Sækja PDF

Heilbrigðiskerfi fyrir alla

Aðgangur að ókeypis heilbrigðisþjónustu eru almenn mannréttindi.

Heilsusamlegt umhverfi og greiður aðgangur að heilbrigðisþjónustu eru meðal mikilvægustu réttinda einstaklinga. Það er hagur hvers samfélags að stuðla að góðri heilsu almennings og hlúa vel að þeim sem tapa heilsu. Vinstrihreyfingin – grænt framboð leggur áherslu á öfluga heilbrigðis- og velferðarþjónustu sem er fjármögnuð með skattfé og starfrækt á opinberum grunni.

Með opinberum rekstri fæst yfirsýn yfir kerfið og hægt er að hámarka nýtingu fjármagns og tryggja aðgang án aðgreiningar, með áherslu á jafnræði og gæði. Vinstri græn hafna markaðsvæðingu heilbrigðisþjónustunnar. Einkarekstur í ágóðaskyni á ekki heima í velferðarþjónustunni.

Heilbrigðiskerfið á að þjóna öllum óháð efnahag, aðstæðum og búsetu og tryggja þarf að notendur heilbrigðisþjónustunnar komi að skipulagi hennar.

Aðgerða er þörf hér og nú

Vinstri græn telja brýnt að snúa af braut einkarekstrar og verktöku í heilbrigðisþjónustu og hindra að hér festist í sessi tvöfalt kerfi þar sem fjársterkir einstaklingar geta keypt sér heilbrigðisþjónustu sem stendur öðrum ekki til boða. Útgjöld vegna lyfja og læknisþjónustu hafa hækkað sem hlutfall af tekjum heimila og brýnt er afnema sjúklingagjöld og lækka lyfjakostnað sjúklinga. Fyrsta skrefið er að öll heilbrigðisþjónusta við börn og ungmenni verði gjaldfrjáls, tannlækningar, sálfræði- og geðlæknaþjónusta þar með taldar. Kanna þarf hvort ekki er rétt að taka upp skólatannlækningar í grunnskólum að nýju.

Lækkum lyfjakostnað

Lækka þarf lyfjakostnað með hagkvæmari innkaupum, hindra einokun og samþjöppun á lyfjamarkaði og kanna möguleika á því að setja aftur á stofn lyfjaframleiðslu á vegum hins opinbera. Lyf fyrir börn og ungmenni skulu vera gjaldfrjáls. Aðgengi að S-merktum lyfjum má ekki ráðast af öðru en faglegu mati lækna og alls ekki af fjárráðum viðkomandi sjúklings eða þeim fjölda sem þarf á sama lyfi að halda.

Öflug heilsugæsla og sjúkrahúsþjónusta

Öflug heilsugæsla, fjölbreytt sérfræðiþjónusta, fræðsla, forvarnir og framúrskarandi sjúkrahús eru hornsteinar góðrar heilbrigðisþjónustu. Byggja þarf upp öfluga heilbrigðisþjónustu fyrir landið allt þannig að almenningur geti sótt sér grunnþjónustu sem næst heimabyggð.

Setja þarf kraft í byggingu nýs Landspítala og tryggja að starfandi sé öflugt háskólasjúkrahús þar sem nemendur geti kynnst öllum hliðum heilbrigðisþjónustu.

Breyta þarf skipulagi heilbrigðisþjónustunnar þannig að öll heilsugæsla verði
án endurgjalds og taka upp tilvísanakerfi með valfrjálsu stýrikerfi eins og þekkt er á Norðurlöndum. Heilsugæsluna þarf jafnframt að efla og taka upp þverfaglega þjónustu í samvinnu við félagsþjónustu sveitarfélaga.
Forvarnir, sálfræðiþjónusta og tannlækningar eiga að vera í boði innan heilsugæslunnar. Byggja þarf upp þekkingu og þjálfun til að unnt sé að veita fyrstu geðheilbrigðisþjónustu á heilsugæslustöðvum.

Mikilvægt er að auka þekkingu á afleiðingum og einkennum ofbeldis í heilbrigðiskerfinu öllu en ekki síst í heilsugæslu, skólahjúkrun og mæðravernd. Allt heilbrigðisstarfsfólk þarf að þekkja einkenni og afleiðingar ofbeldis og tryggja þarf viðeigandi úrræði fyrir þau sem búa við eða verða fyrir hvers kyns ofbeldi.

Geðvernd í verki

Batahugmyndafræðin skal höfð að leiðarljósi í allri geðheilbrigðisþjónustu og samfélagsgeðþjónustu þarf að stórefla.

Tryggja þarf réttindi geðsjúkra, vinna gegn fordómum um geðsjúkdóma og hrinda í framkvæmd langþráðri stefnumörkun í geðheilbrigðismálum.

Tryggja þarf metnaðarfull meðferðarúrræði fyrir fíkla og búsetuúrræði fyrir þá sem lokið hafa meðferð til þess að aðstoða þá við að komast aftur út í samfélagið. Bjóða skal jaðarhópum, svo sem heimilislausum, utangarðsfólki og fíklum, upp á skaðaminnkandi þjónustu og almenna heilsuvernd.

Tryggja þarf réttindi og góðan aðbúnað fanga sem og að bjóða þeim aðgang að menntun og viðunandi meðferðar- og heilbrigðisþjónustu. Leggja ber áherslu á betrunarvist í stað refsivistar í fangelsum landsins, þar sem efla þarf geðheilbrigðisþjónustu til muna. Efla þarf samfélagsþjónustu í stað fangelsisrefsingar. Stórefla þarf möguleika fanga til að viðhalda tengslum við fjölskyldur sínar á meðan á afplánun stendur, ekki síst í þágu barna þeirra.

Réttindi sjúklinga, fjölgun hjúkrunarrýma

Skilgreina þarf rétt sjúklinga til þjónustu og setja viðmið og reglur um hámark biðtíma. Setja þarf viðmið um fjölda faglærðra heilbrigðisstarfsmanna á einstökum stöðum. Jafnframt þarf að tryggja að sjúklingar geti tekið upplýsta ákvörðun um meðferð sína og veita glöggar upplýsingar um ástand sjúklingsins og stöðu sjúkdómsins.

Fjölga þarf hjúkrunarrýmum og sjá til þess að aldraðir fái lifað með reisn. Stórefla þarf heimahjúkrun og heimaþjónustu og huga sérstaklega að þörfum langveikra. Rekstur hjúkrunar- og dvalarheimila á best heima á hendi hins opinbera eða sjálfseignarstofnana og veraldlegra félagasamtaka sem ekki eru rekin í ábataskyni.

Velferð fyrir alla

Samfélag félagslegs réttlætis byggist á öflugri velferðarstefnu sem tryggir rétt fólks til mannsæmandi lífskjara, félagslegra réttinda og mannlegrar reisnar.

Vinstrihreyfingin – grænt framboð telur brýnt að horft sé heildstætt á samfélagið, hvort sem um er að ræða gott og hagkvæmt húsnæði, gjaldfrjálsar skólamáltíðir fyrir börn og ungmenni eða gjaldfrjálsa tannlæknaþjónustu. Öryrkjar, aldraðir og atvinnulausir, sem eru háðir velferðarkerfinu um afkomu sína, eiga að hafa möguleika á að lifa innihaldsríku lífi og leggja sitt af mörkum til samfélagsins.

Vinstri græn vilja stytta vinnuvikuna. Fyrstu skref í þá átt hafa verið tekin hjá Reykjavíkurborg undir forystu Vinstri grænna. Rannsóknir sýna að stytting vinnuvikunnar eykur bæði framleiðni og lífsgæði. Með því að stytta vinnuvikuna gerum við samfélagið fjölskylduvænna þar sem meiri tími gefst til samveru með fjölskyldunni.

Láglaunafólk, aldraðir og öryrkjar eru að festast í fátæktargildru. Umtalsverð hækkun lægstu launa á að vera forgangsverkefni í kjarasamningagerð næstu ára og hækkun bóta almannatrygginga á að fylgja slíkum hækkunum. Einfalda þarf bótakerfið, lífeyrisþegum til hagsbóta. Ellilífeyrir fylgi jafnframt lágmarkslaunum.

Fullgilda þarf samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks og tryggja fötluðu fólki jafnan aðgang að þjónustu óháð búsetu. Notendastýrð persónuleg aðstoð þarf að verða raunverulegt val fyrir þá sem það kjósa og tími til kominn að festa það verkefni í sessi með lögum. Vinna þarf áfram að notendasamráði og valdeflingu notenda velferðarþjónustunnar.

Fjárhagsaðstoð sveitarfélaga gegnir lykilhlutverki í velferðarsamfélagi enda tryggir hún viðkvæmum hópi lágmarksframfærslu þegar öðrum úrræðum sleppir. Upphæð fjárhagsaðstoðar á að vera mannsæmandi og hana ber að veita skilyrðislaust. Sveitarfélögum og ríki ber á sama tíma að bjóða uppá fjölbreytt virkniúrræði og starfsþjálfun og hvetja til almennrar virkni og þátttöku fólks í samfélaginu.

Fjölmenningarsamfélag

Mikilvægt er að efla alla þjónustu sem tengist móttöku innflytjenda, svo sem með því að auka upplýsingagjöf til þeirra um réttindi, skyldur, atvinnu og húsnæði. Brýnt er að tryggja að innflytjendum og erlendu verkafólki sé ekki mismunað í launum eða á nokkurn annan hátt. Bjóða þarf upp á íslenskukennslu, innflytjendum að kostnaðarlausu, sem og móðurmálskennslu fyrir börn sem hafa íslensku sem annað mál. Taka skal vel á móti innflytjendum, ekki síst þeim sem flýja örbirgð og stríð í heimahögum sínum.

Lýðheilsa og forvarnir

Efla þarf forvarnir og fræðslu um heilbrigða lifnaðarhætti samtímis því að þróa atvinnuhætti og samfélagsgerð sem hlúir að heilsunni í stað þess að ógna henni. Forvarnarstarf þarf að styrkja á öllum stigum heilbrigðisþjónustu, í skólakerfi og félagsþjónustu. Efling heilbrigðrar sjálfsmyndar barna, auk fræðslu um holla lífshætti og það að bera virðingu hvert fyrir öðru, eru bestu forvarnirnar gegn vímuefnum og ofbeldi.

Efla þarf forvarnir í geðheilbrigði. Efla þarf ráðgjöf félagsráðgjafa og sálfræðinga í skólum til að taka á tilfinningalegum og geðrænum vanda barna. Snemmtæk íhlutun kemur í veg fyrir alvarlegri vanda síðar á lífsleiðinni.

Móta þarf markvissa stefnu í áfengis-, tóbaks og vímuvarnarmálum. Fyrsta skrefið er að styrkja velferðarkerfið og efla forvarnarstarf, sem byggist á sannreyndum aðferðum og hefur skilað árangri. Tryggja þarf fíklum viðunandi meðferðarúrræði með samvinnu dóms-, félags- og heilbrigðiskerfis. Snúa þarf af braut harðari refsinga fyrir neyslu fíkniefna en styrkja aðgerðir gegn fíkniefnasölum, innflutningi og framleiðslu fíkniefna.