vert er að hafa í huga þær kjarabætur sem fólk á vinnumarkaði vinnur sér inn hjá sínum stéttarfélögunum. Öryrkjar hafa engin stéttarfélög til að leita til, eins og þau okkar sem erum á vinnumarkaði. Þar af leiðandi geta öryrkjar ekki leigt sér sumarbústaði né sótt endurgreiðslur fyrir ýmsum ívilnunum eins og að sækja námskeið eða ráðstefnur til að auka við þekkingu sína eða stunda nám, og verða því af miklu.

Það mætti líka skoða að stofna félag fyrir þau sem eru á örorku en geta ekki unnið. Þar gætu þau sótt um ljúfa viku í sumarbústað eða sóst eftir endurgreiðslu fyrir námi, endurmenntun eða ráðstefnum til að bæta við sína þekkingu.

Frekari breytingar þarf til – höldum dampi

Núverandi kerfi gerir öryrkjum erfitt fyrir að stunda vinnu. Bætur þeirra skerðast 65 aura á móti krónu. Þar af leiðandi getur það komið verr út fyrir einstaklinga á örorkubótum að reyna að vinna með. Fari einstaklingur yfir ákveðin mörk getur hann þurft að endurgreiða ansi háa fjárhæð til baka sem getur leitt til mikillar fátæktar sem getur orðið erfitt að komast upp úr.

Við vitum að margt er í bígerð í félags- og vinnumarkaðsráðuneytinu í málefnum öryrkja og að nú þegar hefur mikið áunnist. Ráðherra er byrjaður að breyta og bæta flókið og margslungið örorkukerfið. Börn örorkulífeyrisþega geta nú búið heima og verið í námi til 26 ára aldurs án þess að skerða bætur foreldris/foreldra án kröfunnar um 100% nám. Ráðherra hefur brugðist við dómi Hæstaréttar um greiðslur til örorkulífeyrisþega byggða á búsetu hér á landi með reglugerðabreytingum. Vinnan við leiðréttingu til þeirra sem fengu lægri greiðslur byggðar á lengd búsetu á Íslandi er einnig hafin.

Við viljum sjá frekari breytingar, er varða atvinnumöguleika öryrkja, koma í gagnið sem allra fyrst. Einföldum kerfið svo öryrkjar eigi auðveldara með að stunda vinnu, eignast vinnufélaga, nýja vini til frambúðar, og fái að tilheyra að vild.

Við skorum á félagsmálayfirvöld, í samvinnu við ráðuneyti félags og vinnumarkaðs, að beita sér sérstaklega á þessum vettvangi. Lagabreytingar þurfa að líta dagsins ljós sem fyrst, en vilji sveitarfélaganna skiptir líka mjög miklu. Við eigum öll að fá tækifæri til að vinna eftir getu og sveitarfélögin eiga að sækjast eftir vinnuframlagi þeirra sem hafa skerta starfsgetu.

Ásta Kristín Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi, formaður VG í Kópavogi, skipar 2. sæti á lista VG í Kópavogi.

Anna Sigríður Hafliðadóttir, markaðssérfræðingur, skipar 3. sæti á lista VG í Kópavogi.

The post Manstu fyrsta starfið? appeared first on Vinstri græn.

Sýnin er að efla landbúnaðinn

Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er að finna kjarngott nesti fyrir mig sem matvælaráðherra um hvert skal stefna í landbúnaðarmálum. Við viljum setja metnaðarfull markmið um að auka hlutfall hollra og næringarríkra matvæla. Um að auka sjálfbærni og fæðuöryggi. Auka lífræna framleiðslu. Um hvernig við styrkjum og fjölgum stoðum landbúnaðar á grunni sjálfbærrar nýtingar. Sýn þessarar ríkisstjórnar er að efla landbúnaðinn.

Fæðuöryggi á dagskrá

Heimsfaraldur og stríð hefur sett umræðu um fæðuöryggi í nýtt samhengi og þarna þurfum við að gefa í. Fæðuöryggi er grundvöllur sjálfstæðra þjóða. Þannig eru stefnumið þessarar ríkisstjórnar tímanlegri í dag heldur en fyrir hálfu ári. En jafnframt er ekkert sem ógnar fæðuöryggi Íslendinga meir til lengri tíma heldur en loftslagsbreytingar. Það bætist sífellt í staflann af skýrslum vísindamanna sem sýna fram á að með vályndari veðrum mun uppskera á stórum kornræktarsvæðum verða ótryggari og þannig aukist líkurnar á áföllum.

Landbúnaður á að vera í sókn

Á tímum sem þessum er landbúnaðurinn miðlægur í að takast á við breyttar aðstæður. Landbúnaðurinn hér á landi sér þjóðinni fyrir mestu því kjöti og mjólkurvörum sem við neytum en sóknarfæri eru víðar. Við þurfum að spyrja okkur hvað við getum gert meira. Grænmetið, kornið og áburðurinn. Landbúnaðurinn er of mikilvægur til þess að vera í vörn. Hann verður að vera í sókn og hefur til þess alla burði.

Græn skref í átt að fæðuöryggi

Ég hef þá trú að til þess að við náum árangri í loftslagsmálum þurfa stuðningskerfin að verðlauna árangur. Þannig virkjum við búvit bænda til þess að ná árangri betur en með boðum og bönnum. Við þurfum græn skref í átt að fæðuöryggi. Í dag mun ég veita þrenn verðlaun fyrir góðan árangur á sviði landbúnaðar. Verðlaunahafar endurspegla öll þau stefnumið sem matvælaráðuneytið hefur sett sér og nefni ég hér nokkur; öflug nýsköpun, lífræn framleiðsla, sjálfbærni, rannsóknir, og heilbrigði dýra.

Íslenskir bændur hafa oft tekist á við áskoranir, ég nefni framlag bænda til þjóðarsáttarinnar og eftir efnahagshrunið. Lausnirnar eru í framtíðinni, í nýsköpun og hugkvæmni, með rannsóknum og þróun.

Höfundur er matvælaráðherra.

The post Framsýnn landbúnaður appeared first on Vinstri græn.

The post Sveitastjórnar­ráðstefna appeared first on Vinstri græn.

Bann við ákveðnum einnota plastvörum

Frá og með laugardeginum má ekki lengur selja ýmsar einnota vörur úr plasti, sem rannsóknir hafa sýnt að finnast hvað oftast á ströndum í Evrópu og eru að valda skaða víða um heim. Þetta eru t.d. bómullarpinnar úr plasti, plasthnífapör og -diskar, sogrör úr plasti, hræripinnar fyrir drykki, plastprik á blöðrur, allar vörur úr plasti sem eru niðurbrjótanlegar með oxun og svo matar- og drykkjarílát úr frauðplasti. Taka skal fram að þegar bómullarpinnar eða sogrör eru skilgreind sem lækningatæki má nota þær í heilbrigðisþjónustu. Það er allra síst tilgangur bannsins að koma í veg fyrir að þau sem sannarlega þurfa á þessum vörum að halda geti áfram notað þær.

Rukkað fyrir einnota plastumbúðir

Það kann að vera einfalt og þægilegt að kippa með sér mat eða drykk í einnota plastumbúðum, sérstaklega ef það er ókeypis, en náttúran og lífríkið þurfa í raun að borga fyrir það. Frá og með næsta laugardegi má ekki lengur afhenda ókeypis einnota drykkjar- eða matarílát úr plasti, t.d. þegar matur og drykkur er seldur til brottnáms (take-away). Þannig verður að taka fram á kassakvittun hver kostnaðurinn við einnota plastið er.

Þessar breytingar miða að því að neytendur verði meðvitaðir um kostnaðinn. Að við hugsum okkur um, veltum fyrir okkur hvort við getum kannski frekar borðað á staðnum eða þegið matinn eða drykkinn í margnota umbúðum. Umbúðum sem ekki eru líklegar til þess að enda í náttúrunni og valda henni skaða. Er rökrétt að kaupa og nota ílát einu sinni, kannski bara í nokkrar mínútur, sem hugsanlega verður samt til í mörg hundruð ár með mögulegum neikvæðum áhrifum á lífríkið? Hvað finnst þér?

Af hverju erum við að þessu?

Talið er að á hverju ári endi um 8 milljónir tonna af plasti í sjónum. Á Íslandi er talið að magn umbúðaplastsúrgangs sé um 47 kg á hvern íbúa á ári. Samtals gera það 16.500 tonn á ári. Og plast er frekar léttur efniviður.

Berist plast út í náttúruna hverfur það ekki heldur brotnar niður í sífellt smærri agnir sem ratað geta inn í fæðukeðjuna. Rannsóknir hafa sýnt að plast er að finna nánast alls staðar í náttúrunni og það á ekki síður við um Ísland en aðra staði í heiminum. Hér hefur örplast til að mynda fundist í dýrum, jöklum og drykkjarvatni.

En plast er ekki bara ógn við heilbrigði dýra og vistkerfa heldur hefur það líka í för með sér kostnað fyrir samfélagið. Það kostar að hreinsa upp plast þar sem það á ekki heima og plastmengun, til dæmis í sjónum, getur haft áhrif á ímynd landa. Fyrst og fremst er þó um að ræða óþarfa neyslu og sóun á dýrmætum auðlindum jarðar, sem við verðum að binda endi á.

Hvað kemur þá í staðinn?

Best er að hreinlega sleppa hlutum sem eru í raun óþarfir. Þurfum við að drekka drykkinn okkar með einu, jafnvel tveimur einnota rörum? Þurfum við blöðru með plastpriki? Þurfum við hræripinna til þess að blanda mjólkinni í kaffið? Eða getum við kannski sleppt þessu?

Næst best er að finna margnota lausnir í staðinn, sem við sannarlega notum aftur og aftur. Náttúrunni er samt enginn greiði gerður t.d. ef við söfnum öll lífstíðarbyrgðum af margnota pokum og umgöngumst þá eins og þeir séu einnota.

Þriðji kosturinn, en um leið sá sísti er að skipta út einni einnota vöru fyrir aðra. Það er kannski auðveldasta leiðin og hún er lögleg, en hún er ekki gallalaus. Mikil notkun á einnota vörum skapar álag á umhverfið, sama úr hvaða efni þær eru.

Tilgangur þessara lagabreytinga er ekki að útrýma plasti. Plast er raunar gríðargott og nytsamlegt efni en við notum bara allt of mikið af því. Við þurfum að hætta að nota það þegar þess gerist ekki þörf (í óþarfa), auka líftíma þess þar sem við notum það og endurvinna það plast sem verður að úrgangi.

Fyrir umhverfið og framtíðina

Plastmengun er aðkallandi umhverfisvá, sem við verðum að sporna gegn. En það er líka alveg ljóst að þetta er áskorun sem engin þjóð tekst á við ein síns liðs. Þess vegna hef ég, ásamt umhverfisráðherrum á Norðurlöndunum, talað fyrir gerð alþjóðsamnings gegn plastmengun sem ég bind vonir við að verði að veruleika á næstu árum.

Þangað til náðst hefur alþjóðlegt samkomulag um aðgerðir verður hver þjóð að líta sér nær. Síðastliðið haust gáfu Stjórnvöld út aðgerðaáætlun í plastmálum, Úr viðjum plastsins, þar sem settar eru fram 18 aðgerðir til þess að draga úr plastnotkun, auka endurvinnslu þess og sporna gegn plastmengun í hafinu. Nú stendur einnig yfir átak í úrbótum í fráveitumálum, með styrkjum til sveitarfélaga til þess að ráðast í slíkar framkvæmdir. Örplastmengun berst í hafið með fráveitu ef hreinsun er ábótavant. Margar af aðgerðunum í áætluninni haldast í hendur við innleiðingu hringrásarhagkerfis á Íslandi, en það er nokkuð sem ég legg ríka áherslu á.

Á undanförnum áratugum hefur mannkynið tamið sér neysluvenjur sem er ærið verk að vinda ofan af. Það er ekki ómögulegt en er hins vegar algjörlega nauðsynlegt. Breytingarnar sem ganga í gildi núna upp úr mánaðamótum eru mikilvæg skref í rétta átt, sem við verðum að stíga fyrir umhverfið og framtíðina.

Höfundur er umhverfis- og auðlindaráðherra.

The post Mikil­væg skref í rétta átt í plast­málum appeared first on Vinstri græn.