Kæru félagar !
Takk innilega fyrir stuðninginn, takk fyrir traustið. Ég er stolt af þessu kjöri og ég mun standa undir traustinu sem þið sýnið mér.
Það er óhætt að segja að Vinstrihreyfingin – grænt framboð standi á tímamótum. Við vorum að kjósa okkur nýja forystu, erum á fyrsta landsfundi eftir síðustu þingkosningar og við erum á leið í mikilvægar borgar – og sveitastjórnarkosningar eftir aðeins tvo mánuði.
Við erum kannski tímabundið utan þings en við erum sannarlega hér kraftmikil og klár eins og þessi landsfundur okkar sannar og við erum ekkert að fara neitt. Nema áfram veginn og upp brekkuna saman.
Við eigum öfluga fulltrúa í sveitarstjórnum um allt land og erum á fullu að undirbúa framboð víða. Við erum með sérframboð á Akureyri og verðum á sameiginlegum framboðslistum í Múlaþingi, Hafnarfirði, Kópavogi og í glænýju öflugu framboði í Reykjavík. Ég bind líka vonir við að sjá okkur á framboðslistum í Norðurþingi, Skagafirði og í Borgarbyggð.
Með framboðum okkar núna á sveitarstjórnarstiginu eftir erfið úrslit þingkosninga, sýnum við styrk okkar og reynslu, góðir félagar. Því af reynslunni eigum við nóg og meira en nóg af hugsjónum sem vísa okkur veginn.
Og við munum gefa kost á okkur í næstu þingkosningum, við verðum tilbúin þegar þær verða. Sem gæti kannski orðið fyrr en okkur grunar.
Af hverju er nauðsynlegt að við bjóðum fram sem víðast á sveitastjórnarstiginu við krefjandi aðstæður í hreyfingunni ?
Af því nærsamfélögin skipta okkur öll gríðarlega miklu máli og þar þurfa stefnumál VG og pólitísk sýn okkar að vera við borðið þegar ákvarðanir eru teknar.
Nærsamfélagsmál eru VG mál og þar sem við höfum átt sæti höfum við náð mikilvægum árangri – jafnvel í minnihluta.
Í borgarstjórn og í sveitastjórnum eru teknar ákvarðanir sem snerta hversdag okkar allra; ákvarðanir um leikskólana okkar, grunnskólana, skipulagsmálin, málefni fólks með fötlun, velferðarþjónustu og tónlistarskólana okkar. Stór hluti innflytjenda- og umhverfismála er á könnu sveitarfélaga.
Öll þessi mál verða betri með aðkomu VG því öll framboð sem VG stendur að eru í þágu samfélaganna, fólksins og framtíðarkynslóða.
Okkar fulltrúar í sveitastjórnum á þessu kjörtímabili um allt land hafa talað fyrir meira íbúalýðræði og beitt sér gegn gerræðislegum stjórnvaldsákvörðunum, gegn hömlulausu sjókvíaeldi og stórkarlalegum áformum um vindorkugarða. Þeirra vinna með stefnu VG að leiðarljósi hefur skipt íbúa um allt landið miklu máli.
Það skiptir líka miklu máli að í Reykjavík, komst VG í meirihlutasamstarf í höfuðborginni undir forystu okkar fulltrúa þar. Meirihluta sem á aðeins einu ári hefur náð að fjölga félagslegum íbúðum í Reykjavík, tryggt fjármagn í uppbyggingu heimila fyrir fatlað fólk, aukið stuðning við leigjendur og fleira í þágu borgarbúa.
Þessi öfluga vinna og verk okkar félaga um landið allt hefur áhrif á daglega tilveru fólks. Við værum til í að bjóða fram víðar núna, en við gerum það næst. Við skulum hrósa okkar fólki á sveitarstjórnarstiginu fyrir óþreytandi vinnu sem er oft óeigingjörn og einmanaleg. Við ætlum að standa með þeim, styðja þau og hvetja í kosningunum framundan. Klöppum fyrir þeim !
Góðir félagar, í samtölum við ykkur undanfarnar vikur hef ég fundið að hvar sem við búum – á afskekktum stöðum eða fjölmennari – höfum við öll djúpar áhyggjur af alvarlegri stöðu alþjóðamála.
Við erum að horfa upp á stríðsástand víða um heim. Árásir Ísraels og Bandaríkjastjórnar á Íran er skýrt brot á alþjóðalögum og stórhættulegt fordæmi. Klerkastjórn Írans var og er skaðvaldur þegar kemur að mannréttindum Írana og lýðræðislegum réttindum þeirra.
En það er óboðlegt þegar hernaðarleg stórveldi hefja stríð í óljósum tilgangi með enn óljósari áætlun undir því yfirskini að koma á lýðræði með hervaldi þegar þessar árásir snúast að langmestu um yfirráð auðlinda. Alveg eins og var drifkraftur innrásar Bandaríkjanna inn í Venesúela og hótanna þeirra gagnvart Grænlandi.
Kæru félagar. Hvað sem Bandaríkjastjórn segir er ekkert sem réttlætir stríð í Íran við þessar aðstæður. Við höfum mörg dæmi í sögunni um að innrásarstríð Bandaríkjanna skili bara alls ekki lýðræðislegum stjórnarháttum eða auknum mannréttindum. Það er nefnilega ekki hægt að sprengja sig til lýðræðis.
Og stríðsátökin eru því miður víðar; Áframhaldandi neyðarástand á Gaza þar sem þjóðarmorð var framið og hervald Ísraela á Vesturbakkanum þar sem alþjóðasáttmálar eru ítrekað brotnir er gríðarlegt áhyggjuefni og ber að mótmæla í hvívetna. Í Súdan er blóðugt stríð fjarri kastljósi fjölmiðlanna þar sem saklaust fólk er fellt í þúsundavís. Rússar eru hvergi af baki dottnir þegar kemur að innrás þeirra inn í Úkraínu sem hefur haft áhrif á líf tugmilljóna manna og hefur umbylt varnar – og öryggismálum í Evrópu og á Norðurlöndum.
Þessi hernaðarátök um allan heim virðast engan endi ætla að taka, kjarnorkuváin er orðin meira áberandi en áður og allt veldur þetta spennu og óöryggi og eykur hættuna á að önnur ríki fylgi í kjölfarið og virði að engu alþjóðalög og sáttmála.
Við sem erum hér í dag, hljótum að spyrja okkur hvert er hlutverk okkar í Vinstri hreyfingunni grænu framboði þegar svona ástand ríkir ?
Að vera talsmenn friðar. Ávallt og allstaðar. Hvort sem er í opinberri umræðu, minni fundum, samkomum eða einkasamtölum.
Við þurfum stöðugt að minna á frið og friðsamlegar lausnir í opinberri ákvarðanatöku eða stefnumótun. Hér heima og í stærra samhengi á alþjóðavettvangi.
Við í VG þurfum að andæfa því að stórar upphæðir úr sameiginlegum sjóðum okkar allra séu notaðar til vopnakaupa frekar en eingöngu í mannúðaraðstoð og borgaralegan stuðning. Við eigum að andæfa herskárri orðræðu sem ráðherrar ríkisstjórnarinnar nota því miður alltof oft.
Kæru félagar. Friður þarf fleiri talsmenn og háværari raddir, nú þegar ófriður ríkir og heimurinn nánast á barmi heimsstyrjaldar. Við í VG höfum ávallt staðið vaktina þegar kemur að friðsamlegum áherslum. Það munum við gera áfram og meira en nokkru sinni.
Í friðsamlegum boðskapi og lausnum felst nefnilega von. Og við þurfum von um þessar mundir. Við þurfum talsmenn samvinnu og sátta en ekki sundrungar og stríðsátaka. Og þegar Bandaríkin eru enn óstöðugri ríki og fjandsamlegri en nokkru sinni, þurfum við að styrkja enn frekar samvinnu og samband við vinaþjóðir okkar á Norðurlöndunum og í Evrópu. Þar þurfum við að koma með raunverulegar tilllögur um.
Kæru félagar. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að leggja þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna fyrir Alþingi er staðreynd. Við sem lýðræðisleg stjórnmálahreyfing stöndum ekki í vegi fyrir því að þjóðin fái að segja sinn hug um hvort farið verði í aðildarviðræður eins og fram kom í fundi utanríkismálanefndar VG í gær og ályktun fundarins kveður á um. Stefnuyfirlýsing hreyfingarinnar um afstöðuna til aðildar að Evrópusambandinu stendur og það er okkar sýn áfram að niðurstaða aðildarviðræðna, EF þjóðin vill halda þeim áfram, verði ávallt lögð fyrir þjóðina í annarri, sérstakri þjóðaratkvæðagreiðslu.
Góðir félagar, það er ljóst að við þurfum að taka góða og yfirvegaða umræðu um málefni Evrópusambandsins innan okkar raða, byggða á stefnu okkar og ályktunum en líka á breyttum aðstæðum í alþjóðamálunum.
Kæru félagar, það er ekki bara vegið að friði í heiminum heldur er líka vegið að umhverfismálunum.
Einn flokkur hefur tekið afgerandi forystu yst á hægri væng stjórnmálanna, beitir pópulískum brögðum og hinir stjórnmálaflokkarnir á Alþingi fylgja í humátt á eftir af ótta við skoðanakannanir.
Þess vegna vilja þessir stjórnmálaflokkar virkja hverja sprænu og hverja heiði, vinna á móti almenningssamgöngum, gera á sama tíma lítið úr alþjóðlegum skuldbindingum okkar í loftslagsmálum og vilja hefja rannsóknir á olíu eða gaslindum í landgrunni Íslands í þeim eina tilgangi að bora eftir olíu. Allt þetta er að gerast í alvöru árið 2026 !
Umhverfisráðherra sjálfur og ríkisstjórnin þá með, sagði og boðaði nýlega að fleiri gagnaver, meira af orkusæknum iðnaði og fleiri verksmiðjur, geri Ísland að betra samfélagi til að búa í.
Það sem við hér inni vitum hinsvegar er að það sem gerir Ísland að betra samfélagi til framtíðar er ábyrg stjórn náttúruauðlinda okkar þar sem náttúran nýtur vafans, verndun víðerna, sjálfbærari ferðaþjónusta, græn nýsköpun, meiri áhersla á hugvit og þekkingariðnað, kröftugt listalíf og menning. Það er mun betri og vænlegri framtíðarsýn fyrir Ísland þegar kemur að atvinnusköpun og verðmætaaukningu.
Við getum byggt ótrúleg verðmæti með snjöllum lausnum og við þekkjum dæmin þegar hugvit skilar íslensku samfélagi svo miklu, jafnvel á óvæntan hátt. Hver hefði til dæmis getað ímyndað sér að verðmætasköpun úr þorskroði á Ísafirði myndi seinna skila á einu bretti 40 milljarða framlagi í formi skatttekna í Ríkissjóð okkar allra ?
Leggjum áherslu á stuðning og vöxt lítilla og meðalstórra fyrirtækja um allt land. Nýtum tæknilausnir og gervigreind sem eru á fleygiferð til stuðnings, en ekki sem óbeislaða lausn eða ástæðu virkjanna. Eflum og vinnum með hugvit, þekkingarsetur og umhverfisvæna framþróun í landbúnaði, sjávarútvegi eða garðyrkju. Styrkjum enn frekar græn nýsköpunarverkefni, hraðla sem byggja á hugmyndafræði hringrásarhagkerfis og sjálfbærni.
Íslenskt samfélag er nefnilega fullt af tækifærum í sátt við náttúru og auðlindir. Ef við bara þorum að sjá þau og grípa þau. OG við í VG þorum að standa með umhverfinu og náttúrunni og tækifærunum sem felast í þeirri afstöðu.
Afdráttarlaus afstaða VG í umhverfismálum og loftslagsmálum er okkar styrkur.
Við þurfum að vera viðnámið þegar ráðist er að rammaáætlun og regluverk umhverfismála er gert tortryggilegt.
Við þurfum að vera viðnámið þegar firðir eru seldir erlendum auðmönnum fyrir gegndarlaust sjókvíaeldi og lýðræðislegt aðhald er sett til hliðar.
Við þurfum að vera viðnámið þegar boðað er freklega að eignarétturinn verði tekinn af landeigendum í því eina skyni að virkja meira.
Við þurfum að vera viðnámið þegar allir hægriflokkarnir á Alþingi kalla statt og stöðugt á meiri orku án þess að útskýra í hvað orkan á að fara.
Og við þurfum að vera viðnámið þegar orkufrekum verkefnum eins og gagnaverum er laumað inn án lýðræðislegrar umræðu.
Hlutverk okkar er að standa vaktina. Og rétta kúrsinn.
Það er líka okkar hlutverk í mannréttindamálunum.
Bakslag í mannréttindum er nefnilega staðreynd. Meira að segja í kynjajafnrétti ! Hver hefði trúað því á alþjóðlegum baráttudegi kvenna 8. mars árið 2026?
Hægrislagsíðan í íslenskum stjórnmálum gengur svo langt að það sem þótti óhugsandi að segja fyrir stuttu, er orðið að kór sem syngur fölskum rómi gegn innflytjendum og þvælir öllu saman í málefnum útlendinga á Íslandi. Þetta er falskur söngur sem snýr venjulegu fólki gegn hvort öðru.
Þessa ömurlegu orðræðu elta ríkisstjórnarflokkarnir. Óttaslegnir yfir fylgi Miðflokksins koma þau fram með þingmál sem snúast um að herða alla umgjörð fyrir fólk af erlendum uppruna eða gera það tortryggilegt og henda því einfaldlega brott.
Ég spyr bara, hvenær urðu Samfylkingin og Viðreisn að stjórnmálaflokkum sem vísa börnum fólks á flótta úr landi eða ætla að halda börnum og fjölskyldum í brottnámsbúðum sem er ekkert annað en frelsissvipting ? Þessu þurfa ráðherrar, þingmenn og félagar í Samfylkingu og Viðreisn að svara. Þau þurfa að svara því hvenær var ekki pláss fyrir öll börn hér á Íslandi. Landi sem stærir sig af því að virða barnasáttmálann en ætlar að ganga gegn ráðum mannréttindasamtaka.
Við þurfum sem samfélag að styðja betur við fólk og fjölskyldur sem koma hingað í leit að alþjóðlegri vernd, við þurfum að hjálpa fólki af erlendum uppruna sem kemur hingað til að vinna til að auðvelda þeim að læra íslensku og þar með styrkja sína stöðu. Við þurfum að standa við okkar alþjóðlegu og siðferðislegu skyldur.
Stjórnmálaflokkarnir sem vilja þrengja að atvinnuréttindum útlendinga þurfa líka að svara því í sínum fordómafulla málflutningi, hvernig við eigum að manna undirstöðuatvinnugreinar okkar eins og byggingariðnaði og ferðaþjónustu sem er að mestu leyti mönnuð fólki af erlendum uppruna. Þeir þurfa líka að svara því hvernig á að manna umönnunarstörfin hvar margt fólk af erlendum uppruna vinnur og fleiri hendur þarf til að sinna þjóð sem er að eldast.
Og ef við ætlum að byggja hér velsældarsamfélag til framtíðar, þá þurfum við að fá hingað hæft fólk á öllum sviðum, til að byggja upp með okkur þekkingu og velsæld. Við verðum að nýta betur menntun og sérfræðiþekkingu fólks sem hingað kemur til okkar en ekki halda áfram að vera langverst í því af öllum Norðurlöndunum og af OECD ríkjum og þar með halda sérfræðingum niðri einfaldlega af því þeir eru af erlendum uppruna.
Þessi tvíbenta afstaða leiðir bara til samfélags ójöfnuðar þar sem lítill hluti nýtur ágóðans, en minnihluti fólks er útilokaður og þrælar sér út. Launaþjófnaður og mansalsmál bera vitni um þetta.
Við þurfum að skapa eitt, samheldið samfélag þar sem við sitjum öll við sama borð. Það samfélag mun Miðflokkurinn og fylgiflokkar hans ekki skapa – og því miður ekki heldur núverandi ríkisstjórn sem eltir þennan málflutning.
Meiri fjölbreytileiki íslensks samfélags er staðreynd og við munum ekki fara aftur í „Gamla góða Ísland“ eins og reynt er að telja okkur trú um að hafi verið til áður en „allir útlendingarnir komu“. Við munum ekki fara aftur til þess tíma sem konur áttu að vinna heima og hinsegin fólk þurfti að flýja land. Látum ekki glepjast af þessari tálsýn. Fortíðarþrá mun ekki leysa áskoranir framtíðarinnar. Til þess þurfum mun frekar framsýni, bjartsýni og kjark.
Þegar kerfin okkar styðja ekki við fólk óháð bakgrunni, stétt eða stöðu missir fólk fótanna. Fátæktargildrur eru víða og það er ekki verið að uppræta fátækt með markvissum hætti í íslensku samfélagi. Fátækt er mest hjá þeim sem ekki fá nægan stuðning og eru án baklands. Við þurfum sterkari kerfi sem grípa allt fólk óháð bakgrunni, stétt eða stöðu til að við öll döfnum betur og getum gefið til samfélagsins.
Að henda fólki úr landi eins og óæskilegum, einnota umbúðum er engin lausn.
Félagar, það er óskað eftir öðruvísi stjórnmálum en þeim sem sundra og búa til tortryggni. Það er óskað eftir stjórnmálum sem útiloka ekki fólk, heldur eru opin og boða markvissan stuðning fyrir öll okkar.
Það er ákall eftir stjórnmálum á Íslandi sem eru sameinandi en ekki sundrandi. Alveg eins og víða í Evrópu eru græn stjórnmálaöfl að treysta sig í sessi, því æ fleiri sjá að það þarf stjórnmálaöfl sem standa bæði vörð um náttúruna, mannréttindi, sameiginlega hagsmuni þar sem lifikostnaður er ekki að sliga fólk og ábyrga framtíðarsýn þar sem við eigum öll sömu tækifæri. Við í VG verðum að vera það stjórnmálaafl sem vinnur hvað ákafast gegn ójöfnuði og fátækt og styðjum við fólk og undirstöðu-kerfin okkar.
Félagar, við erum öll fólk með fortíð. Líka sú sem hér stendur. En það skiptir máli hvernig við nýtum reynslu fortíðar til að takast á við verkefni nútíðar og framtíðar.
Fyrir rúmu ári síðan komum við sem stjórnmálaflokkur löskuð út úr þingkosningum. Ríkisstjórnarsamstarfið sem VG var í reyndist okkur mjög strembið. Ég er sannfærð um að ef við nýtum þá reynslu til að læra af, en ekki til að refsa okkur, farnast okkur vel. Mér finnst ég þegar sjá þess merki.
Ef við einblínum á að læra einlæglega og í hreinskilni af síðustu árum en líka að halda til haga góðum og mikilvægum verkum okkar fólks sem sátu í ríkisstjórn, tel ég að okkur vegni betur í uppbyggingunni og viðspyrnunni. Göngumst við því sem hefði mátt fara betur, en tökum lærdóminn og það góða sem náðist í gegn líka með okkur í ferðalagið framundan.
Að því sögðu þá vil ég við þessi forystuskipti, þakka ykkur sem sátuð í ríkisstjórn og stýrðuð Alþingi fyrir alla ykkar vinnu og fyrir þau mikilvægu verk sem þið náðuð í gegn.
Ég vil líka þakka ykkur sem voruð í stuðningsliðinu allan tímann, gegnum súrt og sætt. Það var ekki alltaf auðvelt. Þið eigið hrós skilið fyrir seigluna.
Við ykkur sem fóruð – því við vorum mörg sem fóru – við ykkur sem eruð að velta fyrir ykkur að koma til baka, segi ég; Komið og verið með. Það er nauðsynlegt í stjórnmálaástandinu sem ríkir um þessar mundir, við verðum að fjölmenna í vinstri grænu pólitíkinni og ég get lofað ykkur að það verður gaman.
Við nýtt fólk í VG segi ég; Hjartanlega velkomin !
Félagar. Snúum bökum saman til að vera það stjórnmálaafl sem íslenskt samfélag þarf á að halda á tímum ófriðar á alþjóðavettvangi og þegar vegið er að umhverfisvernd, fjölbreytileika og mannréttindum hér heima. Vinstri græn stjórnmálaöfl eru svarið við þeirri óheillaþróun.
Tíminn framundan verður kannski strembinn. En það verður líka skemmtilegt, því eina leiðin er upp á við og við ætlum að ganga upp þessa brekku saman. Af því það er léttara og svo miklu skemmtilegra. Svo ætlum við að ná áfangastað þar sem verður sól og blíða og gott nesti.
Konan sem hér stendur er allavega meira en tilbúin að leiða gönguna með ykkur.
Nú leggjum við af stað ! Áfram gakk ! Áfram VG ! Takk.