Góðir félagar!
Það er gott að vera komin saman hérna á Selfossi. Það skiptir máli að hittast – vera í sama rými, augliti til auglitis, hlusta hvert á annað, tala saman. Ég veit að þessi fundur verði okkur bæði góður og gagnlegur – og að við förum héðan aðeins skýrari og aðeins sterkari.
Við lifum sannarlega ekki á venjulegum tímum. Undir yfirborðinu er djúp undiralda – hugmyndir sem færa vald til fárra, gera mannréttindi tortryggileg og veikja lýðræðið um allan heim. Ófriður er orðinn daglegt brauð, einræðistilburðir sífellt sýnilegri, yfirgangur peningaaflanna hömlulausari og þau sem standa höllum fæti – konur, hinsegin fólk, jaðarsettir hópar, láglaunafólk, öryrkjar – finna fyrir því fyrr enn önnur.
Í slíkum heimi er ekki nóg að „halda dampi“ eða halda sínu striki. Í slíkum heimi þarf pólitík sem þorir að segja að mannréttindi séu ekki bara hugmyndafræði eða orðagjálfur heldur kjarni lýðræðisins; að náttúran sé ekki eign fárra eða von um skjótfenginn gróða heldur samofin okkur öllum og ekki síst komandi kynslóðum og vistkerfum jarðar; að velferðarkerfið sé ekki útgjaldaliður heldur kjarninn í samfélagssáttmálanum og grundvöllur heilbrigðs samfélags.
Þess vegna skipta baráttuhreyfingar máli. Ekki hvaða hreyfingar sem er heldur alvöru vinstrihreyfingar og náttúruverndarsamtök sem halda í kjarna sinn og rætur þegar vindar blása á móti. Þess vegna skiptir Vinstrihreyfingin – grænt framboð máli.
Áður en lengra er haldið vil ég líka þakka öllum þeim sem hafa lagt hönd á plóg við undirbúning þessa landsfundar. Það eru ótal hendur sem gera svona fund mögulegan.
Sérstakar þakkir til Hreindísar og Ragnars sem hafa haldið utan um skipulagið með mikilli festu, til stjórnarinnar sem hefur lagt mikið á sig síðustu vikur og mánuði, og ég vil sérstaklega nefna Maarit sem heldur utan um sýnileika okkar á samfélagsmiðlum.
Fjölmargir hafa komið að úthringingum, ályktunum, skipulagi, akstri og ótal smáum og stórum verkefnum. Fyrir það vil ég segja einfaldlega: takk fyrir, og við ykkur hin: gefum þeim gott klapp!
Góðir félagar!
Lýðræði byrjar ekki og endar ekki á kjördag. Það býr í menningu okkar: í orðræðu, í virðingu fyrir stofnunum, í þátttöku þvert á aldur, kyn, uppruna og stéttir og í þeirri sameiginlegu trú að enginn einn búi yfir öllum sannleikanum – og að vald verði að sæta aðhaldi.
Þess vegna er það alvarlegt að við sjáum æ fleiri ríki færast í átt til einræðis í krafti ofbeldis og illa fengins auðs á fárra höndum. Fullgild lýðræðisríki eru færri en áður. Bakslagið er raunverulegt – og endurreisn lýðræðis reynist erfiðari og ganga hægar en við höfðum vonað.
En hættan kemur ekki aðeins utan frá.
Einræðisríki vinna nú skipulega saman. Þau deila eftirlitstækni. Samræma áróður. Styðja and-kerfisöfl innan lýðræðisríkja. Þetta er ekki lengur tilviljun – heldur samvinna um að veikja lýðræðisleg gildi og kerfi
Og á sama tíma sjáum við innan lýðræðisríkja hugmyndir sem segja að lýðræðið sé orðið of hægvirkt. Of flókið. Of dýrt. Að markaðurinn sé skilvirkari en pólitíkin og áherslur hennar á aðhald og velferð. Að tæknin geti leyst það sem áður var talið siðferðilegt og pólitískt úrlausnarefni.
Þetta er hættuleg einföldun.
Þegar pólitík er gerð að viðfangsefni markaðarins veikist lýðræðisleg meðvitund.
Þegar allt er mælt í skilvirkni og arðsemi glatast sýn okkar á náttúruna og hugmyndin um almannahag.
Lýðræði veikist sjaldan með einu höggi.
Það veikist innan frá með því að meirihlutavald er notað til að þrengja að minnihlutanum. Með því að gera dómstóla tortryggilega. Með því að grafa undan sjálfstæði fjölmiðla. Með því að ráðist er að háskólum – vettvangi gagnrýninnar hugsunar – og þeim lýst sem „hlutdrægum“ eða „óþörfum“.
Þegar ráðist er að vísindum og þekkingu er ekki verið að ráðast að byggingum eða kerfum, heldur sjálfri getu samfélagsins til að hugsa á gagnrýninn hátt.
Við sjáum líka hvernig ný tækni – nú síðast gervigreind – getur orðið tæki valds og samþjöppunar. Tækni er ekki hlutlaus. Hún endurspeglar þau gildi sem móta hana og ráða ferðinni. Ef við færum markaðnum einum og sér forræði yfir henni, gefum við frá okkur vald yfir orðræðu, upplýsingum og jafnvel sjálfum sannleikanum.
Við sjáum stafræna upplýsingaóreiðu grafa undan trausti. Speglasalir verða til þar sem fólk sér ekkert nema eigin sannfæringu endurspeglast aftur og aftur. Þar sem háð og niðurrif verða að pólitísku tungumáli. Þar sem vitund um aðra og sameiginlegur veruleiki veikist.
„Þjóðin“ er skilgreind sem einn réttur hópur og allir aðrir útilokaðir. Völd og auður eru notuð til að grafa undan aðhaldi og jafnvægi.
Og þegar mannréttindi þykja ómerkileg og eru kölluð „vók“ er líka ráðist að kjarna lýðræðisins. Vissulega megum við vara okkur á eigin dómhörku og yfirlæti í opinberri umræðu og réttindabaráttu – en við megum ekki láta umræðu um tóninn skyggja á innihaldið.
Við sjáum þetta bakslag bæði ríða yfir alþýðu og verkafólk og um leið yfir stöðu kvenna. Réttindi sem voru talin sjálfsögð eru dregin í efa á ný. Baráttan fyrir sjálfsforræði kvenna, jafnrétti og vernd gegn ofbeldi er allt í einu aftur orðin að pólitísku bitbeini.
Femínismi er ekki jaðarbarátta. Hann er mikilvægur hluti af lýðræðisamfélaginu. Samfélag sem dregur úr réttindum kvenna er samfélag á leið aftur á bak.
Réttindapólitík og krafan um raunverulegt frelsi, ábyrgð og þátttöku allra á ekki heima á jaðrinum. Hún er hjarta vinstrisins og ræður úrslitum í góðu samfélagi.
Tjáningarfrelsi.
Sjálfstæði dómstóla.
Frjálsir fjölmiðlar.
Sterkir háskólar.
Réttindi jaðarhópa.
Þetta eru burðarstoðir lýðræðisins.
Og ef við stöndum ekki vörð um þær – þá veikist kerfið og líka sjálft samfélagið.
Góðir félagar!
Við lifum á tímum vaxandi ófriðar.
Árásarstríð Rússa í Úkraínu heldur áfram. Bandaríkin og Ísrael ráðast á ríki í trássi við alþjóðalög. Mið-Austurlönd loga og enginn sér fyrir endann á þeim hildarleik. Enn og aftur eru það börn og almennir borgarar sem bera þyngstu byrðarnar.
Stórveldin beita hörku og líta á rétt smáþjóða sem afgangsstærð. Alþjóðalög eru teygð, túlkuð út af borðinu eða sniðgengin. Vígvæðing eykst og annað er látið víkja. Friður færist neðar á forgangslistann. Ófriðurinn verður hið nýja norm.
Í slíkum heimi má Ísland ekki þegja. Við eigum að tala skýrt – fortakslaust – gegn hvers konar yfirgangi og fyrir friði og afvopnun. Fyrir virðingu við alþjóðalög, sama hver á í hlut. Fyrir alþjóðlegri samstöðu í þágu friðar, heilsu og loftslagsaðgerða.
Rödd smáþjóðar skiptir máli – einmitt vegna þess að hún er smá.
Hún getur verið siðferðileg rödd þegar aðrir tala í nafni hagsmuna.
Á vettvangi VG þurfum við stöðugt að spyrja:
Hvað þýðir friðarstefna í heimi vopna og ótta?
Hvernig stöndum við vörð um lýðræði og mannréttindi þegar andlýðræðislegar raddir verða sífellt háværari?
Þessar spurningar eru ekki bara fræðilegar. Þær eru nauðsynlegar í samtímanum.
Alþjóðamálin eru ekki eitthvað sem gerist “úti í heimi” og snertir okkur svo seinna. Þau snerta Ísland dagsins í dag — og þau snerta vinstrihreyfinguna hvar sem hún starfar. Þess vegna ætlum við líka að ræða þessi mál nánar hér á landsfundinum á morgun og móta okkar afstöðu til þeirra.
Góðir félagar!
Loftslagsváin snýst ekki bara um framtíðina. Hún birtist okkur á hverjum degi í hopandi jöklum, í öfgafullum veðrabreytingum, í raski á vistkerfum og í aukinni óvissu um fæðuöryggi og lífsafkomu. Sagan af henni er ekki náttúruhamfarasaga – hún er pólitísk ábyrgðarsaga.
Saga sem snýst ekki bara um loftslag heldur jarðveg og gróður, vatn og sjó, land og líf. Loftslagsbarátta án náttúruverndar hefur holan hljóm og er dæmd til að mistakast.
Baráttan stendur um lífið sjálft.
Náttúruvernd er ekki jaðarmál eða rómantík. Hún er algjört grundvallarmál. Hún snýst um það hver ræður yfir landi, lofti, vatni og orku – og í þágu hverra. Hún snýst um það hvort gæti eigi náttúrunnar fyrir okkur öll, vistkerfi jarðar og komandi kynslóðir eða gera hana að hráefni og söluvara á markaði sem aldrei fær nóg.
Einu sinni áttum við marga samherja í öðrum flokkum sem skildu þetta. Fólk sem hafði taugar til svæða, elskaði foss, fjall eða víðerni og var tilbúið að standa vörð um þau – jafnvel gegn eigin flokkslínum. Það var ekki samhljómur um alla hluti, en fólk bar virðingu fyrir því að náttúran væri ekki bara eitthvað til að nýta.
Nú er tónninn annar.
Við sjáum herta nýtingarhyggju sem talar um að „rjúfa kyrrstöðu“ – eins og vernd sé vandamál en ekki varnagli. Rammaáætlun, sem á að vera tæki til sáttar og fagmennsku, er rifin upp. Faglegar niðurstöður eru sniðgengnar. Virkjanahugmyndir færðar milli flokka án haldbærrar röksemdafærslu nema þeirrar að „nú þurfi að nýta“, „nú vanti orku“. Gömul og nöturleg nýtingarhyggja fer um sveitir eins og afturganga frá liðnum tíma.
Þegar talað er um að samráð megi vera minna og leyfisveitingarferlar „straumlínulagaðir“, þá verðum við að muna: réttur almennings til að vita, taka þátt og kæra er hluti af lýðræðinu sjálfu – og varinn með lögum og alþjóðasamningum eins og Árósarsamningnum. Ríkisstjórnin og hægrisinnaður þingheimur ætla einfaldlega að færa vald frá faglegri greiningu og almennu samráði yfir til afla sem láta gróðasjónarmið og þrönga hagsmuni ráða för.
Við vitum að loftslagsvá krefst orkuskipta. En verðum að spyrja: orkuskipti fyrir hvern? Fyrir stórnotendur og alþjóðleg orkufyrirtæki – eða líf á jörðinni og samfélagið allt?
Ef við förum inn í nýja orkuöld án þess að læra af fortíðinni er hætta á ferðum.
Og þegar Samfylkingin talar nú í sífellt harðari tón um að ganga lengra í nýtingu – stærir sig jafnvel af því að ganga lengra en Sjálfstæðisflokkurinn – þá verðum við að spyrja: hvenær varð yfirgangur gagnvart náttúrunni að mælikvarða á ábyrg stjórnmál?
Góðir félagar.
Í íslenskum stjórnmálum er oft talað um hagstjórn eins og hún sé tæknilegt mál. Eins og hún sé hlutlaus. Eins og hún sé einfaldlega „það sem þarf að gera“.
En hagstjórn er alltaf pólitísk ákvörðun um eitt grundvallaratriði: hver ber byrðarnar?
Nú ríkir sú hugmynd að eina skynsama leiðin sé aðhald. Að svelta ríkissjóð, þrengja að velferðarkerfinu og halda aftur af opinberri uppbyggingu – allt í nafni „ábyrgðar“. Þetta er nauðhyggja hægri hagstjórnar. Tölurnar eru settar ofar fólki.
En ríkisrekstur snýst ekki bara um útgjaldahliðina heldur líka um tekjurnar. Um það hvernig við öflum fjármagns til að byggja upp samfélag. Um það hvernig skattkerfið jafnar kjör og dreifir byrðum af sanngirni.
Oft er talað um skatta eins og refsingu þegar þeir eru tæki til að stuðla að jöfnuði, byggja sameiginlega innviði, verja lífsgæði og tryggja stöðugleika.
Ef tryggja á jöfnuð og velferð þarf afl og þor til að leggja skatta á þau sem breiðust hafa bökin og eru meira en aflögufær. Eðlilegt aðhald á útgjaldahlið getur verið heilbrigt en hagstjórn má ekki snúast um einhliða niðurskurð á velferð og þjónustu, menntun og menningu. Verðbólgan hefur ekki horfið. Vextirnir eru enn himinháir. Atvinnuleysi vex. Skuldsett heimili og leigjendur lifa við stöðuga óvissu. Kjarasamningar hanga á bláþræði.
Og hver borgar?
Fjölskyldurnar á húsnæðismarkaði.
Lág- og millitekjufólk þegar skattkerfið jafnar ekki kjör.
Lífeyrisþegar og fólk á lágum tekjum þegar dýrtíðin étur upp ráðstöfunartekjurnar.
Og sjúklingarnir þegar þrengt er að heilbrigðiskerfinu eða auknar fjárveitingar hrökkva ekki til að mæta fleira fólki og aukinni þörf.
Nú um stundir keppast stjórnmálaflokkarnir í þinginu við að sýna hver sé „ábyrgastur“ með því að ganga lengst í niðurskurði. Eins og það sé sjálfstætt og óumflýjanlegt markmið að draga saman seglin, að rýra samfélagið, að vega að samneyslunni. Eins og fjárfesting í velferð og menningu sé veikleikamerki og sóun.
Við vitum betur.
Sterkt velferðarsamfélag með menningarlega reisn og fjölmenningarlegt ívaf er ekki kostnaður. Það er forsenda framfara og stöðugleika. Rannsóknir sýna að ójöfnuður dregur úr hagvexti og grefur undan félagslegum stöðugleika. Samfélag sem jafnar kjör er ekki aðeins réttlátara – það er líka hagkvæmara til lengri tíma. Það er grundvöllur verðmætasköpunar og velsældar.
Of hröð niðurgreiðsla skulda eftir áföll getur beinlínis skaðað samfélagsinnviði. Þegar dregið er úr fjárfestingu í heilbrigði, menntun og félagslegu öryggi, þá er ekki verið að spara heldur flytja kostnaðinn yfir á framtíðina.
Verðbólga og vextir eru ekki náttúrulögmál. Þau eru afleiðing pólitískra ákvarðana –um húsnæðismarkað, skattastefnu, og það hvort stjórnvöld beiti sér gegn gróðasókn eða láti hana óáreitta.
Húsnæðismarkaðurinn er stærsti verðbólgudrifkrafturinn. Þak yfir höfuðið er mannréttindamál en um leið kjaramál sem hefur bein áhrif á verðbólgu og stöðugleika.
Við í VG segjum: það er önnur leið.
Skattkerfið á að stuðla að sanngirni og réttlæti. Auðlegðarskattur á miklar eignir. Þrepaskiptur fjármagnstekjuskattur. Hærri skattprósenta á ofurtekjur. Skattar sem styðja við græna umbreytingu og fjárfestingu í innviðum.
Efnahagsstjórn á að snúast um velsæld en ekki bara hagvöxt. Hún á að mæla jöfnuð, félagslegan auð og loftslagsmarkmið. Hún á að setja fólk í forgang.
Þetta er ekki spurning um bókhald.
Þetta er spurning um réttlæti.
Og aftur spyr ég:
Hver borgar fyrir þessa hagstjórn?
Ef svarið er alltaf sama fólkið – þá er stefnan röng.
Þá gerist það ekki bara á blaði eða í útreikningum. Þá birtist stefnan á biðstofum, á bráðamóttökunni, í heilsugæslunni, í skólunum, í húsnæðisöryggi fjölskyldna og í lífi barna sem alast upp við óvissu.
Nauðhyggjan kallar sig skynsemi, en birtist sem raunverulegar þrengingar hjá þeim sem hafa minnstar varnir.
Þar liggur munurinn á hagstjórn frá hægri og vinstri: annað lítur á fólk sem kostnað — hitt sér fólk sem samfélag.
Góðir félagar!
Við finnum að umræðan um útlendingamál hefur harðnað. Tónninn hefur breyst. Orðin eru þyngri. Manneskjur verða að tölum. Börn verða að „málum“. Lífssögur verða að lið í excel-skjali.
Þetta gerist hægt. Svo allt í einu er það orðið eðlilegt.
Útlendingaandúð er ekki einangrað fyrirbæri. Hún er hluti af bakslaginu stóra – þróun þar sem opið samfélag þrengist og réttindi til þátttöku verða skilyrt. „Þjóðin“ er skilgreind þröngt. Undiraldan grefur undan réttum upplýsingum og traustum vísindum, ýtir undir sterka leiðtoga og einfaldar lausnir.
Hræðsla er öflugt pólitískt verkfæri. Hún einfaldar umræðuna. Hún býr til „við“ og „þau“, gefur færi á að sýna hörku. En hún byggir ekki samfélag.
Þegar börn eru svipt frelsi vegna stöðu sinnar í útlendingakerfinu, þá er ekki verið að sýna styrk. Þá er verið að víkja frá grunngildum réttarríkisins. Barnasáttmáli Sameinuðu þjóðanna er skuldbinding – ekki valkvæður texti.
Mannréttindi eru algild. Alþjóðleg vernd er réttur og ekki veitt af náð. Brot einstaklinga eru leyst með almennum lögum en ekki með því að gera stöðu heilla hópa ótrygga og tortryggilega.
Við eigum að vera samfélag sem tekur ábyrgð og glímir við mál – ekki samfélag sem flytur vandann annað.
Og stóra spurningin er ekki hversu margir koma heldur hvernig við tökum á móti fólki.
Móttaka, inngilding og öflug íslenskukennsla eru lykillinn að sambúð og samheldni. Börn eiga ekki að alast upp í „við“ og „þau“. Þau eiga að alast upp í samfélagi sem trúir á þátttöku og virðingu okkar allra.
Vinstrið má aldrei láta hörku og mannvonsku verða normið.
Mannúð er ekki veikleiki. Hún er mælikvarði á samfélag.
Góðir félagar!
Það er dálítið sérkennilegt að fylgjast með íslenskum stjórnmálum þessa dagana. Stundum er eins og kapphlaup standi yfir – þar sem keppnisgreinarnar eru þrjár.
Í fyrsta lagi ríkisfjármálin:
hver getur gengið lengst í aðhaldi, talað mest um aga og minnst um uppbyggingu – jafnvel þótt fólk finni fyrir þrengingunum?
Í öðru lagi náttúran:
hver getur hraðað nýtingu mest, talað um vernd sem „kyrrstöðu“ og þrengt að ferlum og fagmennsku í nafni hraðari vaxtar og meiri neyslu?
Og í þriðja lagi útlendingamálin:
hver getur sýnt mestu hörkuna og gert mannúð tortryggilega?
Stundum virðist þetta vera nokkurs konar þríþrautarmót í vondri pólítík.
Í venjulegu árferði hefði hægrið keppt til verðlauna í þessum greinum.
En nú er það flokkur forsætisráðherra – Jafnaðarflokkur Íslands – sem sýnir mesta keppnisskapið og virðist stoltastur af meintum árangri sínum í þríþrautinni.
Þá breytist landslagið.
Miðjan færist til hægri.
Hægrið færist enn lengra í sömu átt.
Og kjósendur standa eftir ráðvilltir með sífellt þrengra val.
En þótt vinstrið eigi ekki fulltrúa á þingi sem stendur, þá er það ekki horfið. Við erum hér. Hugmyndirnar eru hér. Baráttan er hér.
Og kjósendur eiga rétt á raunverulegu vali: vinstri valkosti í hagstjórn og opinberum fjármálum, vinstri valkosti í loftslags- og náttúruverndarmálum, vinstri valkosti í alþjóða- og friðarmálum og vinstri valkosti í mannréttindum og útlendingamálum.
Það er einmitt á slíkum tímum sem það skiptir máli að við séum til – og enn frekar að við séum sterk á sveitarstjórnarstiginu.
Um allt land vinnur fólk í okkar röðum í sveitarstjórnum dag eftir dag að því að bæta samfélögin sín, byggja upp þjónustu og verja sameiginleg gæði.
Sveitarstjórnarfólkið okkar er burðarás í starfi hreyfingarinnar. Við ætlum að ræða þessi mál betur hér á fundinum – og undirbúa okkur fyrir komandi kosningar með metnaði og samstöðu.
Við erum ekki hér til að elta strauminn.
Við erum hér til að halda í kjarnann.
Nú hefur ríkisstjórnin líka boðað þjóðaratkvæðagreiðslu um viðræður við ESB. Um Evrópumálin hafa lengi verið skiptar skoðanir – líka í okkar röðum. Sú umræða verður að einkennast af yfirvegun og skýrum forsendum.
Félagar! Það er á okkar ábyrgð að tryggja að Ísland eigi áfram vinstri valkost.
Kæru félagar!
Það er sérstök tilfinning að standa hér og vita að ákveðnum kafla er að ljúka.
Ég hef fengið að bera mikla ábyrgð um langan tíma fyrir hönd þessarar hreyfingar. Á tímum þar sem allt gekk á og allt var undir. Á tímum þar sem ákvarðanir þurfti að taka hratt og stundum án fullvissu um að þær væru auðveldar eða vinsælar. Í heimsfaraldri, í efnahagslegum ólgusjó, í pólitískum stormum – í borgarstjórn, í ríkisstjórn og í stjórnarandstöðu.
Það hefur ekki alltaf verið einfalt. Það hafa verið sárindi og árekstrar. Og stundum málamiðlanir sem sátu í fólki.
En ég hef líka séð kraftinn í þessari hreyfingu.
Kraftinn þegar við byggjum upp og stöndum vörð um heilbrigðiskerfið á örlagatímum.
Kraftinn þegar við setjum peningaöflunum stólinn fyrir dyrnar og reisum varnir um landið okkar og lífríkið.
Kraftinn þegar við opnum faðminn og veitum fólki skjól.
Kraftinn þegar við færum réttindum raunverulegt inntak – ekki bara í orðum heldur í verki.
Ég hef líka lært eitt sem skiptir mestu máli: enginn stendur einn í pólitík. Pólitík snýst um samstöðu, um hópinn, um hreyfinguna og grasrótina. Um að berjast saman og gleðjast saman. Það er mikilvægt!
Ég hef notið trausts – og því trausti hef ég aldrei tekið sem sjálfsögðum hlut. Fyrir það er ég þakklát.
En hreyfingar eru stærri en einstaklingar. Þær lifa kynslóðir. Þær taka á sig nýja mynd, nýja rödd og nýtt yfirbragð – en baráttan lifir og kjarninn heldur áfram.
Og þess vegna eru kynslóðaskipti styrkur. Þau færa okkur nýja reynslu, nýjar hugmyndir og nýja orku. Engin hreyfing lifir af án endurnýjunar – en á ekki heldur að kasta fortíðinni fyrir róða. Við höfum góða sögu að segja, við höfum staðið í eldlínunni um langt skeið og unnið mörg og mikilvæg afrek allan þann tíma. Við bæði eigum og getum verið stolt af okkar verkum. Og á því má byggja.
Vinstrið þarf áfram að vera skýrt í réttlætismálum.
Skýrt í afstöðu til jöfnuðar.
Skýrt í vernd náttúrunnar og mannréttinda.
Og á sama tíma þarf vinstrið að sýna hvernig hægt er að koma hugmyndum til framkvæmda – hvernig hægt er að byggja upp samfélag sem er bæði réttlátt og traust.
VG er ekki bara flokkur á kjörseðli.
VG er hreyfing fólks sem trúir á samstöðu, hugrekki og siðferðilega ábyrgð.
Heimurinn er harðari í dag en fyrir tíu árum.
Lýðræðið stendur veikar.
Ójöfnuður hefur aukist.
Loftslagið kallar á róttækar aðgerðir.
Þess vegna er erindi hreyfingarinnar jafn brýnt og áður – og jafnvel brýnna.
Kæru félagar!
Sagan kennir okkur að lýðræði er ekki kyrrstaða.
Það er verkefni. Það er viðnám. Það er vakt.
Það eru tímar í sögu þjóða þegar straumar breytast –oftar með hægfara hliðrun undir yfirborðinu en stundum með hvelli og látum eins og núna. Þá fara skrímslin á kreik. Hugmyndir sem áður voru á jaðrinum verða á miðjunni. Orð sem áður þóttu hættuleg verða eðlileg. Og smám saman eða í stórum kippum færist jörðin undir fótum okkar.
Slíkir tímar krefjast festu.
Við erum ekki stærsta hreyfingin. Við höfum aldrei verið það.
En við höfum oft verið sú hreyfing sem sagði: hingað og ekki lengra.
Við höfum sagt það þegar sótt hefur verið að náttúrunni.
Við höfum sagt það þegar mannréttindi voru talin of róttæk.
Við höfum sagt það þegar hagstjórnin fór í handaskolum eða lagði fórnir á þau sem minnst máttu sín.
Og við munum halda áfram að segja það.
Góðir félagar!
Hreyfingar eru stærri en einstaklingar. Þær lifa kynslóðir. Þær taka á sig nýja mynd, nýja rödd og nýtt yfirbragð – en kjarninn heldur áfram.
Við lifum á tímum þar sem loftslagið breytist, heimsmyndin breytist og tæknin breytist.
En það sem má ekki breytast er einmitt þessi kjarni: trúin á jöfnuð, mannréttindi og ábyrgð gagnvart landinu, hafinu í kringum okkur og komandi kynslóðum.
Og nú erum við hér – í sama rými, augliti til auglitis hlustum hvert á annað og tölum saman og vitum að kjarninn hefur ekkert breyst.
Við vitum hvað við stöndum fyrir.
Við vitum af hverju við erum til.
Saga vinstrisins er saga baráttu, úthalds og seiglu.
Þannig er sagan okkar.
Áfram VG!