Hér að neðan má skoða ályktanir sem liggja fyrir landsfundi VG 2026. Ályktanirnar eru ósamþykktar og eiga eftir að vera bornar undir landsfund Vinstri grænna.
Stjórnmálaályktun landsfundar VG 2026.
Ályktun um aðför að náttúrunni og framtíðarkynslóðum
Ályktun um aðför ríkisstjórnarinnar að atvinnuleysistryggingakerfinu.
Ályktun um alþjóða-, öryggis- og friðarmál
Ályktun landsfundar Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs vegna bakslags í mannréttindamálum
Ályktun um áherslur VG í sveitarstjórnarmálum 2026
Ályktun um réttláta og græna hagstjórn og uppbyggingu félagslegra innviða
Ályktun landsfundar VG 2026 um heilbrigðismál
Ályktun um forgangsröðun fjárveitinga til háskólanna
Ályktun landsfundar VG 2026 um innflytjendur og fólk á flótta
Ályktun um stafrænt sjálfsforræði Íslands og gervigreind
Ályktun til stuðnings Palestínu
Stjórnmálaályktun landsfundar VG 2026
Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs 7.–8. mars 2026 áréttar að erindi VG er jafn brýnt og áður – og jafnvel brýnna en lengi. Í heimi vaxandi skautunar, bakslags í mannréttindum, versnandi alþjóðlegra átaka, loftslagsvár og vaxandi ójöfnuðar stendur VG áfram vörð um réttlæti, frið, jafnrétti, félagslegt öryggi og vernd náttúru – gegn öflum sem sækja í að veikja lýðræðislega innviði, grafa undan félagslegu réttlæti og gera sameiginleg gæði að söluvöru.
Söguleg niðurstaða Alþingiskosninganna 2024 breytir ekki grundvallarhlutverki VG sem skýrrar, sjálfstæðrar og óhræddrar vinstriraddar í íslenskum stjórnmálum. Þvert á móti eykst ábyrgð hreyfingarinnar þegar vald hefur færst til afla sem ýta undir markaðsvæðingu og einkavæðingu, opna fyrir aukna gróðasókn í sameiginlegar auðlindir og slaka á kröfum í loftslags- og mannréttindamálum.
Náttúruvernd, auðlindir og orkustefna
Landsfundurinn fordæmir atlögu nýrrar ríkisstjórnar að rammaáætlun, náttúruvernd og verndarsjónarmiðum í umhverfislöggjöf. Slík stefna þjónar skammtímahagsmunum fárra á kostnað almannahagsmuna og framtíðarkynslóða. VG mun standa fast gegn markaðsvæðingu náttúrunnar, verja friðlýsingar, vinna markvisst að Hálendisþjóðgarði og verndarsvæðum í hafi, og krefjast þess að öll ný orkunýting þjóni fyrst og fremst orkuskiptum innanlands og samfélagslegum þörfum en ekki gróðasókn einkaaðila.
Loftslagsmál, orkuskipti og aðlögun
Loftslagsbreytingar eru eitt stærsta réttlætis- og öryggismál samtímans. Tafir, hálfkák og undanlátssemi gagnvart skammtímahagsmunum bitna fyrst og fremst á ungu fólki, tekjulægri hópum og komandi kynslóðum.
VG mun krefjast raunverulegra aðgerða í loftslagsmálum með skýrum, tímasettum markmiðum um samdrátt í losun, hraðari orkuskiptum í samgöngum og atvinnulífi og réttlátri umskiptingu þar sem byrðunum er dreift með sanngjörnum hætti.
Jafnframt leggur VG áherslu á aðlögun samfélagsins að loftslagsbreytingum með vernd vistkerfa, styrkingu innviða gegn ofanflóðum, rofi og öfgaveðri, og skipulagi byggðar sem tekur mið af breyttum aðstæðum. Loftslagsaðgerðir verða að fara saman við náttúruvernd og lýðræðislega ákvarðanatöku en ekki flýtimeðferð sem fórnar verndarsjónarmiðum.
Velferð, verðbólga og almannaþjónusta
Landsfundurinn hafnar aðhaldsaðgerðum sem fela í sér markaðsvæðingu og einkavæðingu velferðar, heilbrigðis- og menntakerfis. Slíkar aðgerðir auka ójöfnuð, veikja traust á kerfum sem eiga að þjóna öllum og færa áhættu frá kerfinu yfir á fólk.
VG mun berjast fyrir félagslegum mótvægisaðgerðum gegn dýrtíð, raunverulegri styrkingu almannaþjónustu og skýrum forgangi að velferð fólks fram yfir hagsmuni fjármagnsafla.
Byggðamál, húsnæði og samgöngur
Landsfundurinn áréttar að jöfn búsetuskilyrði, öflug almenningsþjónusta og traustir innviðir um land allt eru grundvallarþættir í félagslegu réttlæti og sjálfbæru samfélagi.
VG mun beita sér fyrir markvissri byggðastefnu sem styrkir dreifðari byggðir, tryggir stafræna innviði, styður við fjölbreytt atvinnulíf og verndar samfélagslegar stoðir utan höfuðborgarsvæðisins.
VG hafnar því að húsnæðismarkaður sé látinn þróast sem braskmarkaður fyrir fjármagn. Tryggja þarf félagslegt húsnæði og raunverulega vernd leigjenda sem hluta af grunnvelferð samfélagsins.
Jafnframt mun VG berjast fyrir öflugum, aðgengilegum og umhverfisvænum samgöngum með uppbyggingu almenningssamgangna, öruggum samgöngum innan og milli landshluta og forgangi að lausnum sem draga úr losun og tryggja jafnt aðgengi að hreyfanleika. Brýnt er að íbúar búi við fyrirsjáanleika að því er varðar stærri framkvæmdir og áform um þær. Þar bera stjórnvöld mikla ábyrgð.
Lýðræði, sjálfstæði og alþjóðasamskipti
Landsfundurinn gagnrýnir linku og eftirgjöf í samskiptum við Bandaríkin og krefst sjálfstæðrar, friðarsinnaðrar utanríkisstefnu sem byggir á alþjóðalögum, mannréttindum og fjölþjóðlegri samvinnu. Ísland á ekki að vera fylgiríki stórvelda heldur skýr rödd fyrir friði, afvopnun og virðingu fyrir fullveldi þjóða.
(Sérstök ályktun fjallar um alþjóðamál.)
Jafnrétti, mannréttindi og inngildandi samfélag
Bakslag í umræðu og stefnumótun um mannréttindi kallar á skýra pólitíska mótspyrnu. Víða má sjá og heyra undiröldu kvenfyrirlitningar og andúð á hinsegin fólki og innflytjendum, bæði austan hafs og vestan. VG mun beita sér gegn rasisma, kvenfyrirlitningu, árásum á réttindi hinsegin fólks og sundrandi orðræðu sem grefur undan samstöðu og samfélagslegum grunni lýðræðis.
Hlutverk VG nú og á sveitarstjórnarstigi
Utan þings stendur VG frammi fyrir nýju hlutverki: að vera gagnrýnin, óháð og óhrædd rödd gegn markaðsvæðingu, einkavæðingu og afturhvarfi í velferðar- og umhverfismálum; byggja upp kraftmikla grasrót; styrkja tengsl við félög um land allt; og móta trúverðugan valkost fyrir fólk sem vill réttlátt, sjálfbært og manneskjuvænt samfélag.
Í sveitarstjórnarkosningum mun VG standa gegn markaðsvæðingu nærþjónustu og einkavæðingu innviða og bjóða skýran valkost um öfluga velferð, umhverfis- og náttúruvernd og lýðræðislega þátttöku í nærumhverfi fólks svo kjósendur geti raunverulega valið vinstri og valið grænt.
Ályktun um aðför að náttúrunni og framtíðarkynslóðum
Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboð, haldinn á Selfossi 7.-8. mars 2026, mótmælir harðlega aðför umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra að náttúru Íslands sem birtist meðal annars í skipulegu niðurbroti á rammaáætlun, leyfisveitingaferlum og lögbundnu samráði við almenning og félagasamtök. Landsfundurinn krefst þess að ráðherrann hverfi af þessari braut.
Landsfundurinn harmar að umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hafi ítrekað farið gegn faglegri niðurstöðu sérfræðinga í rammaáætlun með því að færa virkjanahugmyndir úr biðflokki yfir í nýtingarflokk og úr verndarflokki í biðflokk. Í þeim tillögum sem ráðherra hyggst leggja fyrir þingið á næstunni er engin virkjanahugmynd í verndarflokki og nýtingarflokkur orðinn mun stærri en tillögur verkefnisstjórnar rammaáætlunar hafa gengið út á.
Þó að aldrei verði hægt að ná fullri sátt um tilteknar virkjanir og þó svo að rammaáætlun sé ekki óumdeilt verkfæri, þá hefur hún verið grunnforsenda sáttar í samfélaginu um virkjanamál, og ekki annað betra verkfæri komið til. Ráðherra hefur skipulega vegið að þessu mikilvæga stjórntæki með geðþóttaákvörðunum sem þjóna eingöngu hagsmunum virkjanaaðila, sem sést m.a. í rökstuðningi ráðherra fyrir breytingum frá tillögum verkefnisstjórnar, allt á kostnað einstakrar náttúru Íslands. Ráðherrann hefur með þessu veikt tiltrú sérfræðinga og almennings á rammaáætlun og þannig grafið undan tilvist hennar. Breytingar á leyfisveitingaferlum sem settar eru fram sem einföldun ferla og orðræða ráðherra um að samráð geti og megi vera minna, eru að sama meiði og ekkert annað en aðför að lýðræðislegri aðkomu almennings að ákvarðanatöku, réttindi sem eru varin með lögum og alþjóðasáttmálum eins og Árósasamningnum.
Landsfundurinn gagnrýnir einnig metnaðarleysi þegar kemur að verndun svæða í íslenskri náttúru. Ný framkvæmdaáætlun ráðherrans um friðlýsingar felur einungis í sér stækkun friðlýstra svæða á landi um 0,13% á næstu árum og ekkert bólar á áætlunum um friðlýsingar í hafi hvar innan við 0,5% haf- og strandsvæða eru friðlýst sem verndarsvæði. Fundurinn kallar eftir alvöru náttúruverndaraðgerðum og að staðið verði við alþjóðlegar skuldbindingar Íslands um að 30% lands og hafs verði vernduð árið 2030. Fundurinn skorar á ráðherrann að setja metnað sinn í náttúruvernd en ekki í að eyðileggja náttúru Íslands og draga þar með úr sérstöðu okkar alþjóðlega sem felst meðal annars í víðáttunni, landslaginu og stórum og lítt snortnum víðernum.
Ályktun um aðför ríkisstjórnarinnar að atvinnuleysistryggingakerfinu
Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs, haldinn á Selfossi 7.-8. mars 2026, mótmælir harðlega aðför ríkisstjórnarinnar að atvinnuleysistryggingakerfinu. Fyrir Alþingi liggur nú frumvarp þar sem gert er ráð fyrir nærri helmings styttingu á þeim tíma sem fólk hefur rétt á atvinnuleysisbótum, auk þess sem ávinnslutímabil réttinda er lengt.
Í núverandi kerfi er almennur réttur til atvinnuleysisbóta 30 mánuðir en frumvarp félags- og húsnæðismálaráðherra sem hann mælti fyrir á Alþingi í janúar síðastliðnum gerir ráð fyrir styttingu í 18 mánuði. Sú stytting sem hér er áformuð kæmi sérstaklega illa niður á atvinnulausu fólki þegar atvinnuleysi er hátt og erfitt er að fá vinnu. Enn fremur mun lenging ávinnslutímabilsins leiða þess að fólk getur staðið uppi réttindalaust þrátt fyrir að vera virkt á vinnumarkaði.
Samþykkt þessa lagafrumvarps yrði mikið óheillaskref og alvarleg skerðing á mikilvægum réttindum launafólks, réttindum sem náðust í gegnum kjarasamninga að undangenginni mikilli baráttu. Það er einnig óásættanlegt að ríkisstjórnin keyri áfram breytingar á atvinnuleysistryggingum án samráðs við verkalýðshreyfinguna, sem hefur gagnrýnt áformin harðlega og sagt þau illa rökstudd. Ljóst er að markmið ríkisstjórnarinnar er aðeins niðurskurður, en um leið er byrðunum velt yfir á sveitarfélögin þar sem réttindalaust fólk sem fær ekki vinnu mun þurfa að leita til þeirra um framfærslu.
Það er mikið áfall að missa vinnuna og mikilvægt að stuðningskerfi í velferðarsamfélagi okkar grípi fólk og styðji það fjárhagslega meðan það kemur undir sig fótunum á ný á vinnumarkaði. Því hvetja Vinstri græn félags- og húsnæðismálaráðherra til að stórauka stuðning Vinnumálastofnunar við atvinnuleitendur á fyrstu mánuðum atvinnumissis til að draga úr líkum á langtímaatvinnuleysi og örorku.
Ályktun um alþjóða-, öryggis- og friðarmál
Uggvænleg þróun alþjóðamála, vaxandi átök, mannréttindabrot og hervæðing kalla á aukna áherslu á skýra friðarstefnu, sem er ein af grunnstoðum Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs.
Öryggi er sjaldan aðeins hernaðarlegt: loftslagsbreytingar, ójöfnuður, fólksflutningar og netógnir eru lykilþættir í öryggismálum samtímans. Ísland þarf að styrkja net- og upplýsingatæknilegt öryggi innviða sinna og byggja öryggisstefnu á forvörnum, alþjóðasamvinnu og friðaruppbyggingu.
VG áréttar mikilvægi alþjóðalaga, fullveldis ríkja og sjálfsákvörðunarréttar þjóða. Smáríki eiga allt sitt undir því að þessar reglur gildi í reynd og séu virtar. Ísland á að standa með þeim sem verða fyrir þrýstingi stórvelda, þar á meðal með því að styðja sjálfsákvörðunarrétt Grænlendinga og mótmæla tilraunum til að grafa undan stöðu Grænlands.
VG fordæmir brot á alþjóðalögum í alþjóðakerfinu og styður rétt Úkraínumanna til sjálfsákvörðunar og réttláts friðar. Hernaður Rússlands í Úkraínu er skýrt brot á alþjóðalögum og innrásarstríð Rússa er óafsakanlegt.
VG gagnrýnir heimsvaldastefnu og nýlenduhneigð stórvelda, þar á meðal Bandaríkjanna, sem birtist í ítrekuðum brotum á alþjóðalögum, aðför að alþjóðasamningum, valdbeitingu gagnvart smærri ríkjum og tilraunum til að grafa undan sjálfsákvörðunarrétti þjóða eins og nýleg dæmi um Venesúela og Grænland sýna. Slík þróun grefur undan alþjóðlegu réttarkerfi, lýðræði og öryggi smáríkja og kallar á skýra afstöðu og endurmat á stöðu Íslands í breyttu alþjóðlegu landslagi.
VG áréttar að ekki verði tekið til við aðildarviðræður við Evrópusambandið nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. Jafnframt verði möguleg niðurstaða aðildarviðræðna ávallt lögð fyrir þjóðina í sérstakri þjóðaratkvæðagreiðslu.
Þróun síðustu ára kallar á heildstæða endurskoðun á öryggis- og varnarmálum Íslands, þar á meðal samskiptum og samningum við helstu bandamenn, á grundvelli sjálfstæðrar hagsmunagreiningar, lýðræðislegrar umræðu og skýrra friðar- og mannréttindasjónarmiða. Norræn samvinna, Sameinuðu þjóðirnar og alþjóðlegt réttarkerfi eiga áfram að vera hornsteinar utanríkisstefnu Íslands.
Norðurslóðir eiga að vera lágspennusvæði þar sem réttindi frumbyggja, sjálfbærni og náttúruvernd eru í forgrunni og alþjóðlegt samstarf byggt á friði og samvinnu.
Ályktun landsfundar Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs vegna bakslags í mannréttindamálum
Landsfundur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, haldinn á Selfossi 7. – 8. mars 2026, harmar bakslag í mannréttindum sem hefur verið að opinberast og birtast með ýmsum hætti hér á landi og víðar.
Helstu merki um bakslagið má sjá í samfélagslegri umræðu þar sem kynþáttafordómar gegn fólki af erlendum uppruna hafa farið vaxandi sem og fordómar gegn hinsegin fólki, gegn konum og stúlkum og fólki með fötlun.
Bakslagið hefur líka náð inn í opinbera umræðu og verið hluti af orðræðu stjórnmálafólks og færst alla leið inn í sali Alþingis þar sem merkja má verulega afturför í málflutningi þingmanna þegar kemur að sjálfsögðum mannréttindum minnihlutahópa. Þessa afturför má líka sjá þegar kemur að þingskjölum; ræðum og tillögum þingmanna sem vilja draga úr réttindum fólks. Það er ólíðandi og því ber að mótmæla.
Landsfundurinn áréttar nauðsyn þess að stjórnvöld stígi mun fastar inn í þessa þróun en þau hafa gert og tali skýrt og beiti sér af öllu afli gegn hverskyns hnignun í mannréttindum á tímum þegar vegið er að þeim úr öllum áttum eins og aðalritari Sameinuðu þjóðanna hefur nýlega sagt í opinberri yfirlýsingu.
Landsfundurinn telur þessa afturför dapurlega og hættulega, enda hefur hreyfingin ávallt staðið með mannréttindabaráttu minnihlutahópa í hvívetna, unnið markvisst að því í störfum kjörinna fulltrúa hreyfingarinnar og oft ályktað þar um. Helst ber að nefna aðgerðaáætlun gegn hatursorðræðu, framkvæmdaáætlun í kynjajafnrétti og aðgerðaáætlun í málefnum hinsegin fólks sem allar voru bornar upp af ráðherrum VG.
Landsfundurinn telur að fjölbreytileiki sé styrkur hvers samfélags og að fólk sem kemur til Íslands til að setjast að, eigi ávallt að fá sömu tækifæri og aðrir íbúar þegar kemur að atvinnu, húsnæðisöryggi og tryggri heilbrigðisþjónustu, jafnt sem opinbers félagslegs stuðnings. Landsfundurinn áréttar líka stuðning sinn við hinsegin samfélagið.
Fordómar sem byggja á uppruna, trúarbrögðum, kyni eða kynhneigð mega ekki vera liðnir í íslensku samfélagi, hvað þá hatursfull orðræða gagnvart innflytjendum eða öðrum minnihlutahópum íslensks samfélags.
Landsfundur áréttar að fræðsla til allra aldurshópa er lykillinn að því að útrýma fordómum og kallar eftir því að yfirvöld stígi fram, sýni fordæmi og sporni afdráttalausar gegn fordómum í íslensku samfélagi.
Ályktun um áherslur VG í sveitarstjórnarmálum 2026
Landsfundur Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs 2026 ályktar að sveitarfélög landsins eigi að vera í fararbroddi í baráttu fyrir réttlátu, sjálfbæru og lýðræðislegu samfélagi. Sveitarfélög eru það stjórnsýslustig sem stendur íbúum næst og þar þarf að tryggja jafnt aðgengi að þjónustu, raunverulega þátttöku og félagslegt réttlæti í daglegu lífi.
VG leggur áherslu á að lýðheilsa og lýðheilsuvísar verði í auknum mæli notaðir sem mælikvarðar á hagsæld samfélaga, fremur en hefðbundnir hagvaxtarvísar einir og sér. Heilsa, vellíðan, húsnæðisöryggi, félagsleg tengsl og aðgengi að nærumhverfi skulu vera leiðandi við stefnumótun og forgangsröðun verkefna.
1. Barnvæn og réttlát sveitarfélög
Tryggja skal samfellda og miðlæga þjónustu fyrir öll þar sem menntun, frístundir og félagsþjónusta vinna saman að velferð íbúa. Lögð verði sérstök áhersla á forvarnir, andlega heilsu og öflugt starfsumhverfi þeirra sem sinna uppeldis- og velferðarstörfum.
2. Sjálfbært skipulag og húsnæði í almannaþágu
Skipulag byggðar skal byggjast á lífsgæðum, vernd grænna svæða og loftslagsmarkmiðum. Uppbygging á að þjóna íbúum, með áherslu á góð birtuskilyrði, hljóðvist, loftgæði og greiðan aðgang að útivistarsvæðum. Tryggja þarf fjölbreytt og hagkvæmt húsnæði, efla almennan leigumarkað og verja almannahagsmuni gagnvart skammtímasjónarmiðum fjárfesta. Lýðheilsa og félagsleg áhrif skulu ávallt höfð að leiðarljósi við skipulagsákvarðanir.
3. Lýðræði og mannréttindi í verki
Auka skal raunverulega þátttöku íbúa, þar á meðal barna og ungmenna, í stefnumótun og ákvarðanatöku. Stjórnsýsla sveitarfélaga skal einkennast af gagnsæi, þjónandi forystu og félagslegu réttlæti. Efla skal lýðheilsuráð sveitarfélaga og styrkja leiðbeinandi og aðhaldshlutverk þeirra, sérstaklega á sviði skipulags- og byggðamála.
4. Menning og samvera sem grunnur samfélags
Sveitarfélög skulu efla menningu, listir og samverurými sem hjarta samfélagsins og tryggja aðgengi að félagsheimilum, bókasöfnum og skapandi starfsemi. Menning er bæði samfélagsauður og efnahagsleg auðlind.
5. Náttúruvernd, endurheimt vistkerfa, loftslagsaðgerðir og sjálfbær framtíð
Náttúran er ekki fórnarkostnaður í nafni uppbyggingar heldur grunnur að lífsgæðum, lýðheilsu og framtíðarhagsæld. Sveitarfélög skulu vera í fararbroddi í loftslagsmálum, draga markvisst úr losun, vernda land og endurheimta vistkerfi. Innleiða skal hringrásarhagkerfi og efla grænar samgöngur með virkri þátttöku íbúa.
Ályktun um réttláta og græna hagstjórn og uppbyggingu félagslegra innviða
Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs, haldinn á Selfossi 7.-8. mars 2026, lýsir yfir þungum áhyggjum af bágri efnahagsstjórn ríkisstjórnarinnar en aðferðafræði hennar í baráttunni við verðbólguna hefur gert illt verra með þeim afleiðingum að atvinnuleysi vex samhliða þrálátri verðbólgu. Ríkisstjórnin keyrir áfram aðhaldsstefnu í ríkisfjármálum sem sveltir velferðar- og menntakerfið og vegur þannig að grunnstoðum samfélagsins, sem kemur illa niður á jafnt launafólki sem lífeyrisþegum. Stjórnmálaflokkarnir á Alþingi keppast við að toppa hver annan með efnahagsstjórn í anda nýfrjálshyggju og kalla eftir frekari niðurskurði og eyðileggingu, fremur en uppbyggingu sem setur fólk og samfélag í forgang. Þekkt er að of hröð niðurgreiðsla skulda eftir að efnahagsáföll eru um garð gengin getur beinlínis skaðað mikilvæga samfélagsinnviði svo sem heilbrigðis-, félags- og menntakerfið og haft langvarandi skaðleg áhrif.
Landsfundurinn harmar að ríkisstjórninni hafi mistekist að ná niður verðbólgu. Raunveruleg hætta er á að forsendur kjarasamninga geti brostið í haust, því enn ríkir þrálát verðbólga, hátt vaxtastig og við hefur bæst vaxandi atvinnuleysi. Stjórnvöld hafa ekki haldið aftur af gjaldskrárhækkunum, þær hafa verið illa tímasettar og verðhækkanir orðið hjá fyrirtækjum. Allt viðheldur þetta hárri verðbólgu og viðvarandi háu vaxtastigi með alvarlegum afleiðingum fyrir skuldsett heimili og leigjendur. Auðvelda þarf lágtekju- og millitekjuhópum að komast í gegnum það hávaxtatímabil sem nú stendur yfir m.a. með markvissum aðgerðum í skattamálum, stöðva niðurskurð til heilbrigðiskerfisins og huga að framtíðinni með fjárfestingu í grænum lausnum. Stjórnvöld verða að halda áfram þeirri vegferð að útrýma launamun kynjanna. Það er réttlætismál en einnig mikilvæg breyta í efnahagsstjórninni sem grundvöllur þess að ná og viðhalda stöðugleika á vinnumarkaði.
Landsfundurinn minnir ríkisstjórnina á skuldbindingar hennar gagnvart kjarasamningum, ekki síst sem lúta að því að verja barnafólk og að takast á við húsnæðisvandann. Þak yfir höfuðið er mannréttindamál, en líka risastórt kjaramál sem mikil áhrif hefur á verðbólgu. Áform ríkisstjórnarinnar um aðgerðir í húsnæðismálum duga skammt og fundurinn kallar eftir sameiginlegu átaki ríkis, sveitarfélaga, verkalýðshreyfingarinnar og byggingargeirans, með félagsleg gildi að leiðarljósi, til að tryggja stöðugleika í húsnæðismálum fyrir komandi kynslóðir.
Landsfundurinn kallar eftir efnahagsstefnu sem setur velferð fólks og umhverfismál í forgrunn. Byggja þarf efnahagsstjórnina á velsældarmælikvörðum sem meta hagsæld, félagslegan auð, kynjasjónarmið og loftslagsmarkmið, en ekki eingöngu hagvöxt. Í tíð ríkisstjórnar Vinstri grænna var slíkum mælikvörðum komið á, en þeir geta lagt grunn að skilvirku, réttlátu og grænu skattkerfi sem stuðlar að jöfnuði. Aðgerðir í skattamálum eiga að þjóna markmiðum um öflugt velferðarsamfélag, aukinn jöfnuð og önnur samfélagsleg markmið, svo sem í umhverfismálum, lýðheilsu og byggðamálum.
Landsfundurinn kallar eftir því að skattheimta beinist að breiðu bökunum sem geta látið meira af hendi rakna til samfélagsins og minnir á stefnu Vinstri grænna um að innleiða skuli hóflegan auðlegðarskatt á eignir einstaklinga að undanskildu eigin íbúðarhúsnæði og einnig þrepaskiptan fjármagnstekjuskatt. Þá er mikilvægt að standa vörð um þrepaskiptingu tekjuskatts en huga að því að skattprósentan á ofurtekjur verði umtalsvert hærri. Fjöldi rannsókna sýnir að aukinn ójöfnuður dregur úr hagvexti og vinnur gegn félagslegum stöðugleika í samfélaginu. Þá kallar fundurinn eftir því að skattkerfinu verði í meira mæli beitt í þágu grænna skattaívilnana sem nýtist til að ná markmiðum í umhverfis- og náttúruverndarmálum, aukinni fjárfestingu í grænum innviðum og nýfjárfestingum sem skila munu auknu samkeppnisforskoti og grænum hagvexti til lengri framtíðar. Fjármagnstekjuskattur eða einskonar ígildi útsvars á að renna til sveitarfélaga sem fá ekki tekjur af þeim sem eingöngu greiða fjármagnstekjuskatt.
Vinstri græn munu berjast fyrir félagslegum mótvægisaðgerðum gegn dýrtíð, raunverulegri styrkingu almannaþjónustu og skýrum forgangi að velferð fólks fram yfir hagsmuni fjármagnsafla. Landsfundurinn hafnar einhliða aðhaldsstefnu í ríkisfjármálum undir forystu Samfylkingarinnar og kallar eftir félagslegri efnahagsstjórn sem setur þarfir venjulegs fólks í fyrirrúm og ýtir undir fjárfestingu í umhverfismálum.
Ályktun landsfundar VG 2026 um heilbrigðismál
Hjartað í almannaþjónustunni – virðing, öryggi og þjónusta um allt land
Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs áréttar að heilbrigðiskerfið er ein af burðarstoðum samfélagsins. Heilbrigðisþjónusta er félagslegt réttlætismál og aðgangur að henni eru mannréttindi sem þarf að tryggja. Þar á fólk að finna öryggi, fagmennsku og virðingu – alla ævi, óháð efnahag, búsetu eða stöðu.
Staða Landspítala kallar á afgerandi aðgerðir. Þrengsli, álag og mannekla hafa áhrif á öryggi sjúklinga og vinnuaðstæður starfsfólks. Áralangur skortur á fjárfestingu í innviðum heilbrigðiskerfisins hefur safnast upp. VG styður markvissa og varanlega uppbyggingu Landspítala, með auknu fjármagni, bættum aðbúnaði og skýrri langtímaáætlun um þjónustu, húsnæði og mannafla.
Heilsugæslan er lykillinn að traustu heilbrigðiskerfi um allt land. Sterk heilsugæsla dregur úr álagi á bráðaþjónustu og jafnar aðgang að heilbrigðisþjónustu óháð búsetu og efnahag. VG vill efla heilsugæsluna með fjölgun fagstétta og stöðugilda, bættum starfsskilyrðum og sterkari teymisvinnu.
Menntun heimilislækna og annarra fagstétta verður að vera í forgangi. Markvissar aðgerðir þurfa að tryggja mönnun, sérstaklega á landsbyggðinni. Til þess þarf að fylgja eftir heilbrigðisstefnu til 2030, ekki síst því skýra markmiði hennar að grunnmenntun heilbrigðisstarfsfólks sé löguð að íslenskum aðstæðum til að tryggja mönnun heilbrigðisþjónustunnar. Færa ber heilsugæslunni skýrara rannsóknarhlutverk og styrkja hlutverk hennar í kennslu verðandi heilbrigðisfagfólks. Skilgreina ber þá þjónustu, aðra en heilsugæsluþjónustu, sem veita skal samfellt eða reglulega í öllum heilbrigðisumdæmum, sem nærþjónustu. Sérstök áhersla skal lögð á markvissa styrkingu Sjúkrahússins á Akureyri sem svæðissjúkrahúss og öflugs stuðnings við Landspítala, meðal annars með hliðsjón af hlutverki þess í almannavörnum og viðbragðsgetu heilbrigðiskerfisins á landsvísu.
Heilsa ræðst líka af aðstæðum fólks í daglegu lífi. Ójöfnuður í tekjum, húsnæði, vinnuaðstæðum og aðgengi að þjónustu birtist sem ójöfnuður í heilsu. VG vill setja forvarnir, geðrækt, heilsueflingu og endurhæfingu í forgang, styrkja lýðheilsustarf sveitarfélaga og byggja nærumhverfi sem styður fólk í heilbrigðum lífsháttum. Aðgerðir gegn félagslegum ójöfnuði eru um leið aðgerðir í þágu betri heilsu.
Þjónusta við eldra fólk þarf að vera fjölbreytt, mannleg og sveigjanleg. Réttur til mannsæmandi elli er réttlætismál. VG leggur áherslu á:
• eflingu heimahjúkrunar og heimaþjónustu svo fólk geti búið lengur heima við öryggi,
• sveigjanleg dagþjálfunarúrræði og virkniúrræði sem styðja við lífsgæði og félagsleg tengsl,
• markvissa uppbyggingu á færni og sjálfstæði sem lykilforsendum persónulegs öryggis og sjálfstæðrar búsetu,
• heildstæða nálgun þar sem heilbrigðis- og félagsþjónusta vinna saman,
• fjölgun hjúkrunarrýma þegar þörf er fyrir þau.
Sérstök athygli þarf að beinast að vaxandi hópi fólks með heilabilun og aðstandendum þeirra. Þar þarf uppbyggingu á þjónustu, snemmtæka greiningu, stuðning við aðstandendur og raunveruleg úrræði í nærumhverfi fólks.
VG stendur með opinbera heilbrigðiskerfinu og fagfólkinu sem heldur því uppi. Heilbrigðiskerfi sem byggir á sameiginlegri ábyrgð og samtryggingu er forsenda félagslegs öryggis og jafnréttis. Uppbygging kerfisins krefst pólitísks vilja, stöðugs fjármagns og þess að hagsmunir fólks og samfélags vegi þyngra en skammtímasjónarmið í fjárlögum. Heilbrigðiskerfinu má ekki þröngva inn í ramma aðhaldsstefnu þegar þörfin eykst með hraðri fólksfjölgun og öldrun þjóðarinnar.
Heilbrigðiskerfið á að þjóna fólkinu í landinu.
Það er hjartað í almannaþjónustunni.
Ályktun um forgangsröðun fjárveitinga til háskólanna
Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs, haldinn á Selfossi 7.-8. mars 2026, krefst þess að ríkisstjórnin forgangsraði fjárveitingum til háskóla á Íslandi. Íslenskir háskólar eru umtalsvert verr fjármagnaðir en háskólar á hinum Norðurlöndunum. Til dæmis sýnir nýjasti samanburðurinn frá árinu 2024 að fjárveiting til Háskóla Íslands ætti að vera meira en sex milljörðum eða 20% hærri en hún er fyrir árið 2026. Þrátt fyrir að ákveðin skref hafi verið stigin hjá stjórnvöldum á undanförnum árum erum við enn alltof langt frá því að komast í mark.
Öflugt háskólanám og kraftmiklar rannsóknir eru undirstaða velsældar hvers samfélags. Vinstri græn skora á háskólaráðherra að leggja fram fjármögnunaráætlun með það að markmiði að háskólar á Íslandi standi jafnfætis öðrum háskólum á Norðurlöndum. Sterkir háskólar efla lýðræðislega umræðu, tryggja hátt menntunarstig, öflugt rannsóknastarf og nýsköpun og skila þannig nýjum hugmyndum, samkeppnishæfara atvinnulífi og meiri farsæld og vexti samfélagsins alls. Grundvöllur alls þessa er sjálfstæði háskólanna og akademískt frelsi þeirra.
Landsfundurinn minnir á að háskólanám er mikilvægt jöfnunartæki í samfélaginu en jafnt aðgengi að námi er réttlætismál. Stórt skref var stigið í tíð ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur með afnámi skólagjalda við Listaháskóla Íslands, en það hafði verið baráttumál okkar Vinstri grænna lengi. Með frekari fjárveitingum til háskólanna má líka auka og auðvelda aðgengi fatlaðs fólks að háskólanámi, en þar er um stórt hagsmuna- og réttindamál að ræða.
Ályktun landsfundar VG 2026 um innflytjendur og fólk á flótta
Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs áréttar að börn skulu aldrei sæta frelsissviptingu vegna stöðu sinnar í útlendingakerfinu. Vistun barna, með eða án foreldra, í varðhalds- eða brottvísunarbúðum án dóms og laga er óásættanleg, brýtur gegn Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna og grundvallarreglum réttarríkisins. Mannréttindastjóri Evrópuráðsins hefur nýverið varað sérstaklega við slíkum úrræðum. Sú staðreynd að íslensk stjórnvöld þurfi á slíkri áminningu að halda sýnir að þau eru að fjarlægjast grunnviðmið mannúðar og mannréttinda.
Ríkisstjórnin hefur í vaxandi mæli mótað útlendingastefnu út frá hörku, fælingu og tortryggni, í keppni við aðra stjórnmálaflokka um að sýna óbilgirni. Í þeirri viðleitni er verið að missa sjónar á grundvallaratriðum: að börn eru ekki stjórnsýslumál, mannréttindi eru ekki stjórntæki og réttarríkið á ekki að vera háð skammtímasjónarmiðum.
Mannréttindi eru algild. Alþjóðleg vernd snýst um mannréttindi, ekki náð sem má veita og afturkalla eftir hentugleika. Þegar vernd er skilyrt og réttindi eru afturkallanleg er verið að grafa undan sjálfum kjarna mannréttindahugsjónarinnar. Brot einstaklinga eru leyst með almennum lögum og aðferðum réttarríkisins en ekki með því að gera stöðu heilla hópa ótrygga.
Landsfundur hafnar hugmyndum ríkisstjórnarinnar um að senda brotlega útlendinga til svokallaðs þriðja ríkis. Slík nálgun felur í sér tilfærslu ábyrgðar frá íslenskum stjórnvöldum til annarra ríkja og byggir á þeirri hugsun að hægt sé að flytja „erfið mál“ úr landi í stað þess að axla ábyrgð á réttlátri og mannúðlegri málsmeðferð. Hún endurspeglar alþjóðlegt valdaójafnvægi þar sem ríkari ríki leitast við að færa byrðar yfir á önnur ríki. Ábyrgð Íslands á að tryggja mannréttindi og réttláta málsmeðferð verður ekki framseld.
Stóra spurningin er ekki hversu margir koma heldur hvernig við tökum á móti fólki. Móttaka, inngilding og íslenskukennsla eru lykilforsendur farsæls samfélags. Aðgreining barna eftir uppruna í skólum skapar „við“ og „þau“ og grefur undan samheldni. Öflug íslenskukennsla, jöfn réttindi á vinnumarkaði og mannúðleg málsmeðferð eru grunnur að þátttöku, öryggi og trausti.
Vinstrihreyfingin – grænt framboð hafnar þeirri pólitísku línu að útlendingamál séu vettvangur fyrir keppni í óbilgirni. Slík stefna gerir samfélagið hvorki öruggara né réttlátara. Samfélag sem stendur vörð um mannréttindi, vernd barna og raunverulega inngildingu er sterkara og réttlátara samfélag.
Ályktun um stafrænt sjálfsforræði Íslands og gervigreind
Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs 2026 áréttar að gervigreind er ekki hlutlaus tækni heldur afl sem hefur djúpstæð áhrif á völd, störf, menningu, náttúru og lýðræðislega umræðu. Þróun og innleiðing gervigreindar er að stórum hluta í höndum alþjóðlegra stórfyrirtækja sem lúta takmörkuðu lýðræðislegu aðhaldi, á sama tíma og samfélög bera kostnaðinn í formi aukinnar orkunotkunar, áhrifa á náttúru, röskunar á vinnumarkaði og tilfærslu valds yfir merkingu og orðræðu.
VG telur stafrænt sjálfsforræði Íslands krefjast þess að gervigreind sem notuð er í íslenskri stjórnsýslu, velferð, menntun og opinberri þjónustu byggi á íslensku máli og hugtökum, íslenskum lögum, stjórnskipan og samfélagsgerð. Gervigreind sem mótar ákvarðanir, þjónustu og umræðu hér á landi má ekki byggja einvörðungu á erlendum forsendum. VG styður uppbyggingu opinbers, íslensks þekkingargrunns fyrir gervigreind í samstarfi við háskóla, stofnanir og málsamfélag.
Innleiðing gervigreindar í opinberum kerfum verður að lúta skýrum kröfum um gagnsæi, mannlega ábyrgð og rétt fólks til að fá ákvarðanir endurskoðaðar af raunverulegum aðilum. VG hafnar sjálfvirkri ákvarðanatöku sem skerðir réttindi eða eykur mismunun án raunverulegs aðhalds. Uppbygging gagnavera og annarra innviða fyrir gervigreind skal háð ströngu umhverfismati og skýrum kröfum um orkunýtingu, vatnsnotkun, staðsetningu og samfélagslegan ávinning. VG telur jafnframt rétt að gera hlé á stórum gagnaversverkefnum þar til heildstætt og lýðræðislega mótað regluverk liggur fyrir.
VG krefst þess að ávinningur af gervigreind nýtist samfélaginu í heild með vernd réttinda launafólks að leiðarljósi. Lýðræðislegt regluverk á ekki aðeins að draga úr neikvæðum áhrifum tækninnar heldur einnig að hlúa markvisst að jákvæðri, skapandi og samfélagslega gagnlegri nýtingu hennar, meðal annars í menntun, rannsóknum, opinberri þjónustu og eflingu íslenskrar tungu.
Jafnframt krefst VG aðgerða gegn misnotkun gervigreindar í upplýsingaóreiðu, sjálfvirkri áróðursgerð og stafrænu eftirliti sem ógnar fjölmiðlafrelsi, kosningum og lýðræðislegri umræðu.
VG hafnar bæði tækniblindri bjartsýni og einfaldri tækniandúð. Hreyfingin styður lýðræðislega, vistvæna og réttláta tækniþróun þar sem mannleg reisn, tungumál, menning, náttúra og samfélagslegt sjálfsforræði ganga fyrir hagsmunum stórfyrirtækja.
Ályktun til stuðnings Palestínu
Landsfundur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs ítrekar stuðning við sjálfsákvörðunarrétt og sjálfstæði palestínsku þjóðarinnar. Landsfundur VG lýsir yfir skilyrðislausri samstöðu með íbúum Gaza og Vesturbakkans. Ísland ber ávallt að fordæma í hvívetna þjóðarmorð Ísraels á Gaza, stríðsglæpi og þjóðernishreinsanir og taka þar með undir niðurstöður rannsóknar Sameinuðu þjóðanna um stríðsglæpi Ísraels á Gaza.
VG fordæmir nýlegar ákvarðanir Öryggisráðs Ísraels um að auðvelda kaup landnema á landi á Vesturbakkanum. Þar með halda ísraelsk stjórnvöld áfram að styðja við ólöglega útþenslu landnemabyggða á landsvæði Palestínumanna í trássi við alþjóðalög. Þetta er enn ein árásin á réttindi Palestínumanna og styður enn frekar við virka aðskilnaðarstefnu, við ólöglegt hernám Ísraela á svæðinu og ólöglega útskúfun Palestínumanna af sínu eigin landi. Þessar aðgerðir byggjast á áratuga eignarnámi, mannréttindabrotum, kúgun og hervaldi gegn Palestínumönnum. Alþjóðasamfélagið verður að beita pólitískum og efnahagslegum aðgerðum til að binda enda á hernám og ólöglegar landtökubyggðir Ísraels í Palestínu og tryggja rétt palestínsku þjóðarinnar til sjálfstæðs ríkis. Ísland verður að vera meðal forysturíkja sem knýja á um þessar aðgerðir og fylgja þar með eftir viðurkenningu sinni á Palestínu sem sjálfstæðs ríkis.
Landsfundur VG fordæmir að á meðan vopnahlé ríki eftir hörmulegt þjóðarmorð á íbúum Gaza, þá séu Palestínumenn ennþá drepnir á Gaza af ísraelskum hermönnum. UNICEF áætlar að um eitt hundrað palestínsk börn hafi verið drepin af Ísraelsher í vopnahléinu frá því í október sl. Þessu þarf að linna strax. Stjórnvöld á Íslandi þurfa að krefjast þess í hvívetna að vopnahléið sé virt að fullu. Að alþjóðasamningar um Vesturbakkann séu virtir og að neyðarhjálp verði komið án allra hindrana til stríðshrjáðra á Gaza. Íbúar á Gaza hafa verið sviptir nauðsynlegri aðstoð, læknisþjónustu og fullnægjandi mataraðstoð alltof lengi. Seta Íslands í Mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna, þar sem málefni barna er áherslumál okkar, verður að vera nýtt til að tala máli barna sem búa við stríðsástand og við eftirköst hryllilegs hernaðar líkt og í Palestínu.
Draga verður þá til ábyrgðar sem bera ábyrgð á þjóðarmorði, mannréttindabrotum og stríðsglæpum. VG styður við málaferli Suður-Afríku gegn Ísrael fyrir þjóðarmorð og glæpi við Alþjóðadómstólinn í Haag ( ICJ) og við málaferli yfir forsætisráðherra og varnarmálaráðherra Ísraels hjá Alþjóðaglæpadómstólnum ( ICC). Ísland ber að bjóða fram aðstoð sína til palestínskra stjórnvalda í þessum málaferlum. Landsfundur VG áréttar líka að íslensk stjórnvöld standi við alþjóðlegar skuldbindingar sínar gagnvart flóttafólki frá Palestínu sem leitar stuðnings og verndar.
Það er komin tími til að Palestínumenn ákvarði sína eigin framtíð. Við það styður Vinstri hreyfingin – grænt framboð heilshugar og mun ávallt gera.